رشد جمعیت در دهه های پیشین قدر مطلق جمعیت را در هر گروه سنی و جنسی، به مراتب بیش از مقادیر دهه های گذشته کرده است. در پی نرخ های رشد جمعیت بالا در دهه های گذشته جامعه ایران با پدیده جدید جمعیتی و پیامدهای آن در تمامی ارکان جامعه به ویژه بازار کار مواجه شده است.
به گزارش ایسنا، به منظور در ک الزامات و پیامدهای آن باید جمعیت و ویژگی های آن را شناخت و مورد بررسی قرار داد از این روی مساله با اهمیت شکل گیری جمعیت 36 میلیونی زیر 25 سال است که تا پایان این قرن(شمسی) به تمامی ارکان اقتصادی و اجتماعی، به ویژه بازار کار کشور اثر خواهد گذاشت.
این پیامد جمعیتی که به عنوان عرضه بالقوه انسانی میان مدت و بلند مدت یک کشور مطرح است در بازار کار آینده به این صورت است که اگر نرخ مشارکت آن جمعیت 50 درصد باشد در طول 25 سال آینده 18 میلیون نفر از 36 میلیون نفر وارد عرصه کار و فعالیت خواهد شد و از سوی دیگر با پذیرش نرخ مشارکت 50 درصدی جامعه باید با یک عرضه سالیانه 800 هزار نفری مواجه باشد و اگر نرخ بیکاری 10 درصدی را برای این عرضه قائل شویم نیازمند ایجاد سالیانه 720 هزار فرصت شغلی یا خلق روزانه دوهزار فرصت شغلی در طول یک دوره بلند مدت است. البته وجود چنین جمعیت جوانی در کشور به عونا یک موهبت و فرصت تاریخی برای ایران محسوب می شود که در صورت استفاده صحیح از خلاقیت آنها در فرآیند تولید به مانند سرمایه انسانی و حاملان دانش تلقی کرده و زمینه های رشد درون زا و گذرا به مراحل بالاتر توسعه را تجربه خواهد کرد و در غیر این صورت نبود پاسخگویی به انتظارات آن جمعیت در عرصه کار و زندگی تهدید و چالش اساسی برای منافع و امنیت ملی ایران محسوب می شود.
با توجه به توانایی های انسان در طول عمر خویش و میزان ارزش آفرینی و بهره وری او برای یک بنگاه اقتصادی می توان یک فرصت شغلی معادل 30 نفر – سال کار در اثر فعل و انفعالات چرخه زندگی اقتصادی در بازار کار ایجاد می شود و بر این اساس تقاضای نیروی کار مستقل از تولید است و به عبارت دیگر تعامل کارگزاران اقتصادی، نظیر خانوارها، بنگاه ها، دولت و بخش خارجی در بازارهای متعارف اقتصادی در دوطرف بازار کار به تعداد مشخصی موجب عرضه و تقاضا برای نیروی کار می شود.
فرصت های شغلی مانند سایر پدیده های اقتصادی، دارای ویژگی هایی هستند که آگاهی از آنها برای تحلیل بازار کار در کل کشور یا در یک فعالیت اقتصادی بسیار مهم صورت میگیرد توجه به این مفهوم به صورت گسترده تر، ویژگی های فرصت شغلی از جمله گروه های سنی، سطوح تحصیلی،طبقه بندی شغلی از نظر گروه فعالیت، گروه شغلی، وضعیت شغلی، عمر اقتصادی، عمر فیزیکی بخش رسمی و غیر رسمی و منطقه در یک فعالیت اقتصادی مورد توجه قرار می گیرد.
دکتر حسن کائی در نشریه کار و جامعه با توجه به ویژگی های مذکور شیوه ای برای تحلیل وضعیت اشتغال در فعالیت های اقتصادی و توجه به جمع وجوه و ابعاد فرصت های شغلی با رویکردی ماتریسی به تشریح وضعیت بازار کار پرداخته است. در این رویکرد منابع انسانی، داده ها به منزله اجزا یا عناصری هستند که چگونگی آرایش و توزیع سختی از منابع انسانی را نشان می دهند با استفاده از تحلیل ماتریسی در تحلیل منابع انسانی می توان الگوی توزیع آنها را که ناشی از سیاست ها، تخصیص منابع و مدیریت اقتصاد کلان کشور است، بهتر شناسایی کرد و از سوی دیگر این رویکرد به تحلیل گر منابع انسانی فرصت می دهد تا به نارسایی ها و آسیب پذیری فعالیت ها مشاغل موجود پی ببرد.
بدیهی است که کشف چگونگی حرکت منابع انسانی، برنامه ریزان را قادر می سازد تا با اتخاذ راهبردها و خط مشی های مناسب به اصطلاح هر چه بیشتر ساختار توزیع منابع انسانی در سطح کلان بپردازند. پدیده رشد بدون اشتغال، آن روی سکه بیکاری تکنولوژیک است که به عبارت دیگر در اثر نوسازی یا بازسازی فرآیندهای تولید، این امکان وجود دارد که تکنولوژی بیش از آنچه پیش بینی می شود جایگزین کار انسانی شود. رشد بدون اشتغال با توجه به وضعیت اشتغال موجود کشور و منابع انسانی در گزارش آینده مورد بررسی قرار می گیرد.