اکرمالسادات حسینیشبستری
احتمالاً از تجمع گروهی از زنان محجبه در روزهای سهشنبه و چهارشنبه در مقابل مجلس شورای اسلامی که به نشانه اعتراض نسبت به رعایت نکردن حجاب شرعی اجتماع کردند مطلع شدید، چون این خبر به قدری سر و صدا کرد که موضوع بحث خیلی از محافل کوچک و بزرگ شد البته بازتاب جهانی هم داشت ولی در دست داشتن پلاکاردهایی با مضامینی مشابه اینکه: «کیان خانوادهها به مخاطره افتاده است تا دیر نشده برای نجات دختران و پسران فریبخورده تلاش کنید!» آنهم خطاب به نمایندگان خود در مجلس حکایت از آن داشت که معترضان کارد به استخوانشان رسیده و به دنبال اقدامی عاجلاند. با وجود اینکه از روزهای قبل، «بدحجابی» به بحث روز تبدیل شده بود و در همان روز نخست تجمع، سرتیپ طلایی فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ جزییات طرح برخورد با مزاحمان خیابانی و زنان بدحجاب را اعلام کرده بود جمال کریمیراد سخنگوی قوه قضاییه نشست خبری خود را سال 85 به موضوع بدحجابی پرداخت و به تبصره ماده 638 از قانون مجازات اسلامی استناد کرد که در آن برای زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر میشوند مجازات حبس از ده تا دو ماه و پرداخت جزای نقدی از پنجاه تا پانصد هزار ریال پیشبینی شده است. نکته قابل توجه این است که اعلام برنامههای نیروی انتظامی تهران بزرگ در برخورد با مفاسد اجتماعی نظیر بدحجابی و استناد قانونی سخنگوی قوه قضاییه در همین امر و البته تجمع اعتراضآمیز صدها تن از زنان در ذم بدحجابی بر ضرورت توجه به آن میافزاید.
نبود و یا قانونمند نبودن بسیاری از روشهایی که تاکنون در جلوگیری از بدحجابی اجرا میشده و خالی از فایده بودن دلیل اصلی تجمع این گروه معترض در مقابل نهاد قانونگذاری بوده تا از نمایندگان خود در مجلس بخواهند با تصویب قانونی در همین رابطه به شیوههای کنونی قدرت اثربخشی داده و آنها را کارآمد کنند. همین نگاه گذرا کافی بود تا تصویری از واقعیات جامعه کنونی به صورتی که هر روز با آن مواجه میشوید نمایان شود.
ولی توجه به مقوله بدحجابی در سالی که به نام مقدس پیامبر عظیمالشان اسلام نامگذاری شده ضرورت انعکاس آن را دو چندان میکند، چرا که حجاب به عنوان نمادی از معنویت و نشانهای از اسلام ناب محمدی و همچنین هدیهای فرستاده شده برای رهایی شدن از جهل و تاریکی و فساد همواره مورد سفارش آن امام همام بوده، خداوند متعال نیز در آیه سی و یک سوره مبارکه نور میفرمایند: «ای پیامبر به زنان بگو... عفت خود را حفظ کنند و زیباییهای خود را ظاهر نکنند و گردنهای خود را بپوشانند و زینت و زیبایی خود را جز برای همسرانشان آشکار نسازند.»
ایرانی مسلمان و با فرهنگ متعالی و غنی کارنامهای درخشان در طول تاریخ نسبت به اعتقادات خود و حفظ ارزشها و معنویتهای مخصوص خود داشته چه آن زمان که به فتوای مراجع دینی و برقراری انسجام و اتحاد نقشهها و برنامههای حکومت طاغوت را بر هم میریخته و چه آن هنگام که زن مسلمان ایرانی برای حفظ و اعتلای دنیا و انجام وظایف شرعی و اجتماعی خود در مقابل کشف حجاب رضاخانی مقاومت میکند و چه بسا که زنان هموطن ما در آن مقطع تاریخی مدتهای طولانی از خانههای خود خارج نشدند تا مبادا زور سر نیزه سربازان ملعون رضاخان قاجار به حرمتشکنی آنها منجر شود. گویا این رفتار آنها مصداقی از فرمایش خداوند است که خطاب به زنان (البته در شرایط خاصی) فرمودهاند: «در خانه بمانید و به مانند زمان جاهلیت خود را آشکار ننمایید.» گویا گذر از جهل و کفری که در آن زمان کشور ما را فرا گرفته بود نیازمند توجه و رفتار درست زنان آن زمان بود.
