علی مهدوی
دین اسلام به عنوان یکی از ادیان پر تحرک و پویا و با ویژگی های ظلم ستیزی و ایستادگی در برابر زورگویان و چپاولگران جهانی و همچنین با داشتن بیش از یک میلیارد پیرو در سراسر گیتی، به عنوان یکی از دغدغه های جدی قدرتهای استکباری و مخالف اسلام بوده و هست. استثمارگران ضد دین که خود را در برابر این نیروی عظیم و این مکتب قدرتمند ناتوان دیده اند، متوسل به چاره دیگری شده اند وآن ایجاد اختلاف و شکاف در درون این نیروی عظیم اسلامی است. آنان با مطالعه و بررسی وآگاهی یافتن از اختلافات فرق اسلامی، چاره را در این دیده اند که با ایجاد اختلاف و تفرقه بین پیروان مذهب تشیع و تسنن، قدرت عظیم اسلام را تضعیف کرده و بتوانند به اهداف اسلام ستیزانه و پلید خود دست یابند.
آنها بر این باورند که ایجاد اختلاف بین مذاهب اسلامی بویژه میان اهل سنت و شیعه، نتایج زیادی برایشان به بار خواهد آورد، از جمله:
کل اسلام و نیروی عظیم مسلمانان تضعیف می شود.
توان و انرژی مذاهب اسلامی در درگیری با یکدیگر مصرف شده و خنثی می گردد. بدین ترتیب از فشار مسلمانان درامان خواهند بود.
وقتی مذاهب اسلامی با هم درگیری و اختلاف داشته باشند، چنین تبلیغ خواهد شد که مسلمانان در درون خود با هم سازگاری ندارند، پس چگونه می توانند با دیگر مذاهب و ادیان بسازند. لذا به عنوان مذاهب و پیروانی انحصارطلب و ناسازگار با سایر ادیان و مذاهب و پیروان آنان در جهان، معرفی خواهند شد.
به همین جهت است که دشمنان اسلام فقط به موارد اختلاف مذاهب اسلامی دامن زده و از پرداختن به نقاط اشتراک آنها، که اصول بسیار مهم هم می باشد، پرهیز می کنند. آنها از مسئله شیعه و سنی به عنوان یکی از اهرمهای
تفرقه افکنی، استفاده می کنند. امام خمینی (ره) با تیزبینی و هوشیاری منحصر به فرد خویش، از سالها پیش متوجه این خطر در جهان اسلام بوده و با تشخیص به موقع خود، هشدارهای لازم را به مسلمانان اعلام می کردند. ایشان حتی سالها قبل از پیروزی انقلاب و در سخنرانی خویش در مسجد اعظم قم، به این موضوع اشاره کرده و فرمودند: “دولتهای استعمار طلب دولتهایی که می خواهند ذخایر مسلمین را ببرند، با وسیله های مختلف با نیرنگهای متعدد، دول اسلامی را اغفال می کنند. گاهی به اسم شیعه و سنی اختلاف ایجاد می کنند... تبلیغاتی می کنند که طوایف مسلمین به جان هم بیفتند و با هم اختلاف شیعه و سنی پیدا کنند... دستهای ناپاکی که بین شیعه و سنی در این ممالک اختلاف می اندازند، اینها نه شیعه هستند و نه سنی هستند. اینها دستهای ایادی استعمار هستند”(1).
حضرت امام خمینی (ره) پس از پیروزی انقلاب نیز مکرر در فرمایشات و پیامهای خویش به این توطئه اشاره فرموده و آنها را محکوم کرده است. ایشان در پیامی به ملت ایران فرمودند: “از جمله خیانتهایی که بدخواهان به اسلام مرتکب شده اند، ایجاد اختلاف بین برادران سنی و شیعه است”(2).
همچنین در پیام به مسلمانان در آستانه حج سال1360 فرمودند: “طرح اختلاف بین مذاهب اسلامی از جنایاتی است که به دست قدرتمندان که از اختلاف بین مسلمانان سود می برند و عمال از خدا بی خبر آنان... ریخته شده و هر روز بر آن دامن می زنند”(3).
پیروزی انقلاب اسلامی، این دستاورد جهانی و عظیم را برای جامعه اسلامی جهان داشته است که بتواند با اختلاف افکنی دشمنان در بین مذاهب اسلامی مقابله کرده و متقابلا زمینه های عملی هر چه بیشتر این همبستگی و وحدت را فراهم نماید. در این مورد امام خمینی (ره) در یکی از سخنرانیهای خویش در سال1361 چنین فرمودند: “همان طور که به تکرار گفته ام، یکی از برکات این انقلاب و پیروزی ما این است که با آقایان علما و خصوصا برادران اهل سنت که قبلا خدمتشان نمی رسیدیم، ملاقات می کنیم و من امیدوارم که این مسئله ادامه پیدا کند و وحدت کلمه برای همیشه برقرار باشد” (4).
