دکتر محمدمهدی مظاهری / استاد دانشگاه
اظهارات تند و غیرمنتظره اخیر مقامات کشورهای مصر و عربستانسعودی در مورد غیرصلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران با واکنشهای جدی مسئولان کشورمان روبهرو شد.این در حالی است که قبلا کشورهای عربی نظیر مصر و عربستان از حق ایران در استفاده از دانش هستهای در مصارف صلحآمیز حمایت کرده و خطر اصلی برای منطقه را زرادخانههای هستهای رژیم صهیونیستی خوانده بودند. در بررسی دلایل موضعگیریهای اخیر قاهره- ریاض نسبت به فعالیتهای هستهای ایران و مواضع کشورمان میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
1 - بیتردید چرخش اخیر برخی کشورها از مواضع قبلی و ابراز تردید در اهداف صلحآمیز هستهای ایران ناشی از جنگ روانی اخیر رسانههای غربی بعد از رد مفاد نشست اخیر وین بوده چراکه ایران همواره از بسط و گسترش روابط با کشورهای مسلمان در حوزههای مختلف بهویژه در دانش هستهای استقبال کرده است.
2 - اسرائیل در منطقه تنها کشوری است که به معاهده NPT (عدم گسترش سلاحهای هستهای) نپیوسته و بهطور علنی سعی در تولید و گسترش سلاح هستهای دارد بهطوری که این رژیم برای پیوستن به این معاهده هیچگونه فشار بینالمللی را احساس نمیکند لذا اغماض اعراب در مورد تسلیحات عظیم کشتارجمعی رژیم صهیونیستی میتواند خطرات آنی بر منافع و امنیت کشورهای منطقه داشته باشد.
3 - قدر مسلم این است که متاسفانه اجماع منطقهای علیه ایران از سوی برخی از کشورهای وابسته به غرب در خاورمیانه در حال شکلگیری است. محور تهدید علیه منافع ایران از سوی رژیم صهیونیستی طراحی و پیگیری میشود و در این میان همراهی برخی از کشورهای منطقه نظیر عربستان و مصر با طرحهای ضدایرانی رژیم صهیونیستی جای تامل دارد. لازم به ذکر است رژیم صهیونیستی سالهاست که برای دستیابی ایران به سلاح اتمی زمان تعیین میکند این در حالی است که بهرغم گزارشهای دوپهلوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مدرکی دال بر استفاده نظامی ایران از تاسیسات هستهای ارائه نشده است.
4 - بیتردید رژیم صهیونیستی با حفظ آپارتاید هستهای خود در خاورمیانه در تلاش است اجازه ندهد برتری نظامیاش در عرصههای مختلف مورد چالش قرار گیرد بنابراین اعراب بهویژه کشورهایی نظیر مصر و عربستان باید به این امر واقف باشند که توسعه و انباشت سلاحهای هستهای اسرائیل خطر جدی برای امنیت کل خاورمیانه است. لازم به ذکر است این رژیم در سال 1980 رآکتور اتمی تموز عراق را مورد هدف قرار داد و از آن بهعنوان راهبرد بازدارندگی خویش در منطقه یاد کرد.
5 - کنترل مدیریت بحران و عدم تصاعد تنش با عربستان و مصر امری اساسی است که دستگاه دیپلماسی ایران با حفظ منافع و استقلال ایران باید پیگیر آن باشد. بیتردید اظهارنظر غیردیپلماتیک و گاهی تنشزا از سوی عربستان و مصر بهدلیل مولفههای دیگری نظیر بحران داخلی یمن و اختلافات درخصوص چگونگی برگزاری مراسم معنوی حج حادث شد که با گفتوگوهای مستقیم قابل حلوفصل است.
6 - نیازهای امنیتی متقابلی میان اعراب و ایران،خواه در منطقه خلیجفارس و خواه در کل خاورمیانه وجود دارد، شاید مهمترین بخش این نیاز تلاش این کشورها برای تحتکنترل درآوردن سلاحهای هستهای رژیم صهیونیستی توسط جامعه بینالمللی باشد.این گام را میتوان نخستین قدم در جهت همکاری منسجم و رفع تنشها دانست.گام بعدی از میان برداشتن کل سلاحهای کشتارجمعی از خاورمیانه است.
اساس این همکاری طی سال 1974 بر مبنای تلاش مشترک ایران و با هدف ایجاد منطقه عاری از سلاح هستهای رقم بخورد.این هدف هنوز هم به قوت خود باقی است و زمینهای را برای بازنگری در راهکارهای سیاسی، امنیتی و منطقهای فراهم میکند.