تعمیر قبوراولیاء:
الف - نخستین بار ابن تمیمه و شاگردش ابن القیم بر تحریم ساختن بناء و لزوم ویرانی آن فتوی دادند. “یجب هدم المشاهد التی نبیت علی القبور ولا یجوز ابقاءهابعدالقدره علی هدمهاو ابطالها یوما واحدا” وباهمین طرز تفکر وهابیان در هشتم شوال1344 هƒ 80( سال قبل) قبور ائمه بقیع و صحابه را ویران کردند.(سبحانی،1364 ،39 )
ب- قرآن در این خصوص حکم خاص ندارد ولی از برخی از کلیات می توان حکم موضوع را استفاده نمود. به عنوان مثال از آنجا که در قرآن تعظیم شعائر از تقوای قلوب دانسته شده (ومن یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب)(قرآن کریم، سوره حج، آیه32)و در جایی دیگر صفا و مروه یا شتر تعیین شده برای ذبح از شعائر قلمداد
می شوند (والبدان جعلناها لکم من شعائرالله)
(حج36/) حالی که یک شتر می تواند از شعائر گردد چگونه پیامبران و بزرگان و شهدا از شعائر نباشند و استحقا تعظیم و احترام نداشته باشند.
ج- قرآن تعمیر قبر و ساختن مسجد در کنار قبر اصحاب کهف را بدون نقد و اعتراض ذکر می کند
د- نقطه ای از بلاد اسلامی نیست که در آنجا قبر و مشهدی نباشد و لذا تعمیر قبور در فرهنگ اسلامی و سیره مسلمانان کاملا جاری و ساری بوده است.
ه- حتی قبر پیامبر و قبور شیخین که به خاطر تبرک در کنار آن حضرت دفن شده اند همواره تعمیر و تجدید شده است. در این زمینه می توان مشروح تاریخ ادوار قبر پیامبر را در کتاب دفاء الوفاءسمهودی 390-383() یا کتابهای تاریخ مدینه مطالعه نمود.
مسجدسازی در کنار قبور صالحان
الف- به اتفاق مفسران پیشنهاد ساختن مسجد بر قبر اصحاب کهف مربوط به موحدان و خداپرستان بوده است (تفاسیر کشاف، حلابین، المیزان، مجمع و...). خالی بودن آیات قرآن و نیز مفسران و مورخان از هر گونه نقد و اعتراض در این خصوص نشان دهنده نوعی تقریر می باشد.
ب: دلیل وهابیت در این خصوص احادیثی است از قبیل “لعن الله الیمود و النصاری اتخذوا قبورانبیاءهم مسجدا، قالت (عایشه) و لولا ذلک لابرزوا قبره غیر انی اخشی ان یتخذ مسجدا” و در جایی دیگر “ان اولئک اذاکان فیهم الرجال الصالح فمات بنوا علی قبره مسجدا و صورا فیه تلک الصور اولئک شرار الخلق عندالله یوم القیامه” ویا”الهم لاتجعل قبری وثنا یعبد(مسنداحم248/3د)
ج - احادیث با ملاحظه قبل و بعد عبارات آن نشان می دهد که با قبر و تصویر روی آن بسان بت رفتار کرده و یا آن را قبله خود قرار می دادند.
د- بسیاری از شارحان صحیح مسلم و بخاری این گونه تفسیر کرده اند که اقوام گذشته صورت های صالحان خود را روی قبر نصب یا حک می کردند و در کنار قبر خدا را می پرستیدند اما به مرور زمان به جای پرستش خدا در کنار این قبور خود این صورتها پرستیده می شد.
هƒ- مورد حدیث در خصوص ساختن مسجد برروی قبر است در حالی که در مشاهده مشرفه محدوده حرم و محدوده مسجد از هم جداست مسجدی وجود داردبرای عبادت و پرستش خداوند و حرمی وجود دارد برای خواندن زیارت و توسل.
