رویدادهاى فراموش شده ۲۰۰۵

ترجمه: حسن بنانج
جهان، سال ۲۰۰۵ را به دلیل وقوع رویدادهایى نظیر فجایع طبیعى، مرگ پاپ، و تداوم بمب گذارى ها در عراق به خاطر خواهد سپرد. اما وقایعى نیز طى سال گذشته میلادى روى دادند که در میان این هیاهو چندان به نظر نرسیدند. با این حال، تأثیر آنان چنان است که باید در آینده اى نزدیک شاهد به گوش رسیدن پژواکشان باشیم. سایت اینترنتى نشریه «فارین پالیسى» بر ۱۰ موضوعى که در سال ۲۰۰۵ از نگاه تیزبین محافل خبرى و تحلیلگران جهانى غافل ماندند، مرورى داشته است که در زیر مى خوانید:
قانون اساسى مرده
در سال ،۲۰۰۵ هلند و فرانسه، قانون اساسى اتحادیه اروپا را مردود اعلام کردند. پس باید به رأى گیرى هاى دیگرى که در پیش است چشم دوخت. درست است؟ نه، درست نیست. «بروکسل» به رأى دهندگان مزاحم اجازه نخواهد داد که بر سر راه یکپارچگى اروپا قرار بگیرند. «دانیل هانان» یکى از اعضاى پارلمان اروپایى که نسبت به وعده هاى یکپارچگى اروپا خوش بین نیست، ۱۲ بخش از قانون اساسى اروپا را شامل تشکیل آژانس دفاعى اروپایى، برنامه فضایى اروپا و لشکر دیپلماتیک اروپا که با وجود نتایج رأى گیرى در فرانسه و هلند در حال اجرا هستند، مورد توجه قرار داده است.
اروپایى ها باید این مهم را زمانى که «ژان کلود یانکر»، رئیس اتحادیه اروپا _ پس از شمارش آرا _ در ماه ژوئن گفت که واقعاً معتقد نیست فرانسه و هلند هیچ یک به پیمان قانون اساسى رأى ندادند، حس کرده باشند. شاید منظورش این بوده است که وى هم پاسخ«نه» را به این قانون اساسى نشنیده است.
ائتلاف جدید موافقان
شرکت هاى امنیتى خصوصى در عراق، هر روز، تعداد بیشترى از سربازان و شبه نظامیان سابق در کلمبیا، السالوادور، نیکاراگوا و شیلى را به خدمت مى گیرند. براى مثال، یک سایت اینترنتى به آدرس Iraqjobcenter.com اخیراً خدمات جدیدى را توسط «یک هزار سربازسابق و پلیس کلمبیایى آموزش دیده» براى امور امنیتى در عراق پیشنهاد داد.
سال گذشته شرکت امنیتى آمریکایى «هالیبرتون» به منظور حفاظت از تأسیسات نفتى در چند شهر عراق، کلمبیایى ها را به خدمت گرفت. «آب سیاه»، دیگر شرکت امنیتى خصوصى نیز گروهى از سربازان را که زمانى در استخدام «آگوستو پینوشه»، دیکتاتور سابق شیلى بودند، در فهرست حقوق بگیران خود داشته است. استخدام شوندگان اغلب از میان شبه نظامیانى هستند که به دلیل نقض حقوق بشر شناخته شده بوده یا از میان نظامیانى انتخاب مى شوند که با قاچاقچیان مواد مخدر در ارتباط هستند. اکنون این سؤال مطرح است که چرا مقاطعه کاران آمریکایى مزدورانى از آمریکاى لاتین را به خدمت مى گیرند؟ «پیتر سینگر» یکى از کارشناسان امور مربوط به شرکت هاى نظامى خصوصى در مؤسسه «بروکینگز» مى گوید: «اگر یکى از مزدوران کشته شود، خبر آن نسبت به مرگ یک سرباز آمریکایى چندان مهم تلقى نمى شود.»
