سعید آقاعلیخانی
* مذاکرات دباره گذرگاه رفح به کجا رسیده است؟
** روند مذاکرات فعلاً بسیار کند و دشوار است چون محور مذاکرات صرفاً در مورد گذرگاه رفح نیست بلکه گذرگاه کارین شالوم، اریتز، بنادر و فرودگاه خلاصه تمام راههایی که غزه را با جهان خارج مرتبط میکند نیز در دستور کار مذاکرات قرار گرفته است. با این وجود فکر نمیکنم که پیچیدگی و دشواریهای پیشرو مانع پیشرفت مذاکرات شود. در مرحله کنونی مهم آن است که توافقهای لازم صورت گرفته است و دیگر نمیتوان غزه را یک زندان دانست. اکنون دروازههای جهان خارج بر روی غزه گشوده شده و این منطقه با تمامی نقاط از جمله اسرائیل و کرانهباختری مرتبط است.
* ظاهراً جیمس ولفنسون فرستاده بینالمللی، از کوره دررفته و اعلام کرده است که اگر احساس کند در مذاکرات گرفتار دور باطل شده است، ماموریت خود را نیمه تمام خواهد گذاشت.
** ایشان ماموریت خود را ادامه خواهد داد. من روزانه با ان در تماسم و میدانم که او با استفاده از مهارتهای بینالمللی و تاثیر و نفوذی که دارد، کارها را به خوبی پیش خواند برد. آقای ولفنسون شایسته تقدیر و تشکر است و دو طرف باید وی را یاری کنند. او از نظر فلسطینیها نماینده کمیته چهارجانیه و از نظر اسرائیلیها یک شخصیت آمریکایی است.
* اما مشکل اینها نیست. مشکل کارشکنیهای اسرائیل است.
** من با ولفنسون صحبت کردهام و او ماموریت خود را ادامه خواهد داد. ولفنسون پس از نظارت بر اجرای توافقی که در مورد گذرگاه رفح صورت گرفته است تلاش خود را – به ویژه در دوران برگزاری انتخابات اسرائیل- معطوف به مرحله بازسازی و عمران منطقه میکند. البته با توجه به فرارسیدن ایام انتخابات نباید انتظار زیادی داشت. ولفنسون با دکتر سلام فیاض وزیر اقتصاد فلسطین و نیز همتای اسرائیلی او آقای اومیرت دیدار کرده و مقرر شده است جلسه فوقالعادهای هم در لندن داشته باشند، زیرا انگلیس ریاست گروه کشورهای ثروتمندی را برعهده دارد که برنامه بازسازی و عمران فلسطین را تدوین و دنبال خواهند کرد. این طرح البته محدود به غزه نمیشود.
* اگر ممکن است در مورد نقش ناظران اروپایی توضیح دهید؟ آیا آنها مسلح خواهند بود؟ آیا قرار است آنها جایگزین نیروهای اسرائیلی شوند؟
** این اولین باری است که غزه دارای مرز بینالمللی میشود. چنین امتیازی در توافقنامه اسلو نیز پیشبینی نشده بود. اروپا در معادله غزه نقش «طرف دیگر» را بازی خواهد کرد و این مسئلهای است که دیگر برای همه روشن شده است. از این به بعد هم اگر اجرای توافقهای مربطه به غزه به مشکل برخورد کند، طرف فلسطینی مسئول است چون در نهایت، آنها مسئول نظارت بر گذرگاه هستند.
* در صورت قاچاق کالاهایی چون اسلحه و یا عبور افراد تحت تعقیب اسرائیل ناظران اروپایی گذرگاه چگونه عمل خواهند کرد؟
** ناظران اروپایی توانایی و صلاحیت دستگیری فلسطینیهای مظنون را ندارند. وظیفه ناظران صرفاً کمک به فلسطینیها دراجرای تعهداتشان است و با توجه به اینکه اکنون فقط افراد دارای برگههای ویژه حق عبور دارند ناظران در این مرحله به دنبال افزایش صدور این برگهها هستند. به تدریج عبور و مرور خودروها راافزایش خواهیم داد. بنابراین ایجاد اعتماد میان فلسطینیها و اسرائیلیها و کنترل موفقیتآمیز گذرگاه رفح – با توجه به نقش سازندهای که در تحولات آتی خواهد داشت – برای ما بسیار مهم است. آغاز مرحله اجرایی توافقنامه مربوطه به گذگراه رفح در پایان ماه جاری و پس از تجهیز و آمادهسازی گذرگاه خواهد بود. ما ضمناً با آگاهی از اهمیت این توافقنامه نسبت به اجرای درست آن خوشبین هستیم. در این میان وظیفه اصلی فلسطینیها مراقبت از مرزها است و این اولین باری است که اسرائیل، فلسطین ویک طرف سوم عهدهدار ماموریتی امنیتی در این منطقه میشوند.
* برای اتحادیه اروپا که همواره سعی میکند، نقش حامی اقتصادی را برای طرحهای عمرانی فلسطینیها ایفا کند، توافقهای امنیتی تا چه حد مهم و قابل توجه است؟
** نقش اروپایی فوقالعاده مهم است. ناظران اروپایی در مکانها و موقعیتهای پیشبینی شده حضور خواهند یافت و شمار آنان در غزه از 300 نفر به 500 تن افزایش خواهد یافت و این چنین است که اروپا هم وارد عرصه همکاریهای امنیتیای میشود که پیشتر فقط آمریکا درآن حضور فعال داشت. از نظر ما ماموریتهای مشترک امنیتی، نقش اروپا را در زمان حاضر و آینده پررنگتر خواهند کرد.
* به سراغ سوریه برویم. رئیسجمهور اسد به اولین کنفرانس سران کشورهای اروپایی حوزه مدیترانه که در پایان ماه جاری در بارسلونا برگزار میشود، دعوت شده است. بشار اسد در جواب این دعوت اعلام کرده است که «غیبت» وی بهتر از حضورش است و فاروقالشرع را به نمایندگی از خود به این کنفرانس میفرستد. شما هم سر راه خود به منامه به بیروت رفتید اما ترجیح دادید که به دمشق سفر نکنید.آیا اتحادیه اروپا از سوریه ناامید شده است؟
** دو قطعنامه لازماجرا از سوی شورای امنیت و در مورد سوریه صادر شده است. سوریه باید با کمیته بینالمللی تحقیق همکاری کند و افرا د مظنون را برای انجام بازجویی در خارج از سوریه در اختیار کمیته تحقیق بگذارد. من فکر میکنم که دبیر کل سازمان ملل راهکار مناسبی را برای تحقق مطالبات سوریه نیز ارائه خواهد داد اما درمرحله کنونی جز همکاری کامل سوریه به کمیته تحقیق هیچ چیز دیگری از این کشور پذیرفته نیست. ذکر این مسئله را ضروری میدانم که از نظر اروپا ترور شخصی چون حریری در مرکز شهر بیروت مسئله کمی نیست. و نباید آن را یک جرم عادی دانست. تحقیق در مورد ترور حریری باید به نتیجهای روشن برسد و کارشکنی سوریه تبعات منفی فراوانی را برای کشور خواهد داشت.