و- مسجدسازی در کنار و یا برروی قبور صلحاء در جای جای کشورهای اسلامی رایج بوده و نیز در صدور اسلام نیز متعارف بوده است مثل مسجد روی قبر حمزه، یا مسجد روی قبر فاطمه بنت اسد.
ز- اگر مسجدسازی کنار قبور نامشروع بود چرا مسلمانان مسجد نبوی را توسعه دادند و قبر پیامبر را در وسط مسجد قرار دادند.
زیارت قبور مؤمنان
الف- وهابیان اصل زیارت را ممنوع و حرام نمی دانند(سبحانی،99:1364)بلکه سفر برای زیارت را نامشروع می دانند، اگر چه در عمل از آن نهی می کنند و آن را مکروه می شمرند.
ب- قرآن قیام و وقوف بر قبر و طلب رحمت رافقط برای منافق و مشرک می داند (و لاتصل علی احد منهم مات ولاتقهم علی قبره)
ج- اصل زیارت مورد سفارش پیامبر اکرم (ص) بوده (زوروالقبور فانها تذکر الاخره) و خود حضرت نیز به زیارت قبور می رفتند و به قبور سلام
می دادند. هم چنین پیامبر به زیارت قبر مادر گرامیشان می رفتند و می گریستند.
زنان و زیارت قبور
الف- استناد مخالفان به احادیثی همچون “لعن رسول الله زوارات القبور” می باشد.
ب- ترندی حدیث را نسوخ دانسته می گوید حدیث مربوط به دوران پیش از تجویز زیارات قبور بوده و وقتی پیامبر زیارت را تجویز کرد مرد و زن در آن یکسان هستند.
ج- در برخی روایات مقصود از این زنان را کسانی دانسته است که برای تماشای جنازه بیرون می آیند و ارتباط و مسئولیتی در مورد با میت ندارند. حداقل مطلب اینکه کسانی که بسیار به زیارت می آیند و این بیرون آمدن موجب مفسده و یا تضییع حقی می شود مورد نظر می باشند.
تحریم سفر برای زیارت قبور
الف- وهابیها معتقدندتسنن زیاره النبی الا انه لایشد الرحل الا الزیاره المسجد والصلاه فیه .
ب- حدیث شد رحال مستند اعتقاد وهابیهااست. لاتشد الرحال الا الی ثلاثه مساجد، مسجدی هذا، مسجدالحرام و مسجدالاقصی . اگر تقدیر و معنی جمله این باشد که برای هیچ مسجدی غیر از
3 مسجد مذکور شد و حال نشود، بدین منظور می گردد که برای اقامه نماز ضرورتی ندارد، رنج سفر تحمل گردد جز برای3 مسجد مذکور. که این در صورت تعارض و تنافری با سفرهای زیارتی ندارد چون سفر برای مسجد نشده است مضاف بر اینکه با مضمون برخی از احادیث تعارض دارد از جمله اینکه پیامبر روزهای شنبه به مسجد قبا می آمدند و نماز می گزاردند.
برگزاری نماز و دعا نزد قبور اولیاء و احترام به قبور آنان
الف- ابن تمیمه می گوید: “لم یذکر احد من ائمه السلف ان الصلاه عند القبور فی مشاهدها مستحبه ولاان الصلاه و الدعاء هناک افضل بل اتفقوا کلهم علی ان الصلاه فی المساجد و البیوت افضل منها عند قبور الاولیاء و الصالحین”که به مرور از مرجوحیت به ممنوعیت و سپس به شرک توسعه یافت.
ب- نمازگزاردن به نحوی که صاحب قبر را قبله و یا مورد پرستش قرار دهد شرک است در حالی که انگیزه مسلمانان تبرک به مکانی است که محبوب خدا در آنجا به خاک سپرده شده است.
ج- حضرت زهرا(س) به حکم احادیث صحیح هر جمعه به زیارت قبر عموی خود می رفت و در آنجا نماز می گزارد.