نشانه‌اى از جانشین
از زمانى که «کیم جونگ ایل» در سال ۱۹۹۴ به عنوان رهبر جدید کره شمالى جانشین پدرش شد، حدس و گمان ها در این مورد که چه کسى در آینده بر جاى وى تکیه خواهد زد، آغاز شد. این موضوع چنان داغ شد که کیم هر نوع بحث در مورد جانشینش را در کره شمالى ممنوع کرد. اما سال گذشته میلادى، نشانه اى از جانشین رهبر کره شمالى را عیان کرد. در ماه اکتبر «هو جین تائو» رئیس جمهور چین با کیم جونگ ایل و «کیم جونگ چول» دومین پسر وى شام صرف کرد. از آن جا که چین از پشتیبانان اصلى رهبر کره شمالى به حساب مى آید، روى یک میز نشستن با کیم جونگ چول از جمله رویدادهایى بود که نمى تواند از سوى مقامات «پیونگ یانگ» امرى عادى قلمداد شود.
کیم جونگ ایل ۶۴ ساله گفته است که تمایل دارد یکى از سه پسرش جانشین او شود. اما هنوز روشن نیست که کدامیک از آنان به این مقام دست خواهد یافت. اطلاعات چندانى از زندگى کیم جونگ چول ۲۴ ساله در دست نیست، غیر از این که وى در سوئیس تحصیل کرده و یکى از طرفداران پروپاقرص لیگ بسکتبال «ان بى اى» آمریکا است. اما کارشناسان معتقدند که تا زمانى که کیم جونگ ایل رسماً اعلام نکند که چه کسى جانشینش است، نمى توان گفت که کدام نامزد، برنده نهایى خواهد بود.
تغییرات جوى داغ
هنگامى که بحث گازهاى گلخانه اى مطرح مى شود، معمولاً ازآمریکا به بدى یاد مى شود. اما اخبارى که در اواخر ماه نوامبر ۲۰۰۵ منتشر شدند، حکایت از این دارند که براى اولین بار طى بیش یک دهه گذشته، ازمیزان گازهاى آلوده کننده آمریکا کاسته شده است. آمریکا بین سال هاى ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ شاهد یک کاهش ۰‎/۸ درصدى در میزان گازهاى آلاینده خود بود. این در حالى است که کانادا به عنوان یکى از کشورهاى پایبند به قوانین جهانى منع آلودگى هوا در سال ۲۰۰۳ به نسبت سال ،۱۹۹۰ ۲۴‎/۴ درصد افزایش را در میزان گازهاى آلاینده خود به ثبت رسانده بود. حتى اروپاییان با یک رشد ۶‎/۴ درصدى نیز از دستیابى به اهداف تعیین شده در قرارداد کیوتو بازماندند.
بخشى از کاهش میزان گازهاى آلاینده عموسام مربوط به این بود که شرکت هاى آمریکایى، فناورى زغال سنگ را به کار گرفتند و میزان آلاینده متان تولیدى خود را تقلیل بخشیدند. بنابراین مى توان تصور کرد که آمریکا به کاهش گازهاى گلخانه اى در جهان پایبند شده است؟ بعید به نظر مى رسد. در واقع اصلى ترین دلیل افت میزان گازهاى آلاینده در آمریکا، مهاجرت شرکت هاى بزرگ تولیدى این کشور به کشورهاى خارجى نظیر چین به عنوان دومین کشور آلوده کننده هواى جهان است.
اشتباه لفظى رامسفلد
وزیر دفاع آمریکا با گفتن تنها یک لغت، در سیاست «چین واحد»که مورد قبول واشنگتن است، تجدید نظر کرد. در ماه آگوست، هنگامى که از وى سؤال شد که خرید سلاح از آمریکا براى تایوان چه میزان اهمیت دارد، «دونالد رامسفلد» در پاسخ، از تایوان با عنوان یک کشور پادشاهى یاد کرد. وى گفت: شما مى دانید که من همیشه معتقدم کشورها _ کشورهاى پادشاهى _ باید آن چه را که تصمیم مى گیرند، به انجام برسانند. این مربوط به خود آنها است که آن را انجام دهند.
