رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام هشدار داد که جهان اسلام از وحدت و همدلی فاصله گرفته و در همین ارتباط گفت:اختلافات، منحصر به جهان اسلام نیست و در مسیحیت هم وجود دارد اما در اسلام با حضور محور اصلی وحدت یعنی قرآن و پخش آن از رسانه های گوناگون انتظار بیشتری در مورد وحدت وجود دارد. به گزارش ایلنا، اکبر هاشمی رفسنجانی که در همایش کنفرانس وحدت اسلامی این سخنان را می گفت ادامه داد: چیزی که برای همه روشن است این است که جهان اسلام با همه وسعت و امکاناتی که دارد و می تواند قوی ترین بخش جامعه بشری باشد، دچار اختلافات است و از وحدت و همدلی مقداری فاصله دارد که این برخلاف خاص صریح قرآن، اسلام و عقل است. وی تاکید کرد: یکی از ملاک های به دست آوردن اتحاد، تقواست و شاید این کمبود برای جامعه اسلامی وجود داشته باشد و بسیار دردآور است.
وی با بیان اینکه <دردهای مربوط به اختلافات بی علاج نیستند> تصریح کرد: برخی از اختلافات فکری و عقیدتی، بخشی فقهی و قسمتی دیگر هم سیاسی است که دو نهاد درگیر آن هستند و نزاع های فرعی فراوانی هم وجود دارد که خود را به سه منبع ذکر شده اختلاف منتهی می کنند. هاشمی رفسنجانی با بیان اینکه <راه حل اصلی مشکلات در قرآن است> خاطرنشان کرد: ممکن است اختلافاتی در تفسیر وجود داشته باشد اما اگر نکات مشترکی را از آن بیرون بیاوریم و تابلوی راه قرار دهیم، می توانیم بسیاری از اختلافات و نزاع ها را حل کنیم و در عین حال مقداری از اختلافاتی که باید باشد، بماند. وی با طرح این پرسش که <چه چیزهایی لازم است تا انسانی مانند زمان پیامبر به دست بیاید> تصریح کرد: اگر انسان ها عالم، آگاه، متقی و متخلق به اخلاق اسلامی پرورش یابند، هم تکامل سرعت می یابد و هم اختلافات کم می شود و اختلافات باقی مانده نیز به بُعد نادانی یا بداخلاقی انسان ها برمی گردد و حتی در بین علما هم اگر کسانی مبتلابه سوءاخلاق باشند اختلافات بروز می کند و لذا علم اخلاق عمده ترین راه ایجاد وحدت و پرهیز از اختلاف و نزاع است.
وی با بیان اینکه <اگر انسان ها قرآن را با دقت، مورد بررسی قرار دهند راه حل تمام انحرافات اخلاقی را پیدا می کنند که رفتار ائمه شیعه و سنی نیز از آن نشات گرفته> گفت: متاسفانه در حوزه ها به این مسئله پرداخته نمی شود و علی رغم پرداختن به ادبیات، اصول و... به اخلاق به طور عینی و تحلیلی توجه نشده و به طور رسمی تدریس نمی شود در حالی که بحث های اخلاقی قرآن بیشتر است. وی با تاکید بر اینکه <در مدارس، دانشگاه ها و حوزه های علمیه و رسانه ها باید اخلاق در ابتدای کار تدریس شود> ادامه داد: خداوند یک مسیر بسیار عظیمی را تعبیه کرده و آن اجتهاد است و بحث هایی که هم اکنون مطرح است در ابتدای اسلام و مجتمع کوچکی مانند مدینه مطرح نبود و لذا از همان زمان پیامبر (ص) دستور تفقه داده شد و اجتهاد مکمل خاتمیت دین است که اگر آن را نداشتیم آنچه از طریق اصحاب پیامبر (ص) و ائمه می رسیم، کافی نبود.رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید کرد: اجتهاد باید در فضای آزاداندیشی که انسان بتواند به خوبی مطالعه کند، انجام شود و آزاداندیشی عضو اصلی اجتهاد است، زیرا قرآن هیچ گاه نگفته گوش هایتان را ببندید و به حرف کسی گوش ندهید و اوج گرفتن تمدن اسلامی نیز معلول آزاداندیشی آن بود.
وی با تاکید بر اینکه <حوزه ها و دانشگاه ها باید به اختراعات و ابتکارات جدید در دنیا توجه کنند> گفت: خداوند ملتی را که گوش آن باز باشد و به خود اجازه دهد به دنبال بهترین ها برود و آنها را بپذیرد، دوست دارد و با وجود اجتهاد، ما ظرفیت زیادی را در این زمینه داریم و این بابی است که خداوند به روی ما باز کرده است. وی با بیان اینکه <تحجر، دگماتیسم و تعصب مانع آزاداندیشی می شود> تصریح کرد: علم و فرهنگ چیزی نیست که انسان بتواند از آن فرار کند و فرهنگ را می توان در هر جامعه ای گسترش داد البته نشر دانش آسان تر از آن است.
هاشمی رفسنجانی با اشاره به سفارش اسلام در مورد قرارگیری علم و دانش و تاکید بر اینکه تعقل هیچ سازگاری با تحجر ندارد به موضوع فرقه گرایی پرداخت و اظهار داشت: برخی فرقه ها ریشه های استکباری دارند اما فرقه هایی که خودمان می سازیم پایه نزاع و خشونت می شود و فرقه گرایی فکری یک موضوع من درآوردی است که ریشه آن در خوارج می باشد. وی تاکید کرد: تندروی و افراط و تفریط در اسلام وجود ندارد و این مسئله از انحرافات تاریخی بشریت است و باید توجه داشت که با اعتدال، همه مسائل را می توان حل کرد. وی در پایان با هشدار نسبت به اینکه موج فتنه را در منطقه خودمان می بینم که از اختلافات عمدتا سیاسی سرچشمه می گیرد، ابراز عقیده کرد: اشکال عمده این اختلافات در اخلاق است و لذا اخلاقیون باید به داد بشریت برسند.