محمدرضا تاجیک
باید تمامی تمهیدات و تدبیرهای لازم در جهت ممانعت از تبدیل «گزارش به شورای امنیت» به «ارجاع به شورای امنیت» را به عمل آورد. اگر بخواهیم با زبان حقوقی به این سوال پاسخ دهیم باید بگویم که این اقدام قطعاً مبنای حقوقی ندارد و همانطور که مشخص است، زبان حاکم بر مساله هستهیی ایران بطور فزایندهیی به یک زبان سیاسی تبدیل شده است و این زبان هم ، زبان قدرت است و منطق و مقتضیات خاص خود را دارد. با اشاره به داشتههای ایران برای پیشبرد اهداف هستهییاش در مقطع کنونی و راهکار تقویت موضع خود در بهرهمندی از حقوق هستهیی باید گفت: امروز ما کارهای زیادی برای ادامه بازی هستهیی در دست نداریم، اما این به معنی قرار گرفتن در سه کنج رینگ نیست و کماکان روزنههای زیادی برای عبور وجود دارد، تنها نباید با احساسی کردن فضای این بازی استراتژیک و با پاک کردن صورت مساله آن خروج از (NPT) این روزنهها را بست. باید به مذاکره به مثابه راهبرونرفتی از این شرایط چشم امید داشت، همچنین باید به همراه کردن روسیه و چین با خود اندیشید و نیز از اروپاییها نیز ناامید نشد. سطح موثر ارتباطات و همکاریهای خود را باید با آژانس حفظ کنیم و به پروژه اعتمادسازی خود ادامه دهیم. بنابراین تردیدی نیست که ما باید از حقوق حقه خود در ارتباط با حق داشتن فناوری هستهیی در تمامی مجامع بینالمللی و بر سر هر کوی و برزنی (البته با زبان و بیانی حقوقی) دفاع کنیم. باید زبان قانونی و عرفی جهان را خوب فراگرفت و با این زبان از حق و حقوق خود حتی مقابل کشورهای خشونتطلب که جز زبان قدرت و زور متوجه نمیشوند، دفاع کرد. باید تمامی تلاشهای دیپلماتیک و حرفهیی خود را مصروف عدم شکلگیری یک اجماع بینالمللی علیه خود کنیم. باید از استعداد «دگرسازی» خود در عرصه بینالمللی بکاهیم و اگر از استعداد خودیسازی کشورها برخوردار نیستیم، حداقل آنها را تبدیل به دگر نکنیم. باید تلاش کرد در این مقطع همکاریهای داوطلبانه ما با آژانس تبدیل به همکاری اجباری (قانونی و حقوقی) توسط شورای امنیت نشود. باید تلاش کرد تا با بازی ساده، متلاطم، متلون و گاه زمخت خود در این عرصه به غرور ملی لطمه و خدشهیی وارد نسازیم. معتقدم چنین طرحهایی نظیر طرح روسیه را باید جدیتر بگیریم و از رهگذار آن راه برونرفتی از شرایط موجود را جستوجو کنیم.
حفظ خونسردی و درایت از دیگر گامهای ایران در مسیر پیش رو است، تلاش کنیم که شرایط را از آنچه که هست، سختتر و بحرانیتر نکنیم. نباید هیبت و هویت خود را در عدم ترسمان در مقابل شورای امنیت تعریف و تصور کنیم. بلکه باید خود را اهل سیاست، احتیاط و تدبیر و نیز اهل مصلحتاندیشیهای خردمندانه معطوف به منافع نشان دهیم.
غرب تصور میکند که ایران از یکسو وارد بازی بزدل(کندن فرمان ماشین و بیرون انداختن آن در مقابل چشمان حریف) با او شده و از جانب دیگر به انتهای حریم مذاکره و گفتوگو رسیده است؛ به گونهیی که نمیتوان در این فضا به دنبال یافتن کلیدی برای گشودن باب مساله هستهیی گشت و از سوی دیگر اشتیاق ایران برای (خرید فرصت) و تحقق اهداف مرحلهیی خود میداند. نتیجه رایگیری درباره قطعنامه سه کشور اروپایی در جلسه شورای حکام، حاکی از این واقعیت است که در هر فرضی، مدیریت مساله هستهیی ما به طور اخص و دستگاه دیپلماسی بطور اعم در این مرحله نتوانست از گزارش وضعیت هستهیی ایران به سازمان ملل متحد ممانعت به عمل آورد، همچنین قاصر از آن بود که پیرامون خواسته حق خود اجماعی موثر در سطح جهان ایجاد نماید و یا از ایجاد اجماع علیه خود جلوگیری کند. اظهارات بالا در گفتوگو با ایسنا انجام شده است.