«بولنت اجویت» نخستوزیر اسبق ترکیه و از آخرین بازماندگان نسل غولهای جهان سیاست، در آخرین دقایق یکشنبه شب به وقت آنکارا در بیمارستانی در آنکارا درگذشت.
بولنت اجویت ۲۸ اردیبهشت ماه سال جاری دچار خونریزی مغزی شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما هرگز به هوش نیامد و تا لحظه مرگ در حالت اغما به سر برد. در سراسر شش ماه گذشته اقشار مختلف مردم ترکیه با حضور در بیمارستان، دفاتری را که برای عیادتکنندگان گشوده شده بود، با نوشتن نظر خود در مورد اجویت، امضا کردند. شمار امضاکنندگان دفاتر در یک ماه اول از رقم ۵۰۰ هزار عیادتکننده گذشت.
در مدتی که اجویت در بیمارستان در حالت کما به سر برد، حضور اقشار مختلف مردم از سراسر ترکیه که به طور گروهی در برابر بیمارستان برای سلامتی اجویت دعا میکردند، لحظهای قطع نشد.
حتی حضور و دعای مخالفان سرسخت سیاسی اجویت در مقابل بیمارستان، اجویت را در تاریخ ترکیه در موقعیت سیاستمداری قرار داد که قلب مخالفینش را هم فتح کرده است.
حضور سلیمان دمیرل رئیسجمهوری سابق ترکیه و رقیب سرسخت سیاسی اجویت در دهه ۱۹۷۰میلادی، در بیمارستان و سخنان وی مبنی بر این که در برخی مجادلات سیاسی، اجویت را آزرده خاطر کرده بود و اکنون برای سلامتی وی دعا میکند، محبوبیت اجویت در نزد سیاستمداران مخالف را نیز آشکار ساخت.
برخی از نمایندگان سابق مجلس که از اجویت بریده و به احزاب مخالف وی پیوسته بودند، با حضور در بیمارستان، با درج عباراتی حاکی از ابراز ندامت در دفترهای ویژه، از اجویت طلب عفو کرده بودند.
گروههای کارگری ترکیه که اجویت به عنوان سیاستمداری چپگرا، در تمامی دوران فعالیتهای سیاسی خود توجه ویژهای به آنها داشت نیز، در این مدت با حضور در مقابل بیمارستان، برای سلامتی نخستوزیر اسبق ترکیه دست به دعا برداشتند. دهها هزار تن از نمایندگان کارگران از شهرهای مختلف ترکیه در این مدت به آنکارا آمده و دفاتر ویژه را در بیمارستان امضا کردند.
برخی از مخالفان که در دوران نخستوزیری اجویت برای رساندن صدای اعتراض خود نسبت به دولت وی، دست به اقدامات تبلیغاتی زده و این اقدامات آنها هفتهها موضوع بحث در رسانههای ترکیه بود نیز در بیمارستان حضور یافتند و از اقدامهای خود ابراز ندامت کردند.
یک صاحبنظر امور ترکیه، در تفسیر صحنههای حضور اقشار مختلف مردم با ایمان و اعتقاد متفاوت در برابر بیمارستان و دعا برای سلامتی اجویت گفت: این صحنهها نشانگر تجلیل ملت از سیاستمداری است که در طول حیات سیاسی خود، در روزهای دشوار ترکیه، منزهطلبی نکرد و هرگز پا پس نکشید. به همراه ملت وارد تلاطمهای سیاسی شد و خدمات بزرگی کرد و در خطاهایش نیز نیتی جز خدمت به ترکیه نداشت.
بولنت اجویت از سیاستمداران برجسته پنج دهه اخیر ترکیه است که در اوایل مرداد ماه سال ۱۳۸۳شمسی با کنارهگیری رسمی از رهبری حزب «دمکرات چپ»، بطور رسمی از جهان سیاست و ۵۰ سال حضور فعالانه در تلاطمهای سیاسی ملت ترکیه وداع کرد.
با این همه، اجویت همهگاه در مورد مسائل سیاسی روز ترکیه و منطقه و برخی رویدادهای جهانی فرصت ابراز نظر را از دست نداد. آخرین حضور اجویت در صحنه سیاسی ترکیه، شرکت در مراسم تشییع جنازه «مصطفی یوجل اوزبیلگین» قاضی مقتول شعبه دوم دیوان عالی اداری ترکیه در همان روز بروز وخامت حالش بود. اجویت چند ساعت بعد از شرکت در تشییع جنازه «اوزبیلگین» با افزایش ناگهانی فشار خون، دچار خونریزی مغزی شده و به بیمارستان انتقال یافته بود.
