پروفسور حمیدمولانا
یک سال تمام از ریاست جمهوری باراک اوباما در ایالات متحده می گذرد، یک سالی که او نه تنها تغییرات بنیادین در داخل و خارج مرزهای آمریکا انجام نداده بلکه سیاست های او نگرانی و اضطراب بیشتری در بین مردم آمریکا و افکار عمومی دنیا ایجاد کرده است. تنها موفقیت او در این مدت، تصویب لایحه بیمه بهداشت و درمان عمومی توسط کنگره آمریکا است که اگر عملی شود 40 میلیون از 300 میلیون شهروند آمریکائی را که تا امروز بدون بیمه بهداشت بودند شامل خواهد شد. ولی همین لایحه بهداشت عمومی عصبانیت عده بسیاری از مالیات دهندگان آمریکائی را برانگیخته است زیرا هزینه 10 تریلیون دلاری آن، علاوه بر هزینه های سنگین جنگ های عراق و افغانستان، باید از جیب مردم آمریکا پرداخته شود و این در شرایطی است که رکود اقتصادی و ورشکستگی های مالی یک سال اخیر بیش از 10 درصد یعنی 30 میلیون آمریکائی را بیکار و بدون اشتغال کرده است.
در سال جدید انتظارات از اوباما در سطح ملی و بین المللی واقعی خواهد بود. اگر او نتواند در آینده نزدیک اشتباهات خود را تصحیح کرده و با دیدگاه جدید به مسائل روز و مشکلات سیاست خارجی آمریکا بپردازد، مردم و جامعه بین المللی علیه دولت او صف آرائی خواهند کرد.این یک حقیقت است که دنیا دیگر تحمل تجدید سیاست های جرج دبلیو بوش در نقاب جدید را ندارد. هنری آدامز تاریخ نویس آمریکائی در آغاز قرن نوزدهم ا دعا می کرد که اگر قرار است قوانین تاریخ نوشته شده و فرمولی برای آن تهیه شود، این امر باید بر مبانی و بنیاد تجربیات آمریکا اندازه گیری گردد. ولی زمان این نوع تفکرات و آرزوها مدت ها است که پایان یافته است.
ماه گذشته اوباما در مراسم دریافت جایزه صلح نوبل از «جنگ عدالتخواهانه» برای تأمین صلح صحبت کرد بدون اینکه به مخاطبان خود یادآوری کند که در حقیقت او بااین سخنان اظهارات رؤسای سابق ایالات متحده آمریکا را تأئید می کند. درنطق دریافت جایزه نوبل برای صلح در سال 1910، تئودور روزولت از تشکیل «جامعه صلح» که در آن قدرت های بزرگ نقش اصلی را ایفا کنند صحبت کرد. در گزارش سالیانه خود به کنگره آمریکا در 22 ژانویه 1917 نیز و درو ویلسون رئیس جمهور اسبق (زمان جنگ جهانی اول) آن کشوراز تشکیل «کنسرت قدرت های بزرگ» برای صلح جهانی صحبت کرد. در 1942 در جنگ جهانی دوم فرانکلین روزولت گفته های رؤسای جمهور پیشین آمریکا را این طور تکرار کرد که توجیه اصلی برای تأسیس سازمان ملل متحد این باید باشد که «تصمیمات اصلی و حقیقی توسط قدرت های بزرگ یعنی ممالک متحده آمریکا، بریتانیای کبیر، روسیه و چین که در آینده پلیس دنیا خواهند بود گرفته شود.» در یک سالی که گذشت اوباما از تنوع نژادی خود به عنوان اولین رئیس جمهور سیاهپوست و آفریقائی نژاد آمریکا تنفس می کرد. مهرورزی و محبت مردم در انتخاب اوباما به ریاست جمهوری هیچ گاه خالصانه نبود بلکه در بسیاری موارد نشانه و شاخص تنفر آنها از سیاست های جنگ طلبانه بوش و همکاران نومحافظه کار رئیس جمهور سابق به شمار می رفت. اعطای جایزه نوبل صلح به اوباما نیز توسط دولتمردان سوئد و نروژ بیشتر برای اظهار نفرت از سیاست های احمقانه دولت بوش بود و نه برای مقبولیت و خدمات صلح آمیز رئیس جمهور جدید که هنوز نشانه ای از آن دیده نشده بود.
اوباما فرصت های بسیار مناسب و مهمی را که نصیب او شده بود در این یک سال از دست داد. او در مبارزات انتخابات ریاست جمهوری بارها به مردم آمریکا قول داده بود که زندان گوانتانامو را خواهد بست، قوای نظامی آمریکا را در اسرع وقت از عراق خارج خواهد کرد، با دکتر احمدی نژاد رئیس جمهور ایران چهره به چهره صحبت خواهد کرد، فصل جدیدی را در روابط بین الملل شروع خواهد کرد، به کشتار مردم بی گناه و شکنجه و آزار به آنها خاتمه خواهد داد و... ولی در عمل اوباما تا به امروز کارهای مبتکرانه ای انجام نداده است. بزرگترین وقت اوباما و آمریکا در این یک سال روی تبلیغات، سخنرانی و برنامه های تنظیم شده توسط «روابط عمومی» برای او گذشت. اولین مصاحبه رئیس جمهور جدید آمریکا در دنیا با شبکه تلویزیونی «العربیه» متعلق به عربستان سعودی بود و بعد از آن سخنرانی در پارلمان ترکیه، در دانشگاه قاهره مصر و مکان هائی که مشاوران او فکر می کردند می توانند حیثیت و احترام از دست رفته آمریکا را احیا کنند. ولی تبلیغ خوب باید با عمل همراه باشد، که نبود.
چالش بزرگ سیاست خارجی اوباما جنگ افغانستان و چالش مهم داخلی او بحران اقتصادی و نابسامانی و ورشکستگی های مالی آمریکاست. در این دو جبهه در یک سال اخیر نه تنها موفقیت هائی نصیب اوباما نگردیده بلکه وضع افغانستان وخیم تر شده و بیکاری و آشفتگی اقتصادی در ایالات متحده افزایش یافته است. تعجب آور است که آمریکا پس از آن همه تجربیات تلخ در جنگ های ویتنام، عراق، افغانستان و غیره اکنون به دخالت های نظامی در پاکستان و یمن دست زده است و در مقابل جنایات صورت گرفته در غزه مطابق معمول از رژیم اسرائیل حمایت می کند.
در داخل آمریکا نیز اوباما دشمنان زیادی پیدا کرده است. از شبکه تلویزیونی «فاکس نیوز» جمهوریخواهان گرفته تا جناح دست راستی و نومحافظه کاران، به طور کلی مخالفان تندرو اوباما، او را «رئیس جمهور غیرقانونی آمریکا» معرفی می کنند. چند دستگی بین نخبگان مختلف آمریکا و جناح های سیاسی به علت نژادی، مذهبی و اجتماعی فزونی پیدا کرده است.
در سطح بین الملل رئیس جمهور آمریکا در ردیف نیکلا سارکوزی فرانسوی، گوردون براون انگلیسی، صدراعظم آلمان آنگلا مرکل، و رهبر امروزی ایتالیا برلوسکنی قرار گرفته است. بحران رهبری در اردوگاه غرب یک مسئله جدی شده است.
اوباما اکنون در آستانه دومین سال ریاست جمهوری خود در محک آزمایش و امتحان بزرگتری قرار گرفته است. او باید بداند فرصت هائی که از ناحیه خداوند به بندگان هدیه می شود همیشه زودگذرند. اوباما وقت زیادی ندارد.