گروه بینالملل - کنگره آمریکا جهت یافتن راهی برای خروج از باتلاق عراق، گفتوگو با ایران را در دستور کار خود قرار داد. به نوشته روزنامه نیویورک تایمز، پیشنویس گزارش جدیدی که به تازگی توسط جیمز بیکر تهیه شده از روز دوشنبه در یک کمیسیون اختصاصی مورد بررسی قرار گرفته است و کنگره آمریکا جهت برونرفت از چالش عراق این طرح را در اولیتهای کاری خود قرار داده است.
براساس این طرح به رهبران کاخ سفید توصیه شده است با توجه به نفوذ و اهمیت ایران و سوریه در منطقه جهت یافتن راهحلی سریع و موثر جهت برقراری امنیت کامل در عراق مذاکره با این کشورها را در دستور کار خود قرار دهند. در همین حال هیات مشورتی و مطالعاتی عراق به رهبری جیمز بیکر نیز از دولت آمریکا خواست تا دیپلماسی منطقهای از جمله مذاکرات مستقیم با ایران و سوریه را دنبال کند.
همچنین جیمی کارتر رئیسجمهور اسبق آمریکا هرگونه تماس مستقیم آمریکا با ایران و سوریه به خصوص درباره عراق را بسیار سازنده دانست و تصریح کرد: این گفتوگوها در شرایط فعلی ضروری به نظر میرسد. دیگر مقامات دولتی آمریکا از جمله استفن هادلی، مشاور امنیت ملی بوش نیز با موضعگیریهای مشابهی تأکید کردند به جای فشار بر ایران و سوریه باید زمینه را به گونهای فراهم آوریم که این کشورها برای مشارکت در حل بحران عراق با آمریکا همکاری کنند. کارشناسان مسائل بینالملل این تغییر موضع مقامات آمریکایی را در راستای شکستها و عقبنشینیهای پیایی جمهوریخواهان ارزیابی کردهاند و معتقدند برغم تکرار ادعاهای رهبران کاخ سفید، آمریکا چارهای جز استراتژی و اتخاذ رویکرد تازهای در قبال عراق نخواهد داشت. اهمیت این موضوع زمانی مشخص میشود که بدانیم براساس یک گزارش اطلاعاتی محرمانه، ارتش آمریکا با ابراز ناتوانی از برقراری امنیت در عراق اعتراف کرده است که دیگر قادر به کنترل آشوبهای خونین این کشور و یا مقابله با اقدامات تروریستی موجود نیست. براساس این گزارش که توسط نیروی دریایی آمریکا تهیه شده است، شرایط و وضعیت عراق بسیار نگرانکنندهتر از آن چیزی است که برخی مقامها در اواخر تابستان توصیف کردهاند. طبق ارزیابی این سند اطلاعاتی، گسترش اقدامات خشونتبار و افزایش تلفات نظامیان آمریکایی به مرحلهای رسیده است که کنترل و حفظ امنیت از توان نیروهای ائتلاف به رهبری واشنگتن خارج شده است.
همین شرایط موجب شده است تا با تشدید اقدمات تروریستی در عراق دبیرکل سازمان ملل نسبت به احتمال یک جنگ داخلی در این کشور هشدار دهد. کوفیعنان روز دوشنبه در یک کنفرانس خبری تصریح کرد: عراق به زودی شاهد یک جنگ داخلی خواهد شد و در صورتی که سریعاً تدابیری برای پایان دادن به اوضاع ناامن این کشور اتخاد نشود، وضع به همین صورت خواهد ماند و وقوع جنگ داخلی هم امری اجتنابناپذیر است.
ایران، محور صلح در خاورمیانه
در گزارش محرمانهای که اخیراً توسط دولت انگلیس منتشر شده است با توجه به اهمیت ایران در منطقه تأکید شده است هیچ صلح و ثباتی در خاورمیانه بدون ایران و سوریه به دست نمیآید.
در گزارش محرمانه دولت انگلیس تأکید شده است که برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه بدون ایران و سوریه امکانپذیر نیست و این دو کشور باید در هر طرح و برنامهای متعلق به این منطقه مشارکت داده شوند. به گفته یک مقام بلندپایه انگلیسی، گزارش مذکور بر این مساله تأکید دارد که هیچ صلح و ثباتی در منطقه خاورمیانه بدون ایران و سوریه برقرار نمیشود، بنابراین باید تماسها و گفتوگوها به تهران و دمشق انجام شود و این دو طرف هم در هر اقدام و برنامهای که متعلق به آینده خاورمیانه است، باید مشارکت داشته باشند.
بررسی گفتوگو با ایران، محور گفتوگوهای بوش – مالکی
کاخ سفید اعلام کرد که در دیدار آتی جرج بوش و نوری المالکی، موضوع گفتوگو با ایران و سوریه درباره عراق مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت. به گزارش رویترز استفان هادلی مشاور امنیت ملی آمریکا در جمع خبرنگاران اعلام کرد: جرج بوش رییسجمهوری آمریکا در دیدار با نوری المالکی نخستوزیر عراق که هفته جاری در اردن برگزار میشود، درباره چگونگی برخورد با وخامت اوضاع و افزایش خونریزیها در عراق گفتوگو خواهد کرد. مشاور امنیت ملی آمریکا همچنین خاطرنشان کرد: یکی از مسائلی که مالکی و بوش درباره آنها گفتوگو خواهند کرد، این است که آیا امریکا باید با ایران و سوریه درباره پایان خشونتها در عراق گفتوگو کند یا نه؟
وی در این باره خاطرنشان کرد: مالکی دیدهگاههای قوی درباره این موضوعات دارد و همانطور که شما میدانید عراقیها در حال گفتوگو با سوری ها و ایرانی ها هستند، دیدگاههای آنان این است که آینده عراق، اگر موضوع گفتوگو با ایران و سوریه است باید توسط عراقیها مورد گفتوگو قرار گیرد. در همین حال بوش که برای شرکت در اجلاس سران ناتو به لتونی سفر کرده است پیش از عزیمت به این اجلاس در یک کنفرانس مطبوعاتی در تالین پایتخت استونی تصریح کرد: تصمیمگیری درباره گفتوگو با ایران و سوریه به عهده عراق است. وی همچنین بروز جنگ داخلی در عراق را رد و خاطرنشان کرد: خشونتهای اخیر در عراق بخشی از افزایش فزاینده ناآرامیهای فرقهای است که در 9 ماه گذشته در آنجا آغاز شده است.
در همین حال روزنامه فایننشنال تایمز نیز گزارش داد فرانسه در جستوجوی نقشآفرینی ایران برای هماهنگی کردن مأموریت ناتو است.
این پیشنهاد که قرار است از سوی ژاک شیراک رئیسجمهوری فرانسه مطرح شود، ممکن است آمریکا را در نشست دو روزه ناتو در ریگا پایتخت لتونی آزرده خاطر کند، البته نه به خاطر تردید واشنگتن نسبت به برنامه هستهای آن. یک مقام ارشد فرانسه همچنین گفت: اگر فوریتها مطرح شوند، فرانسه محدودیتها بر حرکت نیروهای خود در افغانستان را کاهش خواهد داد.
شیراک پیشنهادهای خود را در مقالهای که صبح امروز در روزنامههای خارجی منتشر میشود، تنظیم میکند و خواستار یک استراتژی جهانی و یک فرایند سیاسی و اقتصادی تقویت شده برای بررسی مشکلات ناتو در افغانستان است.