کشور ما یعنی جمهوری اسلامی ایران کشوری است که حکومت آن برآمده از مردم است آنهم به نحوی که انقلاب دینی مردم موجبات ایجاد چنین حکومتی را فراهم کرد، حکومتی که دست غارتگران و بیگانگان را از این کشور کوتاه و پای تجاوز آنها را قطع کرد.
اکنون همان دشمنان که به فرمایش بنیانگذار جمهوری اسلامی زخم خورده از انقلاب ما هستند با حیله (خدعه) و نیرنگ و زور قصد دارند اهداف و برنامههای تجاوزگرانه و غارتگریهای خود را از همان سالهای آغازین حکومت مردمی و دینی عملیات مخفیانه آن را آغاز کرده بودند و در سالهای بعدی به صورت آشکار آن را پیگیری کردند منتج به نتیجه کنند.
دیگر دشمن وارد میدان جنگ نمیشود رودررو نمیجنگد، چرا که هشت سال دشمنها متحد شدند و فشارها آوردند ولی ملت غیور و آزاده ما با رشادت و شهادت دست از مقاومت برنداشت پس روش دیگری را آغاز کرد و تلاش کرد از پشت خنجر بزند. اکنون متاسفانه گروههای اندکی که سرخورده و وامانده از امیال و آرزوهای خود هستند و مجالی در درک آموزههای مقدس دنیا نداشتند و فرصت (مجال) تفکر و تأمل شایستهای هم که بسیاری از عقلانیات بشری را در نمایی صریح به آنها بنمایاند، نیافتند خواسته و یا ناخواسته موجبات شادی دشمنان این مرز و بوم را فراهم کردند ولی در واقع پاسخ مردم شریف و مسلمان ایران در قبال این شادی بیدلیل آنچنان خواهد بود که هرگز به افسردگی بدل نشود.
عماد افروغ رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز درباره زمینههای به وجود آمدن رفتارهای غیراخلاقی و رعایت نکردن اموری چون حجاب آن هم در حد شرعی میگوید: همواره اصحاب قانون و مسئولان حفظ نظم در امر حجاب و امور مشابه نگاه سلبی داشتند و ظاهرا از آغاز جمهوری اسلامی در دنیا نوع نگاه و این طرز تفکر حاکم بوده، که البته نتیجه آن هم کاملا مشهود است.
وی با تاکید بر این نکته که امور فرهنگی و دینی هر قومیتی در مرور زمان دچار تغییر و تحول میشود اظهار میکند: در حفظ ارزشها و اصول اولیه که پایههای ایجاد جامعه تشکیل میشود باید محتاط رفتار کرد و هنگام به وجود آمدن مسایلی که به اصل و باور هر فرد از جامعه مربوط میشود مناسب است از روشهای ارشادی بهره جست که کلید گشایش، ریشهیابی مسئله است.
مطمئنا و از آنجایی که مسایل به وجود آمده امروزی در امر حجاب ریشه در بسیاری از امور دارد و تا زمینهها شناخته نشود نمیتوان در پی چاره بود شاید در مرحله نخست بتواند به علتیابی اکتفا کرد.
رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در این موضوع به خلاء برنامهریزی توسط مسئولان فرهنگی تاکید میکند و معتقد است: هدایت نکردن مدها و توزیع آنها در جامعه عاملی در به وجود آمدن پدیده حجابهای نامناسب جوانان است، زیرا در کشور ما هرگز به نیاز جوانان توجه نشده و هیچ برنامهای که منسجم باشد طرحریزی نشده است.
طرح ساماندهی مد و لباس
از آنجایی که افروغ هم در اینباره به نوعی مسئول است در پاسخ به این پرسش که شما چه برنامهای در اعتلای فرهنگ جامعه به ویژه جوانان داشته و یا دارید، به طرح ساماندهی مد و لباس، اشاره میکند و میگوید: طرح ساماندهی مد و لباس ملی، که بحثهای بسیاری را موجب شده از جمله مستندات اثباتی دغدغه نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی مجلس است و از مخالفتهای گروهی از نمایندگان که ارائه آن به صحن علنی را به تعویق انداختند، گلهمندم. هر چند این طرح در کمیسیونهای صنایع و بهداشت به تصویب رسید ولی در کمیسیون امنیت ملی به دلیل دفاع نامناسب و ورود مخالفتهای برخی از اعضا مورد موافقت قرار نگرفت و تصویب نشد با این وجود طرح ساماندهی مد و لباس در دستور کار مجلس قرار گرفت.
