آمریکا و متحدانش بار دیگر با طرح بحث شکل گرفتن هلال شیعی در خاورمیانه، هراس از کاهش نفوذ خود در منطقه را به نمایش گذاشتهاند. مقامات آمریکایی مدعی هستند که واقعیات استراتژیک منطقه و برخی ملاحظات تاریخی و سنتی باعث شده که حکومتهای سنی عرب در منطقه خاورمیانه هر چه بیشتر به همکاری با یکدیگر روی آورند تا در برابر قدرت گرفتن گروههای شیعی در منطقه، برگ برندهای در اختیار داشته باشند. این مقامات میگویند خشونتهای فزاینده در عراق و نیز قدرت گرفتن ایران در منطقه باعث شده هراس شدیدی در میان برخی کشورهای عرب سنی به وجود بیاید به طوری که حتی قدرت گرفتن حزبالله در منطقه نیز برای آنها نگرانیهایی ایجاد میکند.
در همین راستا، «ولی نصر» کارشناس امور ایران میگوید: «چنین شرایطی، افق مناقشات وسیعتر برای به دست گرفتن قدرت را باز میکند و احتمال از دست رفتن ثبات در منطقه را به همراه دارد.»
براساس ادعاهای مقامات آمریکایی، از سوی قدرت گرفتن ایران باعث شده کشورهای حوزه خلیج فارس، لزوم متحد شدن خود در مقابل نفوذ فزاینده ایران را مورد توجه قرار دهند و از سویی دیگر، در برخی کشورهای خاورمیانه از جمله مصر، دغدغه مقامات دولتی در خصوص موقعیت حزبالله و ایران در منطقه باعث شده که توجه به روند صلح اسرائیل و فلسطین کم شود و حل و فصل این مساله در اولویت قرار نداشته باشد.
در همین راستا، عربستان سعودی، اردن و مصر خواهان ارائه برنامههای جدید آمریکا برای رسیدن به صلح میان فلسطین و اسرائیل شدهاند اما هدف اصلی آنها، جلوگیری از نفوذ بیشتر حزبالله و ایران در منطقه است. سران عربستان سعودی، اردن و مصر در این راستا گمان میکنند مداخله آمریکا در حل و فصل مناقشه فلسطین، به روی کار آمدن اعراب میانهرویی منجر خواهد شد که رویکردی مشابه حزبالله ندارند. این در حالی است که موفقیت حزبالله در ماجرای مناقشه 33 روزه با اسرائیل باعث شده که به تدریج، محبوبیت و نفوذ این گروه در منطقه افزایش یابد و حساسیت حکومتهای سنی منطقه نیز نسبت به این گروه بیشتر شود.
دیپلماتهای عرب و آمریکایی در همین راستا در تلاش هستند که نشستهایی را در ماه جاری میلادی در اردن برای بررسی این مساله برگزار کنند و سران فلسطین، اسرائیل و برخی کشورهای عربی را به مذاکره فرا بخوانند. اما شکی نیست که عمیق شدن این شکافها عواقب ناخوشایندی برای منطقه خواهد داشت. مثلا در مورد عراق، احتمال آن وجود دارد که کشورهای عرب به صورت جانبدارانه با مسائل عراق برخورد کنند و همین موضع، باعث تشدید خشونتها در عراق شود. پیشتر هم دولت عراق، برخی کشورهای غرب مانند مصر و عربستان سعودی را به عدم تلاش برای جریان یافتن منابع و نیروی لازم برای مقابله با شورشها در عراق متهم کرده بود.
«جودیث کبپر» کارشناس امور عرب در شورای روابط خارجی در همین راستا میگوید: اگر عراق با مشکلات بیشتری مواجه شود و بحث اختلاف افتادن میان گروههای فرقهای در آن مورد توجه قرار گیرد، آنگاه کشورهایی مانند لبنان و بحرین نیز با اختلافات درونی مشابهی مواجه خواهند شد و عربستان سعودی و کویت هم احتمالا چنین مشکلاتی را تجربه خواهند کرد. مجموعه این عوامل حاکی از آن است که دغدغههای غرب و بخصوص آمریکا در این راستا ناشی از منافع خود در منطقه است. مثلا تعدادی از نیروهای نظامی آمریکا در بحرین و نیز در پایگاههای نظامی در کویت مستقر هستند و عربستان سعودی هم متحد نزدیکی برای آمریکا به شمار میرود و به همین جهت، منافع این کشور را میتوان در کنار هم مورد توجه قرار داد.
البته مثلا مقامات عربستان سعودی نگرانیهای خود را از این مساله را نیز پنهان نکردهاند و معاون نخستوزیر این کشور اخیرا اعلام کرده که عربستان سعودی نسبت به «امنیت و ثبات در عراق و شکلگیری عراق واحدی مثل گذشته» نگران است. در موضعگیری مشابهی، رئیسجمهور امارات متحده عربی نیز گفته است که «امنیت ،صلح و ثبات منطقه به یک عراق واحد و باثبات وابسته است.»
ولی نصر در خصوص وضعیت آینده منطقه با توجه به شرایط فعلی میگوید: آمریکا نهایتا شانس دیگری جز توجه نشان دادن به دغدغههای شیعی در منطقه، آرام کردن وضعیت عراق و مذاکره با ایران ندارد.
او تاکید میکند: «به نفع واشنگتن است که از حالا در مورد عراق با ایران مذاکره کند، زیرا در غیر این صورت باید در زمانی که مساله عراق کل منطقه را فرا گرفته با تهران وارد مذاکره شود.»