با توجه به حساسیت «پکن» در مورد اظهارات مربوط به استقلال تایوان _ که چین آن را استانى خائن قلمداد مى کند _ بى دقتى رامسفلد به معانى لغاتى که به کار مى برد، جاى تعجب زیادى دارد. به کار بردن لغت پادشاهى توسط رامسفلد تا حدى مثل رادیواکتیو است، زیرا براى افراد مختلف، معانى گوناگون دارد. آیا استفاده از چنین واژه اى ازروى عمد بوده است. «کنث لیبرثال»، یکى از صاحب نظران سیاسى در آمریکا و مشاور سابق امور چین در شوراى امنیت ملى این کشور، چنین اعتقادى ندارد. او مى گوید: «به نظر من، این تنها یک اشتباه لفظى است.»
خوشبختانه دولت هاى تایوان وچین هیچ یک برداشتى سیاسى از اشتباهات رامسفلد ندارند. آنها به سیاست هاى آمریکا آشنایى دارند و احتمالاً مى توانند صادقانه اشتباهات را تشخیص دهند.
بازگشت به اردوگاه ( تروریستى )
«پرویز مشرف»، رئیس جمهورى پاکستان در پى حملات ۱۱ سپتامبر، گروه هاى تروریستى فعال در خاک این کشور را سرکوب کرد. در سال ،۲۰۰۴ واشنگتن که از حمایت مشرف در جنگ علیه تروریسم بسیار راضى بود، قرارداد فروش جنگنده هاى «اف ۱۶» به «اسلام آباد» را تصویب کرد. اما گزارش ها در این زمینه که اردوگاه هاى تروریستى بار دیگر در پاکستان بازگشایى شده اند، در سال ۲۰۰۵ چندان مورد توجه قرار نگرفت. در ماه جولاى، مجله پاکستانى «هرالد» گزارش داد که اردوگاه هاى آموزشى متروکه در استان مرزى شمال غرب پاکستان بازگشایى شد ه اند. اسلام آباد وجود این اردوگاه آموزشى را منکر شد. اما خبرنگار مجله هرالد، گزارشى را از یک اردوگاه در «مانسهرا» که کاملاً بازسازى شده است، دریافت کرد. مشاهده شده است که این اردوگاه به امکاناتى نظیر چهار سالن هاى مسکونى و یک زمین والیبال مجهز است و همچنین مردانى که اسلحه دارند در حال تردد در این اردوگاه هستند.
هرچند که هنوز هیچ نشانه اى از حمایت اسلام آباد از این اردوگاه آموزشى در دست نیست، اما یک شبه نظامى به هرالد گفت که آنها تحت یک نوع آزادى کنترل شده فعالیت مى کنند. همچنین منابع اطلاعاتى به نیویورک تایمز در ماه آگوست گفتند که سه پاکستانى دستگیر شده به اتهام دست داشتن در تلاش براى ترور سفیر آمریکا در «کابل» اعتراف کردند که در مانسهرا آموزش دیده اند.
مقامات نظامى خشمگین افغان مى گویند که پاکستان به حمایت خود از طالبان ادامه مى دهد، زیرا امیدوار است پس از خروج نیروهاى آمریکایى از افغانستان از آنها استفاده کند. البته این درست است که مشرف نمى تواند تمام نقاط پاکستان را مورد نظارت قرار دهد، اما اردوگاه هایى که پیدا مى شوند، آنهایى هستند که توسط سربازان پاکستانى نیز قابل شناسایى هستند.
