برگزارى یازدهمین نمایشگاه بینالمللى نفت، گاز و پتروشیمى، پیشنهاد رئیسجمهورى براى کاهش فشار واقعى شدن قیمت نفت بر کشورهاى ضعیف و سرانجام تشکیل ستاد امنیت سرمایهگذارى به منظور حل مشکلات فراروى سرمایهگذاران واقعى، سه رخداد اقتصادى پایان هفتهاى بود که گذشت.
یازدهمین نمایشگاه بینالمللى نفت، گاز و پتروشیمى را که در آن عموم شرکتهاى فعال نفتى داخلى و نیز برخى از غولهاى بزرگ نفتى و گاز جهان مانند توتال، شل، استات اویل، بىجى و... در آن شرکت دارند علاوه بر جنبههاى اقتصادى آن، از منظر سیاسى نیز باید یک موفقیت براى ایران دانست. نمایشگاه امسال در حالى برگزار مىشود که آمریکا، بزرگترین مدعى جمهورى اسلامى ایران بعد از 27 سال تحریم عملى کشور که همراهى نداشت، دور تازهاى از تلاشها را براى همراه ساختن متحدان سیاسى خود جهت پیوستن به تحریم آمریکا علیه ایران آغاز کرده که باز هم تا به اینجاى کار، با بىتفاوتى جامعه جهانى روبرو شده است.
با وجود تحریم 27 ساله آمریکا، جمهورى اسلامى ایران توانسته است در هر دو زمینه جلب سرمایه به صنعت نفت اساسىترین صنعت خود و نیز دستیابى به فناورىهاى نو، پیشرفتهاى قابل ملاحظهاى داشته باشد. حجم سرمایهگذارىها در صنعت نفت ایران در سالهاى اخیر، از آنچنان رشدى برخوردار بوده است که این کشور را قادر ساخته نه تنها میادین سابق را توسعه و روزآمد کند که به اکتشاف منابع جدید و اجراى طرحهاى توسعهاى بسیار بپردازد و با رونق بخشیدن به صنعت داخلى، این بخش و تولیدات آن را، به تدریج جایگزین منابع خارجى کند که در گذشته براى تأمین نیازهاى فنى و ابزارى خود به آنها وابسته بود. نمایشگاه بینالمللى نفت و گاز تهران نماد توان شرکتهاى داخلى و علاقهمندى شرکتهاى خارجى براى حضور فعال در طرحهاى صنعت نفت و گاز کشور است و در چنین شرایطى تأمین نیازهاى سرمایهاى، همان نیروى محرکهاى است که صنعت نفت به آن نیاز دارد و این امر یکى از اهداف اصلى برگزارى نمایشگاه مىباشد.
منابع محدود انرژىهاى فسیلى در کنار پیشبینىها از رشد اقتصادى دنیا و کشورهاى صنعتى غرب نشان مىدهد که دست کم در 15 تا 20 سال آینده، انرژىهاى فسیلى حرف نخست را در دنیا خواهد زد. جمهورى اسلامى ایران به این حساسیت کاملاً وقوف دارد و از این رو برنامههاى خود را بر اساس این آشنایى به موضوع، تنظیم کرده است. بر این اساس، آنگونه که «داودى» معاون اول رئیس جمهورى گفته است «ایران از ابزار انرژى به عنوان ابزارى بسیار مؤثر و ارزشمند براى توسعه و رفاه عمومى مردم و تعاملات بینالمللى و پیشبرد صلح و امنیت واقعى در جهان استفاده خواهد کرد و در این میان انرژىهاى فسیلى با گستره فراوانى که در بخش صنایع پتروشیمى و پایین دستى دارد، به طور گسترده به ایران در توسعه اقتصادى کمک خواهد کرد.»
مسئولین دولتى ایران باور دارند، در ایران توسعه اقتصادى با انحصار سرمایهگذارى داخلى محقق نمىشود و باید از فناوریهاى پیشرفته موجود در دنیا براى تکامل صنعت نفت و گاز و توسعه اقتصادى بهره گرفت. به این منظور جمهورى اسلامى ایران براى تشویق و ایجاد انگیزه جهت سرمایهگذارى به طور عام اهتمام ویژه دارد و صنایع نفت، گاز و پتروشیمى یکى از اولویتهاى مهم برنامه توسعه دولت است.
قیمت جهانى نفت با وجود افزایش در سالهاى اخیر، هنوز به میزان ارزش واقعى آن نرسیده است و قیمت محصولات تولیدى از نفت خام، دهها برابر قیمت فروش نفت توسط کشورهاى تولیدکننده است. در چنین شرایطى کشورهاى قدرتمند و پیشرفته، بیشترین بهره را از این ارزش افزوده مىبرند. در سوى دیگر این مسأله، کشورهاى فقیر و غیربرخوردار از نفت قرار دارند که افزایش بهاى نفت، فشار خود را بیشتر از همه، متوجه آنها مىکند. این نکته نباید دلیلى شود که قیمت نفت، ثروت بزرگ ملتهاى صاحب آن، به بهانه آسیب دیدن کشورهاى ضعیف شکسته شود که در آن صورت، سود اصلى پایین بودن بهاى نفت را همچنان کشورهاى ثروتمند و مصرفکننده عمده نفت خواهند برد. چاره کار چیست؟
یک راهحل این است: در سازمان کشورهاى صادرکننده نفت «اوپک» صندوقى براى این منظور یعنى یارى کشورهاى فقیر و غیر برخوردار از نفت پیشبینى شده که چندان فعال نیست. احمدىنژاد رئیس جمهورى با پیشنهاد خود مبنى بر تخصیص سهمى از درآمد نفتى کشورهاى صادرکننده نفت ناشى از افزایش بهاى آن به کشورهاى نادار، در حقیقت کشورهاى صاحب نفت را به تقویت و دمیدن روح تازه مساعدت و معاضدت به این صندوق فرا مىخواند که در عین حال باید با بازنگرى در ساختار و مکانیزم کارى آن، تقویت شود.
یک تحول دیگر در عرصه اقتصادى ایران در پایان هفته گذشته تشکیل «ستاد امنیت سرمایهگذارى» است که هدف از آن به گفته معاون اول رئیس جمهورى، نشان دادن این واقعیت مىباشد که «جمهورى اسلامى ایران عزم خود را جزم کرده است تا همه مشکلات فراروى سرمایهگذاران واقعى را برطرف کند.» و امید داشته باشد «با روحیه خوب و مثبتى که در سرمایهگذاران داخلى و خارجى وجود دارد، روز به روز شاهد رشد و رفاه بیشتر مردم ایران باشیم.»