سری کتابهای «استاد شهید مطری»؛ مسائل اسلامی اسلام را با یک بینش مناسب و به دور از کجروی و افراط تفریط و با زبانی قابل فهم برای قشرهای متوسط جامعه که دانشمندان و اندیشمندان را ملاک میگیریم و سطوح خیلی پایین را... تببین میکند.
کتاب «جان شیفته» نوشته رومن رولان هم تاریخ است، هم ادبیات است، هم اخلاق است، هم هنر است. این کتاب همه چیز است...
کتابهای «فرهنگ جبهه» نوشته سیدمهدی فهیمی... نشستم آن را خواندم این کتاب از بس من را جذب کرد که تا آخرش خواندم (جلد اول)، بعد دیدم این کافی نیست به خانه بردم و گفتم همه بنشینند و بخوانند! در جمع خانواده جاهایی از کتاب را خود باز کردم و خواندم گفتم، این کتاب باید حتماً در خانهها باشد و هم باید آن را همیشه داشته باشند.
این «حنابندان» آقای قدمی عجب کتاب خوبی است... این کتاب چقدر خوب نوشته شده است.
چقدر کتاب «فرمانده من» نوشته رحیم مخدومی و احمد دهقان عالی است و چقدر من را متأثر و منقلب کرد. من کتابهایی را که میخواندم معمولا پشتش یادداشت یا تقریظی مینویسم. پشت این کتاب «فرمانده من» بیاختیار بخشی از زیارتنامه را نوشتم: «السلام علیک یا اولیاءالله و احبائه»
بعضی از این داستانهای کوتاه «نجیب» نوشته محمدجواد جزینی یا «زندهیاد کمیل» نوشته محسن مطلق و... که یک عالمه درسدهنده و روحیهدهنده است.
من نمیخواهم به بچهها خیلی کتاب و رمان معرفی کنم، حالا ممکن است اسم مؤلفانش را بگویم مثلا یک نویسنده معروف فرانسوی هست به نام «میشل زواکو» که کتابهای زیادی دارد من اغلب رمانهای او را در دوره «جوانی» خواندم. یا نویسنده معروف فرانسوی «ویکتور هوگو» که من کتاب بینوایان او را اولین بار در همان دوره نوجوانی از کتابخانه آستان قدس رضوی گرفتم و خواندم.
... آن کسی که کتاب «آتش به اختیار» را نوشته است، پیدا بود که قاعدتاً باید دیدهبانی را... لمس کرده باشد.
صحیفه سجادیهف هم کتاب بسیار فوقالعاده است. این کتاب در بین قدما به «زبور آلمحمد» معروف است. دعاهای این بزرگوار ضمن اینکه در حد اعلای استغاثه به خداست، از معارف اسلامی هم پر است؛ یعنی صرفاً دعا نیست، بلکه در لباس دعا همه معارف اسلامی توحید، نبوت و... تعلیم داده شده است.
جلد سوم و چهارم کتاب «خانواده تیبو» نوشته رژهمارتی دوگار ترجمه ابوالحسن نجفی، ارزش تاریخی خیلی قیمتی دارد. این دو جلد تمام اوضاع و احوال جنگ بینالملل اول و مقدمات آن را نشان میدهد، که جلدهای اول و دومش اصلا در آن مقوله نیست. من جلد اول را که خواندم، پشت جلد نوشتم که «بعید است من جلد دوم این کتاب را بخوانم چون باب ذهنیات ما نیست...» برداشت من از این کتاب بعد از خواندن جلد سوم به کلی عوض شد... اگر این طور کتابها ترجمه بشود این خلأ را به گونهای جبران میکند. اینها منابع بسیار خوبی برای استفاده صوری و معنوی جوانان ما خواهد بود.
این روزها یک رمان روسی به نام «پطربزرگ» که دو سه جلد است و نویسنده آن آلکسی تولستوی است منتشر شده است. این رمان، رمانی بسیار قوی در شرح حال «پطر» است. به نظر من اگر یک مترجم خوب این کتاب را ترجمه میکرد، میتوانست کتاب مفیدی برای ادبیات کنونی جامعه ما باشد.
