دکتر محمدرضا جمالی
اندیشمندان برای تصمیمگیری و تصمیمسازی راهکارهایی را ارایه کردهاند که از آن به مدلهای تصمیمگیری یاد میکنند.
این مدلها در 5 دسته به نامهای مدل عقلایی، مدل رضایتبخش، مدل فزاینده، مدل بینش فوقالعاده و مدل مختلط دستهبندی میشوند.
در مدل عقلایی، باید از اطلاعات قابل ملاحظهای در مورد ارزشها، منابع، اهداف و اولویتهای هدفهای گوناگون برخوردار بود و در چهارچوب مدل مزبور تصمیمگیرندگان درصدد اتخاذ بهترین تصمیمها هستند به طوری که عنوان کردهاند تصمیمهای عقلایی نتیجه دو مقوله ارزش و واقعیت است.
در مدل رضایتبخش، تصمیمها سیر کمالی ندارد و مبنای تصمیمها واقعیتهای موجود است و به محض تشخیص برای رسیدن به یکی از هدفهای اصلی، این تصمیم برگزیده میشود.
در مدل فزاینده که یک روش محافظهکارانه است، تصمیمگیرندگان در صدد تغییرات بنیادی نیستند و هر گونه تغییری را یک مشکل و دردسر قلمداد مینمایند و به مرور به محض دریافت اطلاعات بیشتر تصمیمسازی میکنند.
در مدل بینش فوقالعاده تأکید بر برخورداری از تصمیمگیرندگان و سیاستگذاران، از تواناییها، استعدادهای فوقالعاده، خلاقیت و ابتکارات میباشد به طوری که این مدل نقش عوامل و نهادهای تصمیمگیرنده را تحتالشعاع قرار میدهد. در اینجا تأکید بر عامل رهبری که از بینش فوقالعاده برخوردار است از عناصر اصلی این مدل میباشد.
مدل مختلط تلفیقی از دو مدل عقلایی و افزاینده است که میکوشد نارساییهای مدلهای موجود را برطرف کند.
با توجه به مدلهای تصمیمگیری، تصمیم جدید شورای هماهنگی نیروهای انقلاب و افزایش تعداد افراد مؤثر برای رسیدن به یک کاندیدای واحد و افزایش شمار کاندیداهای مورد بررسی در چارچوب مدل عقلایی و مدل بینش فوقالعاده قابل تحلیل و ارزیابی میباشد.
زیرا افزایش نفرات تصمیمگیر شورای هماهنگی که بیشتر در هماهنگی با بدنه اصولگرایان قابل تحلیل میباشد، به نوعی به پویایی در تصمیم و روبه رشد بودن عرصه سیاست و دموکراتیک عمل کردن صحنه سیاسی میانجامد و اصولگرایان ضمن حفظ ارزشها و موازین و آرمانهای حضرت امام خمینی و فرامین مقام معظم رهبری درصدد اتخاذ بهترین تصمیم عقلی میباشند که در دو مقوله ارزشها و واقعیتها قابل تحلیل است.
ترکیب جدید اعضای شورای هماهنگی یک واقعیت دیگر را نشان میدهد و آن اینکه با موهوم انگاری مرزهای ساختگی چپ و راست، اصولگرایان حتی به فرض اختلاف سلیقهها فارغ از مرزهای ساختگی به نوعی در ترکیب فوق، نمایندگانی دارند که با در نظر داشتن آرمانهای انقلاب اسلامی و واقعیتهای موجود به تصمیم تاریخی خود در انتخاب کاندیدای واحد اقدام مینمایند. در فرآیند مدل عقلایی حفظ وحدت و انسجام، جایگاه ویژهای دارد به طوری که هر گونه خود محوری و رفتار انسجام شکنانه میتواند آن را خدشهدار نماید. به یاد داشته باشیم که در یک عملیات روانی عدهای می کوشند به تفرقه و جدایی بین اصولگرایان دامن بزنند. هر گونه سخن و عملی که در جهت دلسرد کردن مردم باشد در خلاف جهت استراتژی مشارکت حداکثری ارزیابی میشود.
در مدل عقلایی بهرهگیری از منابع و اطلاعات و جایگاه ویژهای دارد به طوری که لازم است با بررسی عملکرد و کارنامه کاندیداهای احتمالی و برنامههای عملی آنان، فرآیند تصمیمسازی را از حیث اطلاعات و منابع مورد نیاز اعضای تصمیمگیر شورای هماهنگی فراهم نمود.
تاکنون بیشتر از آنکه برنامهها و محورهای آن مطرح باشد و به جزئیات برنامهها توجه بیشتری شود به افراد و اشخاص توجه شده است که امید میرود در فرصت باقیمانده کاندیداهای احتمالی اصولگرایان با تأکید بیشتری بر برنامههای خود مراحل انتخاب را روشنتر نمایند.