محسن پیریایی
آمریکائیها همانطور که در مورد مسائل داخلی کشورشان منشعب و قطبی عمل میکنند در مورد نگرش به سیاست خارجی نیز اینچنین هستند. بنظر میرسد اتحاد دوران جنگ دوم جهانی و زمان جنگ سرد بر سر سیاست خارجی، در آمریکا سپری شده است. همانگونه که انتظار میرفت امروز اکثر امریکائیها (اگر نگوییم همه آنها) در مورد مسائل سیاست خارجی کشورشان با هم اختلافنظر داشته و این مخالفتها بیشتر در مورد جنگ دولت بوش با تروریسم و بحث بازسازی عراق مطرح است. جالبتر اینکه این قطبیشدن جامعه آمریکا حتی در میزان مذهبی بودن مردم این کشور ریشه دارد. آمریکائیهایی که پایبندی بیشتری به مذهب نشان میدهند از سیاست خارجی حال حاضر ایالات متحده راضیتر بنظر میرسند.
مطالب بالا بخشی از نتیجه یکی از جدیدترین نظر سنجیهای انجام شده در آمریکا است که در سطح وسیعی از نگرشها نسبت به سیاست خارجی ایالات متحده در درون این کشور را توضیح میدهد. مؤسسه تحقیقاتی غیرانتفاعی agenda Public که کایروس ونس وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده در حدود 30 سال پیش آن را بنیان نهاده است با حمایت بنیاد فورد اقدام به تهیه منشور اعتماد مردم آمریکا به سیاست خارجی این کشور (CFPl) کرده است. هر 6 ماه یکبار این مؤسسه اقدام به مصاحبه با یک نمونه آماری تصادفی از مردم آمریکا از طبقه متوسط در مورد سیاست خارجی میکند و سؤالاتی در مورد اینکه کدام سیاست خارجی ایالات متحده آنها سربلند و یا اینکه کدامیک آنها را خجالت زده و شرمگین کرده است را مطرح میکند.
اولین نظرسنجی که در سطح ملی و با تلفن در میان یک نمونه آماری تصادفی 1004 نفری در فاصله اول تا 13 ژوئن 2005 انجام شد نشان داد که نگرش عمومی به سیاست خارجی ایالات متحده یک شکل و یکپارچه نیست. اگر چه آمریکائیها در مورد برخی سؤالات مواضع بسیارمتفاوتی اتخاذ کردند اما موضوعاتی نیز وجود داشت که اکثریت مطلق پاسخ دهندگان در حمایت یا بر ضد آن نظر داده بودند.
بحران در بازار کار ایالات متحده مهاجرتهای غیرقانونی، روابط آمریکا با جهان اسلام و جنگ در عراق مهمترین موضوعات این نظرسنجی محسوب میشوند که آمریکائیها در مورد آنها نظر یکسان دارند. نگرانی نسبت به این مسائل در جامعه آمریکا هر روز گسترش یافته و عمیقتر میشود از طرفی خواست مردم برای پاسخگویی دولت در قبال این وقایع نیز روز بروز افزایش مییابد. بنظر میرسد این موضوعات به نقطه بحرانی نزدیک میشوند و افکار عمومی آمریکا بشدت خواستار آنست که دولت خواستههای آنها را مدنظر قرار دهد.
بر اساس این نظرسنجی، اکثریت آمریکائیها در مورد برخی ویژگیهای سیاست خارجی آمریکا نیز با غرور و تکبر برخورد میکنند. آنها از کمکهای ایالات متحده به کشورهایی که دچاربلایای طبیعی میشوند رضایت دارند. 83 درصد پرسش شوندگان به عملکرد دولت ایالات متحده در کمکرسانی به کشورهای آسیب دیده از سوانح طبیعی نمره Aیا B دادهاند.
یکی از اصلیترین مسائل موجود در سیاست خارجی ایالات متحده که نگرشهای متفاوت و مخالفی از جانب افکار عمومی این کشور نسبت به آن وجود دارد، مسأله حمایت از اسرائیل است. پدیدهای که در چند سال از آن یاد (Christian Zionism )گذشته تحت عنوان صهیونیسم مسیحی
میشود، نگرش غالب در میان مقامات دولت جورج بوش است که از تفکر راست مسیحی آنان ناشی میشود. اما نو محافظهکاران کاخ سفید سیاستهای خود را با حمایت گروهی از مردم آمریکا پیش میبرند که به مسیحیان انجیلی معروفند. یکی از کتب تازه منتشر شده یکی از مؤسسات مطالعاتی مسیحیت در آمریکا پیشبینی کرده است که دیدگاه بسیار مثبت نسبت به اسرائیل در میان مسیحیان انجیلی آمریکا در حال گسترش است. مسیحیان انجیلی به دو دلیل باید مورد توجه قرار گیرند. اول اینکه درصد زیادی از مردم آمریکا را تشکیل میدهند (در حدود 26 درصد) و دوم اینکه آراء این گروه در حدود 40 درصد کل آراء جورج بوش در انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 را تشکیل میدهد که به نوبه خود موضوعی قابل تأمل است.