این کتاب معروف «شولوخف»؛ (دن آرام) هیچ بیانی مثل این کتاب نمیتواند انقلاب اکتبر (روسیه) را نشان بدهد... ما از نزدیک انقلاب را میبینیم. آن کتاب «گذر از رنجها» نوشته آلکسی تولستوی هم همینطور. «دن آرام» یکی از بهترین رمانهای دنیاست.
شما وقتی مثلا کتاب «بینوایان» یا «جنگ و صلح» یا داستانهای «امیل زولا» را میخوانید میتوانید وضعیت آن جامعه روسی یا فرانسوی یا انگلیسی یا هر جای دیگری را از داخل این داستانها به دست بیاورید، چیزهایی که در تاریخ نیست در این کتابها پیدا میشود.
بسیار کار خوبی کردید که این کتاب «لب لباب مثنوی» ملا حسین کاشفی را چاپ کردید. من این کتاب را دارم. یکی از آن کتابهای بسیار خوبی است که خیلیها متأسفانه آن را نمیشناسند و من بارها در ذهنم بود که سفارش کنم ناشری این کتاب را چاپ کند. این فرد آمده تمام مثنوی را فصلبندی کرده و به مناسب فصول مختلفی که خودش انتخاب کرده، اشعار را از همه جا مثنوی در یک جا جمع کرده است؛ مثلا فصل توبه، فصل دعا و... او کتاب را در شکل موضوعی به سه قسمت تقسیم کرده است یک قسمت شریعت، یک قسمت طریقت، یک قسمت حقیقت. چیز جالبی است. این از آن کتابهایی است که با آن مأنوسم و معمولا در شبهای احیا و دیگر مناسبها با خودم میبرم.
همین آقای سرهنگی و بهبودی کتابی نوشتهاند «پا به پای باران» که من دو سه خطی پشت جلد آن نوشتهام. من معمولا بر هر کتابی که آن را نوشتم با احساس صادقی نوشتم: پایین صفحه نوشتم «درود بر سرهنگیها و بهبودیها» چرا من چنین چیزی را بنویسم؟ این چه علتی دارد؟ مگر من آقای سرهنگی و آقای بهبودی را میشناسم؟ مگر با هم رفاقت قدیمی داریم؟ نه فقط دو سه مرتبه آقایان را دیدهام. این کتاب، کتاب خوبی است؛ نوشته مؤثر و کار بسیار مفیدی است.
کتاب «مهاتما گاندی» را که رومن رولان نوشته، ترجمه محمد قاضی را بخوان. انصافاً «رومن رولان» این طور است هم در شرحهایش. رومن رولان یک، دو سه رمان بزرگ و خوب دارد که از لحاظ داستانی در حد رمانهای درجه یک دنیا نیست اما از لحاظ تصویر و توصیف... چیز فوقالعادهای است.
بعضی قصههای «شاهنامه» واقعاً زیبا است. یا داستانهای نظامی مثل «خسرو شیرین» که غیر از جنبه شعری، جنبه قصهگویی هم دارد. یا همین قصه، «امیر ارسلان نامدار» به روایت «محمدعلی نقیب الممالک» منهای چیزهای جفنگ و چرندی که در آن هست از لحاظ اسلوب و اسکلت قصهای چیز جالبی است.
طبق تشخیص من و تا آنجا که من میشناسم رمان «آلاحمد» انصافاً سرآمد رمانهای فارسی ما است.
ما خاطرات بسیار خوبی داریم. همین خاطرات «مستوفی» انصافاً کتاب خیلی خوبی است. اگر این کتاب را با شرح زندگی «نهرو» مقایسه کنید انصافاً کمتر از آن نیست.
توضیح: طبیعتاً لیست ارائه شده همه آنچه که باید معرفی میشد نیست، زیرا مقام معظم رهبری در مناسبتهای مختلف مواردی را معرفی کردند که بخشی از آن کتابها، تخصصی و بعضی هم در مورد نفی شماری از کتابها بوده است که به اختصار تنها مجموعه حاضر تقدیم خوانندگان محترم شده است.