*سخنان اخیر نخستوزیر مالزی در نشست اخیر جنبش غیرمتعهدها را چگونه ارزیابی میکنید؟
**اظهارات جالب نخستوزیر مالزی از این نظر که کشورهای مستقل، سیاستمداران و روشنفکران نه تنها در سطح منطقه، بلکه در سطح جهان همواره با مشکل بزرگ برخورد دوگانه آمریکا روبهرو هستند. درخور توجه است.
در واقع آمریکا، دنیا را براساس منافع خود تحلیل میکند و این نوع بینش است که برای مسئولان آمریکایی مشروعیت در تصمیمگیری ایجاد میکند.
نکتهای که وی به آن اشاره کرده بارها از زبان مسئولان جمهوری اسلامی ایران و همچنین کشورهای عربی و رئیس اتحاد عرب به شکلهای مختلف بیان شده است.
در واقع به نظر میرسد که مشکل اصلی آمریکا، حفظ برتری تکنولوژیک اسرائیل در منطقه باشد و در استراتژی آمریکا، هیچ کشوری حق ندارد از امکانات، فناوری و تجهیزاتی برخوردار شود که در این عرصه به رقیبی برای اسرائیل یا عامل تهدیدکننده استراتژیک برای آن تبدیل شود.
برای مثال حتی در نوع تسلیحاتی که آمریکا به کشورهای عربی متحد خود مانند هواپیماهای F15 و F16 میفروشد. این قضیه لحاظ میشود که هیچکدام از این سلاحها، سلاح تهاجمی نباشند یا این که قدرت دفاعی اسرائیل را تضعیف نکنند.
*آیا مواضعی از این سنخ که در بیانیه نهایی نشست غیرمتعهدها نیز بر آن تصریح شده، سبب کاهش فشارهای دولتهای غربی و آمریکا بر موضوع هستهای ایران و دولت حماس خواهد شد؟
**البته این مواضع بیتاثیر نیست. جامعه کشورهای غیرمتعهد بسیار گسترده است که روابط توسعهیافتهای با خارج از خود دارد. اما باید به این نکته توجه کرد که در نشستهای گذشته شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، متاسفانه برخی کشورهای عضو این جنبش که در آن حضور داشتند، بیشتر به سیاستهای غرب و آمریکا متمایل بودند. چرا که بیانیههای قبلی به این سهولت در شورای حکام تصویب نمی شد. مشکل دیگر این است که بیانیه جنبش غیرمتعهدها، با وجود مواضع درست و اصولی قابلیت اجرایی شدن ندارد و کشورهای غیرمتعهد به تعهدات خود عمل نمیکنند. بنابراین میتوان گفت که متاسفانه این نشستها نمیتواند عامل نگرانکننده برای آمریکا و غرب باشد.
*آیا جنبش غیرمتعهدها میتواند در صورت همگرایی بیشتر به عامل موثری در معادلات بینالمللی بدل شود؟
**بیتردید اینگونه است به شرط آنکه جنبش غیرمتعهدها سازوکار تاثیرگذار خود را تضمین کنند و در راه عملیکردن مصوبات کوشا باشند.
جامعه کشورهای غیرمتعهد از بازماندههای دوران جنگ سرد به شمار میرود. یعنی کشورهایی که میتوانستند به نحوی مستقل از اردوگاه غرب و شرق حرکت کنند و تعهدی به آنها نداشته باشند. این سازمان را به وجود آوردند. اما تنوع اعضا و گستردگی آن با توجه به نوع حکومتها و چگونگی وابستگی اقتصادی و سیاسی آنها سبب میشود که در واقع به هنگام عملی کردن مصوبات اجماع عملی وجود نداشته باشد.
با این وصف، تردیدی نیست که جنبش غیرمتعهدها بعد از سازمان ملل بزرگترین تجمع بینالمللی است و مواضع و اظهارنظرهای این جنبش به طور قطع در جنبههای نظری بیتاثیر نخواهد بود.
به ویژه این موضوع در افکار عمومی تاثیرگذار خواهد بود خصوصاً این که آمریکاییها به همراه اسرائیل به رغم همه تبلیغات سهمگین خود نتوانستند تاکنون مدرک محکمهپسندی در مورد برنامههای هسته ای ایران ارائه کنند و با برخورد دوگانه با قضیه ایران و گزینه دموکراتیک مردم فلسطین، انعکاس آن در جنبش غیرمتعهدها به طور یقین میتواند برای مردم جهان قابل توجه باشد.