مبارزه هند با مائوئیست‌ها
در نپال، شورش مائوئیست ها که به مدت ۱۰ سال ادامه داشته و تا کنون به مرگ ۱۲ هزار نفر منجر شده است، در سال ۲۰۰۵ عنوان هاى خبرى فراوانى را به خود اختصاص داد. اما تأثیرى که مائوئیست هاى نپال بر شورشیان کشور همسایه خود، هند، مى گذارند نیز قابل توجه است. مائوئیست هاى هند که با نام «ناکسالیت ها» شناخته مى شوند، همواره نیروهاى پلیس هند را تحت فشار قرار داده اند یا فریب مى دهند. آنها کنترل بخش هاى اعظمى از چند استان درجنوب و شرق هند نظیر «اوریسا» و «آندرا پرادش» را در اختیار خود گرفته اند. آنها حتى شهرهایى در نزدیکى مرکز فن آورى هند یعنى «بنگلور»را مورد تهاجم قرار مى دهند. در ماه نوامبر، حدود ۷۰۰ ناکسالیت کاملاً مسلح به شهر «جهان آباد» که با جمعیتى ۸۰ هزار نفرى در شرق استان «بیهار» واقع است، یورش برده و ۳۵۰ زندانى از جمله یاران خود را از زندان محلى آزاد کردند.
با وجودى که مائوئیست هاى هند به بهانه هایى نظیر مقابله با فقر و نداشتن زمین زراعى مى جنگند، اما اخیراً نشان داده اند که براى انجام حملات کاملاً هماهنگ به مهارت هاى جدیدى مجهزند. آنها به تازگى در حالى که به سیستم ارتباطى بى سیم و وسایل انسداد جاده دقیق مجهز بودند، به یک ایستگاه پلیس در استان «ژارخاند»حمله کردند.
عملکرد بهتر دفاع موشکى مستقر در دریا
ارائه اخبارى امیدوار کننده براى آمریکایى ها در مورد سیستم ملى دفاع موشکى، براى نظامیان این کشور کار چندان آسانى نیست. با وجودى که این سیستم به بهانه ایجاد یک سپر دفاع موشکى نهایى به مردم آمریکا شناسانده شده، اما بارها حتى در بهترین شرایط نیز از اصابت به اهداف خود در آزمایش ها ناکام مانده است. وضعیت به گونه اى است که با وجود صرف هزینه ۹۲ میلیارد دلارى براى این سیستم دفاع موشکى، به نظر مى رسد که حتى حامیان آن در دولت بوش تلاش دارند که فاصله خود را با آن حفظ کنند. اما این سیستم سال گذشته در آزمایش هاى دریایى خود به موفقیت هاى خوبى دست یافت.
در ۱۷ نوامبر سال ،۲۰۰۵ یک موشک رهگیر با شلیک از ناو «یواس اس لیک ارى» توانست هدف خود را که یک موشک آزمایشى در ارتفاع ۱۰۰ مایلى از سطح اقیانوس آرام بود، مورد اصابت قرار دهد. این اولین بار بود که یک موشک رهگیر شلیک شده از یک کشتى در دریا توانست یک کلاهک را جدا از راکت خرج آن نابود کند. «فیلیپ کویل»، یکى از مقامات سابق پنتاگون در مورد این آزمایش موشکى گفت: «نیروى دریایى بسیار بهتر از آژانس دفاع موشکى ( مستقر در زمین ) توانسته است عمل کند.»
شکى نیست که دفاع موشکى مستقر در دریا، محدودیت هاى خود را دارد. این سیستم نمى تواند در مورد موشک هایى را که از نقطه اى دور در خشکى شلیک مى شوند، کارایى داشته باشد و تنها قادر است موشک ها را در لحظات اولیه پس از شلیک رهگیرى کند. اما کویل معتقد است که این سیستم در نزدیکى کره شمالى قابلیت به کارگیرى را دارد و همین مقدار کافى است.