اجویت که پنج بار در دورههای حساس مقام نخستوزیری ترکیه را عهدهدار شده بود، از شخصیتهای سیاسی تاثیرگذار در روند سیاسی ترکیه در دوران معاصر به شمار میرفت و تقریبا همه زندگی خود را وقف سیاست کرده بود.
بولنت اجویت و همسرش خانم رخشان اجویت در جامعه ترکیه به سلامت اخلاقی و پاکدستی شهرت داشتند و از نظر شخصیت فردی نیز در جامعه ترکیه افرادی متواضع و سالم قلمداد میشدند.
اجویت در مقاطعی از تاریخ سیاسی معاصر ترکیه با اقدامات و سیاستهای خود از جمله در ماجرای ورود نیروهای ترکیه به قبرس محبوبیت فراوانی یافت.
بر این اساس در جامعه ترکیه هنوز از وی با القابی از قبیل «کارا اوغلان»، «فاتح قبرس» و «نخستوزیر متواضع» یاد میشود. اجویت در دهه ۷۰ میلادی لقب «کارا اوغلان» گرفت و وقتی که فرمان حمله نظامی ترکیه به قبرس را داد، عکسهای او با عنوان «کارا اوغلان» در کنار پرچم ترکیه در همه جا نصب شد.
«کارا اوغلان» عنوان قهرمانی افسانهای از ترکهای اویغور است که در قرن دوازدهم میلادی در آسیای مرکزی میزیسته است و در فرهنگ ترکیه نماد «قهرمانی و قیام در مقابل ظلم» است.
بولنت اجویت ۸۲ ساله و همسرش «رخشان اجویت» ۸۳ ساله به داشتن زندگی بسیار ساده و بیآلایش و تواضع شهرت داشتند و با وجود این که در پنج دهه گذشته در صحنه اول سیاسی ترکیه مطرح بودند و اجویت بارها نخستوزیر ترکیه شده بود، همیشه از مهمانان خود اعم از خبرنگار و سیاستمدار، شخصا پذیرایی میکردند و همواره فهرست داراییهای خود را که شامل فقط دو باب خانه معمولی است و به گفته خودشان یکی میراث پدری اجویت و دیگری میراث پدری رخشان است، اعلام کرده بودند.
رخشان اجویت نیز که در پست معاونت حزب خدمت کرده، در زندگی سیاسی اجویت همواره همراه او بوده و از این رو در رسانهها از آنان و گاهی هم از حزب «دمکرات چپ» با عنوان «اجویتها» یاد میشد.
اجویت دارای اعتقادات لائیک و دیدگاه سوسیالیستی ملیگرا بود و تقریباً تا دورههای اخیر از مواضع خود عدول نکرد. او همچنین احساسات تند ضد آمریکایی داشت و با سیاستهای منطقهای آمریکا مخالف بود. اجویت در آخرین دوره نخستوزیری خود به دلیل مواجه شدن ترکیه با بحران شدید اقتصادی در سال ۲۰۰۰ و تشدید آن در سال ۲۰۰۱ مجبور به عمل به نسخههای تلخ اقتصادی صندوق بینالمللی پول شد.
اجویت بعد از کنارهگیری از عالم سیاست به دفعات دعوت از «کمال درویش» برای تصدی و کنترل امور اقتصادی ترکیه در دوران بحران اقتصادی، اشتباه بزرگ زندگی سیاسی خود خوانده و گفته بود: کمال درویش با مقدمهچینی برای برگزاری انتخابات عمومی زودهنگام، موجب متلاشی شدن دولت ائتلافی وی و حزب دمکرات چپ شد. حزب دمکرات چپ اجویت در آن انتخابات که در سوم نوامبر سال ۲۰۰۲ برگزار شد، شکست سختی خورد و نتوانست حد نصاب لازم برای فرستادن حتی یک نماینده به مجلس ملی ترکیه را کسب کند. بعد از این شکست، اجویت با اعلام کنارهگیری از رهبری حزب، وداع تلخی با جهان سیاست داشت.
بولنت اجویت روحیه شاعرانهای داشت و شعرهایی هم سروده بود.
او در وداع تلخ کامانهاش با جهان سیاست گفته بود که وقت خود را صرف نوشتن کتاب و سرودن شعر خواهد کرد.