حسین محمدی فومنی / کارشناس ارشد روابط بینالملل
امروزه پرداختن به امور فرهنگی برای هر کشوری در سایر کشور ها از ضروریات روابط بین الملل محسوب می شود. ایران زمین با پیشینه غنی فرهنگی و تمدنی 7 هزارساله که همواره منادی گفتگوی فرهنگها و ادیان بوده است از این موضوع مستثنی نیست.
با ظهور و بروز انقلاب اسلامی که از آن به عنوان انقلاب فرهنگی نیز یاد می شود اهمیت و ضرورت رساندن پیام ملت با تمدن ایران زمین و دستاوردهای انقلاب اسلامی به جهانیان بیشتر نمایان می گردد.
به همین منظور ایجاد تمرکز در مدیریت و برخورداری از سیاستگذاری واحد و هماهنگی در فعالیت های فرهنگی، تبلیغی خارج ازکشور و نیز استفاده بهینه از امکانات مادی و معنوی موجود، بنا به پیشنهاد جمعی از مسئولان فرهنگی کشور و تصویب شورای عالی تبلیغات خارجی و تآیید مقام معظم رهبری آن بخش از نهادها، مؤسسات دولتی وعمومی که درخارج ازکشور فعالیت فرهنگی – تبلیغی دارند در یکدیگر ادغام و سازمان واحدی به نام (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)در دهه هفتاد، تشکیل شد. اهم اهداف و وظایف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به شرح زیر می باشد:
- سیاستگذاری و هماهنگی کلیه فعالیتهای فرهنگی و تبلیغی در خارج از کشور .
- نظارت بر حسن اجرای موافقتنامهها و برنامههای مبادلات فرهنگی ، هنری و تبلیغی جمهوری اسلامی ایران با سایر کشورها .
- تهیه ضوابط و مقررات انتشار کتب ، نشریات و سایر محصولات فرهنگی برای خارج از کشور و نظارت بر حسن اجرای آن .
- مطالعه و بررسی به منظور شناخت شیوههای مطلوب معرفی علوم ، معارف ، فرهنگ و تمدن اسلامی – ایرانی .
- انجام مطالعات و تحقیقات فرهنگی – بینالمللی و حمایت از پژوهش های اسلامی و ایرانی .
- انجام مطالعات در زمینه شناخت ادیان ، فرق ، فرهنگ ملل و ساختار جریان های فرهنگی در جوامع مختلف.
- شناخت جمعیت ها ، انجمن ها و شخصیت های فرهنگی و مذهبی جهان و فراهم کردن زمینههای همکاری فرهنگی ، علمی ، آموزشی ، هنری ، جهانگردی ، خبری ، مطبوعاتی ، ورزشی و امدادی و در صورت ضرورت شرکت در جلسات سازمان های فرهنگی منطقهای و بینالمللی.
- کمک به ایجاد و گسترش فعالیت های دانشگاهی در خارج از کشور .
- ایجاد ، توسعه و اداره کلیه نمایندگی های فرهنگی ایران و مراکز اسلامی و فرهنگی وابسته به جمهوری اسلامی ایران در خارج و تعیین نمایندگان فرهنگی و نظارت بر اجرای وظایف آنها.
- برگزاری گردهماییها ، جشنوارهها و نمایشگاههای فرهنگی ، تبلیغی و مراسم عمومی درخارج از کشور .
- اشاعه و گسترش زبان و ادبیات فارسی ، تاسیس و تقویت کرسی های زبان فارسی و ایرانشناسی در دانشگاه های دیگر کشورها .
- تالیف ، ترجمه و انتشار کتب و نشریات مناسب به منظور معرفی علوم ، معارف ، فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی و تبادل فرهنگی با سایر کشورها .(1)
علی رغم تایید مقام معظم رهبری و مصوبه مجلس شورای اسلامی هر از چند گاهی شاهد پی گیری به منظور تاسیس و راه اندازی بنیاد فرهنگی با اهداف مشابه سازمان فرهنگ از طرف بعضی از اشخاص فرهنگی و سیاسی مانند بنیاد .... در امور فعالیت های فرهنگی از جمله زبان فارسی در خارج از کشور هستیم.
فلسفه تاسیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی همان گونه که اشاره شد یکسان سازی و هماهنگی کلیه امور فعالیت های فرهنگی در خارج از کشور است.اگر قرار باشد به دهه قبل از هفتاد در این خصوص برگردیم دیگر نیازی به تاسیس سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی نبود. و اگر به بنیاد های جدید برای فعالیت فرهنگی در عرصه بین المللی اجازه داده شود دو باره شاهد تکثر در مدیریت امور فرهنگی بین المللی با سلایق و علایق گوناگون خواهیم شد،و آنچه که مورد غفلت قرار خواهد گرفت فرهنگ و رساندن صحیح پیام و دستاورد های انقلاب اسلامی خواهد بود، و نیز تبعات منفی ناشی از موازی کاری فعالیتهای فرهنگی بین الملی برای مخاطبان را نباید نادیده گرفت.
بی شک هر سازمان و نهادی در راستای پشبرد اهداف سعی می کند از سایر موسسات و نهاد های مردم نهاد و دولتی بهره گیری و ارتباط مستمر و موثر ایجاد نماید. آنچه که هم اکنون بسیار حایز اهمیت است در انسدادهای سیاسی و بین المللی نقش سازمان های فرهنگی پر رنگ تر می شود بطوریکه می تواند مانند پل ارتباطی میان دو دولت و ملت عمل کنند، شایسته می باشد مسوولین فرهنگی نگاه ویژه ای در امور فرهنگی خارج ازکشور داشته باشند واز تاسیس نهادهای مشابه و موازی با سازمان فرهنگ در امور فرهنگی بین المللی جلو گیری ، و منافع ملی و مصلحت دینی را بر منافع اشخاص ترجیح دهند.