د- قیام حضرت ابراهیم به آنجا شرافتی
می دهد که مصلی می گردد و اتخذوا من مقام ابراهیم مصلی (بقره،125 )
ر- مدفن و مشاهد اولیا در قرآن مسجد
می شود لنتخذن علیهم مسجدا (کهف،21 )
ز- هاجر و اسماعیل به خاطر صبر و تحمل سختی در راه خدا، محل گامهای آنها جایگاه عبادت می شود (صفا و مروه)
س- پیامبر در قضیه معراج در مکان هایی هم چون طیبه، طور سینا، بیت الحم نماز می گزارد.
ش- قبور پیشوایان گواه اصالت تاریخی اسلام و بخشی از هدایت و تمدن و فرهنگ اسلامی است
ص- باید از اینکه جوان امروز مسیحی که به علت نداشتن اثری ملموس از حضرت مسیح، مادر وی و حوارییون دچار شک و تردید گشته است درس عبرت بگیریم.
ض- در همه اقوام و ملل زنده نگه داشتن نام و یاد شخصیت های ملی و مذهبی، ارزشمند و مرسوم است.
تبرک و استشفاء به آثار اولیا
الف- وهابیان هر گونه تبرک به آثار اولیاء را شرک می دانند.
ب- شفاعت
1- وهابیان معتقدند شفاعت از سوی افراد ماذون من عندالله پذیرفته می شود اما نمی توان از خود آنها خواست بلکه باید از خدا خواست تا خدا شفاعت وی را به انسان عطا کند یا او را شافع انسان قرار دهد.ابن تمیمه می گوید:”اللهم شفع نبینامحمدا فینا یوم القیامه او اللهم شفع فینا عبادک الصالحین او ملائکتک او نحو ذلک مما یطلب من الله لا اشکال فیه فلا یقال یا رسول الله او یا ولی الله اسالک الشفاعه او غیرهامما لایقدر علیه الا الله فاذا طلبت فی ایام البرزخ کان من اقسام الشرک ”
2 - طلب دعا از مومن نه در حیات وی شرک است (ولوانهم اذظلمواالقسم...نساء/64 ) و نه درخواست شفاعت آخرت پیامبر در زمان حیات همان گونه که ترندی در صحیح خود از انس بن مالک روایت می کند:” سالت النبی ان یشفع لی یوم القیامه فقال انا فاعل قلت فاین اطلبک قال علی الصراط” و نه شفاعت وطلب دعا از ارواح انبیاء و اولیای شرک آمیز می باشد چرا که ارتباط ارواح پس از مرگ با دنیا قطع نگردیده و امکان آن موجود است. شاهدآنکه ابن عباس می گوید: حضرت امیر پس از تفصیل پیامبر می فرماید: بابی انت و امی اذکرنا عند ربک و جعلنا من ربک یا ابوبکر پس از وفات پیامبر پارچه از صورت آن حضرت کنار می زند و می گوید بابی انت و امی طلبت حیا و صیتا واذکرنا عند ربک
ج- صرف اینکه شفاعت فعل خداست و انتساب آن به غیرخدا موجب شرک می شود دلیل محکمی نیست چراکه انتساب افعال و اعمالی از این دست به غیرخدا در خود قرآن وجود دارد افعالی از قبیل اماته، احیاء، توفی، اعانه و...
د- روشن است که شفاعت در آخرت به دست خداست منتهی رحمت و مغفرت از مجرای بندگان کمال یافته جاری می شود که به فرمان و اذن خداوند، گناهکاران از مجرای متعددبه رحمت ایزدی مرتبط می شوند.
و- اگر از پیامبر در زمان حیاتش می توان طلب شفاعت نمود و موجب شرک نمی شود، بعد از وفاتش نیز نمی تواند موجب شرک گردد چون اصل عمل تفاوتی نیافته است.