*لطفا کمی درباره اثرات زلزله هشت اکتبر بر روابط هند و پاکستان توضیح دهید؟
**این زلزله میتواند روابط دوطرف را به سمت دیگری ببرد. هند خیلی زود به پاکستان پیشنهاد کمک داد و پاکستان هم پذیرفت. این موضوع باعث میشود روابط دو کشور کمی بهتر شود. ولی من مطمئن نیستم که این موضوع در بلندمدت اوضاع را بهتر کند البته امیدواریم که اینطور باشد، ولی به نظر نمیرسد که وضع به همین منوال پیش برود. مشکلات دو طرف با یکدیگر عمیق است و هنوز در بین آنها احساس دشمنی وجود دارد.
*آیا ارسال کمک و غذا از سوی هند، برای پاکستان مسبوق به سابقه بوده است؟
**در این مورد چیزی نمیدانم و تا آنجا که به یاد دارم، تا اکنون چنین اتفاقی نیفتاده است.
*چرا پاکستان پذیرفت که از هند کمک بگیرد، ولی بالگردهای جنگنده هندی را نپذیرفت؟آیا از لحاظ نظامی مشکلی وجود داشت؟
**پاکستان نسبت به پرواز هواپیماهای هندی بر فراز خاک خود خیلی حساس است. حتی دورهای وجود داشت که هواپیماهای طرفین نیز اجازه نداشتند در آسمان دهلینو با اسلامآباد پرواز کنند؛ خطوط هوایی خارجی هم اجازه نداشتند بر فراز قسمتهایی در پاکستان پرواز کنند. حتی در یک دوره هواپیماهایی که میخواستند به سمت اروپای غربی پرواز کنند، مجبور بودند از قسمتهای شمالی پاکستان پرواز کنند.
*یکی از رهبران گروه مقاومت کشمیر موسوم به حزب المجاهدین (جناح پاکستان) بعد از زلزله 11 اکتبر در مناطق تحت کنترل هند اعلام آتش بس کرده است. این تصمیم چه تاثیری خواهد داشت؟
**این حرکت خوبی است، چون یکی از مشکلات هندیها ادامه تروریسم مرزی در کشمیر است.
*آیا سابقه اعلام چنین اعلان آتشبسی وجود داشته است؟
**به یاد ندارم که حزب المجاهدین تاکنون درخواست چنین آتشبسی کرده باشد.البته در طول خط کنترل کشمیر بین ارتش هند و پاکستان آتشبس وجود داشته و هنوز هم ادامه دارد، ولی در مورد حزب المجاهدین چنین سابقهای وجود ندارد.
*آیا فکر میکنید که زلزله اخیر میتواند نقشی مانند حادثه سونامی را در اندونزی ایفا کند؟
حادثه سونامی اندونزی طرفهای درگیر را به هم نزدیکتر کرد و منجر به توافق آنها شد.
**در مساله کشمیر، هر دو طرف باید واقاً نوع نگرش خود را به طرف مقابل عوض کنند. تنها وقتی اوضاع بهتر میشود که هر دو طرف همکاری و حسن تمایل خود را درباره این موضوع ابراز کنند. باز هم تاکید میکنم هر دو طرف باید این کار را بکنند.
*درباره زمانبندی چطور؟ هند و پاکستان در طول ششماه گذشته گامهای دوستانه کمتری برداشتهاند و مواضع تندتری در برابر یکدیگر اتخاذ کردهاند. اینطور نیست؟
**در طرف پاکستان، به نظر میرسد که در مقایسه با دو سال قبل اراده روشن برای حرکت به جلو وجود دارد. نمیتوان گفت چون روند صلح به کندی پیش رفته، هر حادثهای که باعث کشته شدن بیشتر مردم شود، یک فرصت است. اینکه حادثه زلزله روند صلح را تندتر کند یا نه، خیلی روشن نیست.
حادثه زلزله به خودی خود یک حادثه ویرانکننده بود و تا چند هفته دیگر، محور بحثها همچنان روی ویرانیهای این حادثه متمرکز خواهد شد.
*شما به اراده طرف پاکستانی اشاره کردید. آیا فکر میکنید اراده مشابهی هم در طرف هندی به وجود آید؟
**البته بنده متخصص مسایل هند نیستم، ولی به طور کلی میتوانم بگویم که میان پاکستانیها، اخبار زیادی وجود دارد که بیانگر تحرک بیشتر هند برای قبول این واقعیت است که آینده نیازمند راهحلی است که مورد توافق طرفین باشد.
*نظر شما دربارهی گامهایی که طرفین برداشتهاند، مثل شروع به کار خطوط اتوبوس در خط کنترل کشمیر چیست؟
**همه اینها خوب است، اما به نظر من بسیاری از پاکستانیها معتقدند که هند در همان حال که در مسایلی مانند راهاندازی خط اتوبوس، قطار و خطوط ارتباطی پیش رو است، ولی در موضوع اصلی، یعنی مساله کشمیر، عقلایی رفتار نمیکند.