امام خمینی درست یک روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی یعنی در تاریخ23 بهمن57 در پیام خویش خطاب به ملت ایران، علی رغم آن همه مشکلات و حوادث مهم انقلاب، مسئله جلوگیری از اختلافات مذهبی و برقراری وحدت بین مسلمانان را مورد توجه خویش قرار داده و فرمودند: “ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانی هستند که می خواهند بین مسلمانان اختلاف بیندازند”(5).
تاکید رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران بر وحدت شیعه و سنی، برادران اهل سنت را که قشر عظیم و گسترده ای از جهان اسلام را تشکیل می دهند، در سراسر جهان علاقه مند به این انقلاب نموده و این باور را در آنها به وجود آورده که اولا انقلاب اسلامی ایران اختصاص به شیعیان ندارد. ثانیا: مصلحت مسلمانان جهان در این است که از هر گونه دامن زدن به اختلافات مذهبی، خودداری نموده و در جهت ایجاد و گسترش وحدت امت اسلامی تلاش کنند.
به برکت انقلاب اسلامی ایران و هدایت خردمندانه رهبر کبیر آن، ایجاد وحدت بین پیروان مذاهب اسلامی به عنوان یکی از اهداف جدی نظام مورد توجه قرار گرفته است. این دستاورد جهانی انقلاب، ناشی از سیاستهای اصولی جمهوری اسلامی ایران است. این سیاست، هم در حوزه اندیشه و هم در حوزه عمل، تجلی و بروز یافته است. به همین جهت، موجب باور و اعتقاد مسلمانان سنی و شیعه جهان شده و تا حدودی توانسته است عملا وحدت امت اسلامی را شکل بدهد.
در حوزه اندیشه، علاوه بر موضع گیری های صریح حضرت امام (ره) مبنی بر خودداری از اختلافات مذهبی و ایجاد وحدت اسلامی بین پیروان فرق مختلف اسلام، این سیاست به صورت اصولی در قانون اساسی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وحدت امت اسلام که ریشه در قرآن کریم و سنت پیامبر گرامی اسلام (ص) دارد، به عنوان یکی از استراتژیک ترین و حیاتی ترین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در اصول11 و12 قانون اساسی تجلی یافته است. در اصل11 آمده است: “به حکم آیه کریمه ان هذه امتکم امه واحده و انا ربکم فاعبدون”(انبیاء:92) همه مسلمانان یک امت اند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد”.
قانون اساسی همچنین احترام به مذاهب دیگر اسلامی را مورد عنایت قرار داده و اصل دوازدهم آن چنین مقرر می دارد: “دین رسمی ایران اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است و این اصل الی الابد غیر قابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام می باشند و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی، طبق فقه خودشان آزادند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه و دعاوی مربوط به آن در دادگاهها رسمیت دارند و در هر منطقه ای که پیروان هر یک از این مذاهب اکثریت داشته باشند، مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق آن مذاهب خواهد بود، با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب”.
رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای نیز مکرر به مسئله وحدت شیعه و سنی و جلوگیری از اختلافات مذهبی اشاره فرموده است. ایشان در یکی از سخنرانی های خویش با اشاره به لزوم توجه بیشتر به نقاط اشتراک شیعه و سنی فرمودند: “مقصود ما از وحدت مسلمانان چیست؟ آیا مقصود این است که مسلمانان از مذهب خود دست بردارند و به مذهب دیگری اعتقاد پیدا کنند و عمل نمایند؟ نه، مقصود این نیست... بحث ما این است که می خواهیم به همه مسلمانان از شیعه و سنی بگوییم و تذکر بدهیم که شما یک نقاط مشترک و یک نقاط اختلاف و افتراق دارید... آن نقاط اشتراک بیش از نقاط افتراق است.
یعنی همه مسلمین به خدای واحد و قبله واحد و پیامبر واحد و احکام و نماز و روزه و زکات و حج اعتقاد دارند... هم اکنون بیش از یک میلیارد نفر مسلمان در نقاط مختلف عالم زندگی می کنند که نقطه تراکم آنها همین منطقه بین شرق و غرب است که از لحاظ استراتژیکی و موقعیت جغرافیایی و وضعیت اقلیمی و آب و هوایی حساس ترین مناطق عالم دست اینهاست... ما می گوییم ای مسلمانان عالم در هر جای دنیا که هستید اگر با هم دشمنی نکنید، علیه هم مبارزه و جنگ نکنید و دشمنان و دوستانتان را بشناسید، وضع زندگی شما با آنچه که امروز است، تفاوت خواهد کرد لذا یکی از پیامهای عمده انقلاب ما، وحدت مسلمین است. ما در همه جای دنیای اسلام، این حرف را می زنیم”(6).