چشم‌انداز موازنه قیمت نفت
با ادامه روند افزایش قیمت هاى نفت در سال ۲۰۰۴ میلادى، بحث درباره آینده این کالاى باارزش داغ شد. اما در این میان گزارش شرکت نفتى «اکسون موبیل» با عنوان «دور نماى انرژى: چشم انداز ۲۰۳۰»، از نظرها دور ماند. بر مبناى گمانه زنى اکسون موبیل خروجى تولید کنندگان غیر عضو اوپک در حدود سال ۲۰۱۰ به نقطه اوج خود خواهد رسید. «آلفرد کاوالو» مفسر انرژى در بولتن علوم هسته اى آمریکا در این مورد نوشته که پس از این اوپک مجبور است براى پاسخ دادن به تفاضاى جهانى نفت تا سال ۲۰۳۰، هر سال تولید روزانه خود را ۱‎/۱ میلیون بشکه افزایش دهد. براى این که بتوان به تقاضاى فزاینده نفت پس ازسال ۲۰۱۰ پاسخ داد، به یک الجزایر دیگر در خلیج فارس نیاز است.
اما این راه حل آسانى نخواهد بود. اوضاع زمانى وخیم تر خواهد شد که بدانیم بسیارى از اعضاى اوپک نظیر کشور تعیین کننده اى مثل عربستان سعودى اجازه بررسى مستقل از میزان ذخایر نفت خود را نمى دهد. بنابراین ما دیگر حتى نمى توانیم از هشدارها در مورد کمبود نفت در آینده آگاهى یابیم. بر اساس سیستم موازنه در اوپک، اعضا هر نوع انگیزه اى براى بزرگ نمایى آمارهاى ذخایر خود دارند: آنها هر چه بیشتر ادعا کنند که ذخایر بیشترى دارند، بیشتر نیز خواهند فروخت. به هر حال قیمت طلاى سیاه بار دیگر افزایش خواهد داشت.
یک ارتش زخمى
در سال ،۲۰۰۴ اعلام شد که سلامتى ارتش آمریکا به شدت در حال افول است. از هر هفت نظامى آمریکایى زخمى شده در عراق یک نفر جان خود را از دست مى دهد. این نرخ تلفات از هر جنگى در تاریخ اخیر آمریکا بیشتر است. سال پس از ،۲۰۰۴ وضعیت بدترى را شاهد بود و این واقعیت به شدت مورد بى اعتنایى قرار گرفت. درسال ،۲۰۰۵ رقمى که معمولاً از تلفات نیروهاى آمریکایى در عراق اعلام مى شد، کشته شده اند، بیش از ۲۱۰۰ سرباز بود.
هنگامى که آمار تعداد زخمى شدگان اعلام مى شد، اغلب ارقامى که پنتاگون و اداره درمان ارتش آمریکا در این مورد اعلام مى کردند، نقض مى شد. امروز، بر اساس این آمار رسمى، نرخ زخمى شدگانى که جان مى بازند، همچنان از هر هفت سرباز یک نفر است. اما یک گزارش اداره امور سربازان آمریکا که در ماه اکتبر منتشر شد، نشان مى دهد که این فاجعه بسیار عمیق تر است. آمار اداره امور سربازان آمریکا نشان مى دهد که ۱۱۹ هزارو ۲۴۷ نفر از نیروهاى عملیاتى این کشور در عراق و افغانستان خواستار کمک هاى امدادى این اداره شده اند. از این تعداد ۴۶ هزارو ۴۵۰ نفر دچار بیمارى هاى استخوانى نظیر درد مفاصل یا درد هاى ناحیه پشت بوده اند. بیش از ۳۶ هزارو ۸۰۰ یا حدود ۳۱ درصد از کسانى که تحت مراقبت اداره امور سربازان آمریکا قرار داشتند نیز به اختلالات روانى دچار شده و تحت درمان قرار گرفتند. از سوى دیگر، در ماه ژوئن گذشته، این اداره به قانون گذاران آمریکایى اعلام کرد که تعداد سربازان حاضر در افغانستان وعراق را دست کم گرفته و براى ارائه خدمات اضطرارى نیازمند یک میلیارد دلار کمک است.