دکتر حسن سبحانی / عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس
قیمت بنزین در دوره تدوین و بررسی لایحه بودجه از جمله داغترین مباحث اقتصادی دولت و مجلس و همچنین تا حدودی اقتصاددانان کشور است و بدیهی است مردم به عنوان کسانی که این قیمت در زندگی آنان تأثیرگذار است، با دقت توام با دغدغه مباحث مربوط به آن را دنبال میکنند. به همین جهت است که مناسبت دارد در خصوص آن ملاحظاتی منظور نظر باشد.
1- واردات بنزین به کشور به مرز 5/4 میلیارد دلار رسیده است (ارقامی که توسط شرکت ملی نفت ایران ادعا میشود) و این در حالی است که صادرات غیرنفتی کشور حدود 7 میلیارد دلار است؛ یعنی معادل 65 درصد از ارزی که به عنوان کالای صادراتی وارد کشور میشود، به منظور خرید بنزین از کشور خارج میشود. کافی است به تشکیلات عریض و طویل اداری، تلاشهای تولیدکنندگان و صادرکنندگان و جلسات رسمی در سطوح بالای تصمیمگیری در کشور درباره صادرات غیرنفتی توجه شود تا اندازه واردات مخربی که برای تأمین سوخت خودروها در کشور صورت میگیرد، خود را متجلی سازد. یعنی بخشی از آنچه را که بسختی به دست میآوریم (ارز صادرات کالاهای غیرنفتی) بسهولت و سادگی از کف میدهیم (واردات بنزین).
2- اگر تصمیم بگیریم که به جای واردات بنزین طی یک سال برای افزایش ناوگان حمل و نقل شهری (اعم از درون و برون شهری) و معادل رقم واردات یعنی 5/4 میلیارد دلار اتوبوس وارد کشور کنیم، محاسبات بیانگر آن است که میتوان به تعداد بیش از 50 هزار اتوبوس وارد کرد (و یا در داخل کشور تولید و خریداری کرد) و این مجموعه را در خدمت تسهیل حمل و نقل شهری و برون شهری قرار داد. همچنین با این میزان ارز که برای واردات از کشور خارج میشود، میتوان طی یک سال حدود 90 فروند هواپیمای با ظرفیت متوسط و برخوردار از فناوری جدید خریداری کرد.
3- ارزانفروشی بنزین دارای منافع و مضاری است؛ منافع آن به لحاظ قدرت خرید اقشار محروم جامعه است، اما مضار آن هدر دادن منابع کشور به صورت غیرعادلانه است. به نظر ما باید منافع آن را حفظ کرد. اما مضار آن را به حداقل رسانید و برای این مهم نهادهای ذیربط ظرف 6 ماه آینده امور ذیل را اجرایی کنند.
3-1- ظرف مدت 2 سال استراتژی کشور باید مبنی بر زایل کردن آثار مخرب مصرف بیرویه و غیرمنطقی بنزین در کشور باشد. برای این کار ستادی با اختیارات کامل امور مربوط به انجام وجوه مختلف این استراتژی را تدوین و ابلاغ کند. باید به جایی برسیم که مردم بتوانند با وسایل حمل و نقل عمومی ارزان جابهجا شوند و اگر کسانی هم خواستند با خودروی خود تردد کنند، هزینه بنزین آن را بپردازند.
3-2- صداوسیما برای یک دوره 6 ماهه در خصوص ضرورت قطع واردات بنزین و هزینههای متنوع فرصت این اقدام و لزوم مصرف عادلانه بنزین متناسب با ظرایف تصمیمگیریهای موضوع استراتژی کشور در این خصوص، به تنویر افکار مردم بپردازد و زمینه را برای درک درست موضوع فراهم کند.
3-3- وزارت نفت تولید و توزیع کارت هوشمند بنزین و همچنین مراحل فنی کار را طراحی و اجرایی کند. به گونهای که تا یک ماه قبل از آغاز سال جدید مالی، این مهم به پایان رسیده باشد و مردم آموزش کاربرد آن را دیده باشند.
3-4- مسئولیت حمل و نقل درون و برون شهری به طور مشخص برنامههای جایگزین خود را برای استفاده از اعتبارات معطوف به ممنوعیت بنزین وارداتی و نوع اقدامات خود برای تجهیز ناوگان اعلام و عملیاتی کنند. بدیهی است از جمله این اقدامات، ساماندهی حمل و نقل با تاکسی و خودروهای مشابه در درون شهرهاست.
3-5- وزارت صنایع و معادن از طریق سیاستگذاری و بدون پرداخت اعتبارات دولتی، خودروسازان را به رعایت سیاستهای پشتیبان در توفیق استراتژی اصلاح نحوه مصرف بنزین فرا بخواند و مقررات را در خصوص آنها اعمال کند.
4- پس از پایان 2 سال، حمل و نقل عمومی تقویت و تسهیل شده و مترو و منوریل از محل اعتبارات ممنوع شدن بنزین به کار افتادهاند. به نحوی که مردم بسهولت و ارزان در شهرها و بین شهرها جابهجا میشوند و در آن صورت است که زمان تصمیمگیری برای قطع ارزانفروشی بنزین میرسد.