به نظر میرسد نگاه ظاهری به مقوله حجاب و یا بدحجابی آنچه که تاکنون مصطلح بوده، یکی از عوامل اصلی تبدیل این موضوع به معضل و بحران است چرا که اگر اینطور سطحینگر با قضیه برخورد نمیشد و از همان ابتدای ظهور پدیدههای ناهنجارگونه که شدت و قدرتی نداشتند حساب شده عمل میشد هرگز شاهد شدت یافتن مسایلی از این دست و تبدیل شدن آنها به معضلات اجتماعی نبودیم چه بسا با فرهنگسازی در مقوله سیگار و کاهش استعمال آن در زمینه اصلی بروز اعتیاد در جامعه فراهم میآمد. همینطور میتوان تمام مشکلات اجتماعی را به طوری پیوسته و وابسته در نظر گرفت.
حجاب ریشه عقلی دارد
حجتالاسلام والمسلمین اسکندری، معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی در موضوع و افزایش مفاسد اجتماعی و پدیده بدحجابی به خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان میگوید: حجاب و پوشش برای انسان پیش از آنکه دارای بعد دینی باشد دارای بعد عقلی است چرا که خداوند انسان را آفرید و آن را برخوردار از نعمت عقل کرد و این موهبتی بود که به دلیل اعطای آن به نوع بشر بر خود احسنت گفت و با همین موهبت بینیازی در بسیاری از امور جاری زندگی را برای آدمی موجب شد.
وی میافزاید: در مرحلهای دیگر به دلیل خلأها و نقاط ضعفی که بر بشر حاکم بود انبیاء را فرستاد تا هدایتگر او باشند هر چند که پوشیدگی به فطرت پاک انسان نیز مربوط میشود و با وجود آمدن جوامع و تمدن و فرهنگ از مولفههای ادبی و... نیز محسوب میشود.
وی میافزاید: پس از به وجود آمدن مکاتب دینی و ارسالالرسل انگیزه بیشتری در میان انسانها در حفظ و پایبندی به امور به واسطه سفارش و توجیه دینی به وجود آمد، چرا که داشتن پوشش خاص و مناسب وضعیت انسانی هر فرد مورد تاکید هر یک از انبیاء الهی است و حتی به عنوان دستورات اصلی در هر دنیای الهی مقرر شده است.
این محقق و پژوهشگر دینی به آثار منفی و مذموم در بیقید شدن افراد در بحث پوشش و حجاب اشاره میکند و میگوید: شکستن حرمتها و از بین رفتن حریم خصوصی و کاهش منزلت اجتماعی از بدیهیترین صدمههایی است که بیقیدی در پوشش، به تعبیری ولنگاری موجب آنها میشود.
اسکندری بر نتیجه منفی آثار این نوع رفتار غیراخلاقی اشاره میکند و میافزاید: درک چنین واقعیاتی بسیار تلخ است و پس از لمس مخاطرات و لطمات آن موجب ندامت اکثر افراد میشود که با مراجعه به فطرت خویش سعی در جبران آن دارند.
معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی در مورد آثار گسترده بدحجابی در جامعه میگوید: نتایج منفی ناشی از بیقیدی و دور شدن از معنویت و رواج سستی در جامعه همان مقصودی است که دشمنان در مورد آن برنامهریزی میکنند و حتی در تحقق آنچه که خود انتظارش را دارند بودجههای هنگفتی اختصاص میدهند.
وی گسترش ماهواره و شبکه جهانی اینترنتی را روشی در اشاعه فرهنگ بیگانه و فراموش کردن فرهنگ خودی در میان کشورها میداند و اضافه میکند: تا آن زمان که جوان ایرانی پایبند به ارزشهای ملی و قومی خود است از کشور خود حراست میکند ولی وقتی مشغولیتها و دلگرمیهای واهی او را از امور مهم و ضروری غافل کرد دیگر بیتفاوت در قبال صدمههای وارده از سوی دشمنان میگذرد.
اسکندری بر ضرورت ارتقاء آگاهی جوانان تاکید کرد و یادآور شد: جوان ایرانی همان است که با درک ضرورتها و حساسیتهای جامعه خود به موقع وارد عمل میشود، همانطور که در تحقق حق مهم و پر ارزشی چون بهرهمندی از دانش صلحآمیز هستهای همگی یکصدا شدند و حق مسلم خود را گرفتند.
وی افزود: هماکنون امکانات و شیوههای مناسبی در ترویج فرهنگ خودی و حفظ ارزشهای آن در میان جوانان و ارتقاء تعلیمات معنوی آنها به صورت مشهود و منسجم وجود ندارد تا بتوان زود هنگامی را متوقع بود.