در ژوئن و جولای سال 2003 انجمن مطالعات مردمشناسی در ایالات متحده نظرسنجی وسیعی در سطح ملی برای سنجش افکار عمومی در مورد موضوعات مذهب، سیاست و سیاستگذاری عمومی در آمریکا ترتیب داد. نگرانی مردم نسبت به مسأله اسرائیل نیز یکی از موضوعات مورد بحث بود. سؤالاتی که در این مورد مطرح شد عبارت بود از: - شما در جریان منازعه طولانی مدت اسرائیل و فلسطینیان با کدامیک از این دو گروه احساس همدردی میکنید؟
آیا اعتقادات مذهبی شما بر تفکر در مورد این بحران تأثیرگذار است؟
آیا شما معتقدید خداوند سرزمین فلسطین را برای یهودیان قرار داده است؟
آیا شما معتقدید که تشکیل دولت اسرائیل برای ظهور دوباره مسیح امری ضروری است؟
این نظرسنجی نشان داد که پروتستانهای انجیلی نسبت به دیگر مردم آمریکا:
بطور چشمگیری با اسرائیلیها احساس همدردی میکنند تا فلسطینیان. 55 درصد مسیحیان انجیلی با اسرائیل و فقط 6 درصد آنها با فلسطینیان. در حالیکه در میان دیگر گروههای مردم 41 درصد با اسرائیل و 13 درصد با فلسطینیان احساس همدردی میکنند.
بطور عجیبی علاقه دارند که بگویند عقاید مذهبی باعث شده تا آنها با اسرائیلیان ابراز همدردی میکنند (46 درصد در مقابل 26 درصد)
به طرز شگفتآوری معتقدند که خداوند سرزمین فلسطین را برای یهودیان خلق کرده است (72 درصد پرسش شوندگان)
بسیاری از آنها معتقدند که تشکیل دولت اسرائیل مقدمه ظهور دوباره مسیح است (63 درصد در مقابل 36 درصد)
اما نظرسنجی جدیدتری در ماه مارس و می 2004 نیز بوسیله همین مؤسسه مطالعاتی انجام شد. در این نظرسنجی از پرسش شوندگان پرسیده شد که «آیا ایالت متحده باید از اسرائیل در برابر فلسطینیان حمایت کند؟» برخلاف سؤالات نظرسنجی سال 2003، این بار مستقیماً در مورد سیاست ایالت متحده در قبال اسرائیل و فلسطینیان سؤال شده بود.
در پاسخ به این سؤال آمریکائیها مواضع مختلفی اتخاذ کردند: 35 درصد معتقد بودند که ایالات متحده باید از اسرائیل در برابر فلسطینیان حمایت کند، 38 درصد با این مسأله مخالف بودند و 27 درصد نیز به این سؤال پاسخ نداده بودند.
مشاهده میشود که تعداد کسانی که مخالف حمایت آمریکا از اسرائیل در برابر فلسطینیان هستند بیشتر از موافقین است.
در مقابل انتظاری که از نتایج نظرسنجی سال 2003 وجود داشت موضوع پروتستانهای انجیلی متفاوت بود. تعداد پروتستانهای انجیلی که موافق حمایت آمریکا از اسرائیل در مقابل فلسطینیان بودهاند دو برابر مخالفین است. 52 درصد از آنها موافق، 25 درصد مخالف و 23 درصد پروتستانهای انجیلی نیز نظری در این مورد ندارند.
این نظرسنجی همچنین آشکار کرد که انجیلیان سنتی که با عقاید سنتی و ارتدوکس خود و حضور مستمر در کلیسا شناخته میشوند و بزرگترین زیر مجموعه مسیحیان انجیلی هستند، بشدت موافق حمایت آمریکا از اسرائیل در مقابل فلسطینیان هستند. 64 درصد آنها موافق حمایت از اسرائیل، 18 درصد مخالف و 18 درصد نیز بیتفاوت بودهاند. براساس یک نظرسنجی که پس از انتخابات ریاست جمهوری 2004 در آمریکا صورت گرفت، آراء همین مسیحیان انجیلی سنتی 27 درصد آرای جورج بوش را تشکیل میداده است.
نظرسنجی سال 2004 این مؤسسه مطالعاتی نشان میدهد که در فاصله سالهای 2000 تا 2004، مسیحیان انجیلی بیشترین حمایت را از اسرائیل نسبت به سایر گروههای مذهبی انجام دادهاند. میزان این حمایت از 14 درصد در سال 2000 به 52 درصد در سال 2004 افزایش یافته است.
این نظرسنجی همچنین نشان میدهد که مسیحیان انجیلی نقطه مقابل سکولارهای آمریکایی در مورد نگرش به اسرائیل هستند. فقط 23 درصد سکولارهای ایالات متحده با حمایت آمریکا از اسرائیل موافقند، در حالیکه 51 درصد آنها مخالف این قضیه هستند و 26 درصد نیز در مورد این موضوع نظری ندارند.