مجتبی حدادی
بدیهی است که تحزب همواره یک تجربه موفق و نیز عامل نهادینه کردن قدرت و مشارکت مردم در جوامع دموکراتیک است. با این حال صاحبنظران تعاریف گوناگونی از حزب ارائه داده اند. در یک معنا می توان گفت که حزب سازمان اجتماعی ای است که دارای ایدئولوژی، برنامه و اهداف بلندمدت در جهت کسب قدرت به منظور حفظ منافع ملی و رونق بخشیدن به امور کشور است.
اما بایدد دانست که یکی از اساسی ترین دغدغه ها در دموکراسی، وفاداری صاحبان قدرت به مواضع ابتدایی خود است . به عبارت بهتر همیشه این سئوال اساسی وجود دارد که افرادی که مردم به آنها رای می دهند پس از کسب قدرت از مواضع قبلی خود دست بکشند و با بهره گیری از قدرت و تغییر در اندیشه ها راه و روش دیگری را در پیش گیرند .
بسیاری از صاحب نظران در عرصه علوم سیاسی در این زمینه بر این باورند که احزاب می توانند نقش گسترده ای را در برطرف ساختن این چالش برعهده بگیرند . نوعا در جامعه های پیشرفته در زمینه دموکراسی مردم به یک شخص رای نمی دهند بلکه یک حزب یا یک نظریه فکری در عرصه حکومتی را برمی گزینند .بر این اساس مردم با اعتماد به حزب متبوع خود به کاندیدای معرفی شده از سوی آن حزب رای می دهند . این نوع رقابت سیاسی دارای دو مولفه مثبت و کارآمد است .
1- در ابتدا اینکه مردم به یک شخص رای نمی دهند بلکه یک تئوری خاص حکومتی را بر می گزینند .امروز در کشور ما به دلیل عدم پیشرفت احزاب در عرصه های سیاسی مطابق با نیاز های جامعه مردمسالار در
رقابت های سیاسی مردم به نحوی متاثر ازفضای موجودتصمیم می گیرند و وقت زیادی برای شناخت دقیق فرد صالح در دسترس نیست . این در حالی است که اگر حزب و تحزب در ایران به نحوه کامل رخ دهد دیگر مردم لازم نیست به شناخت تک تک اشخاص و افراد در فرصت محدود انتخابات بپردازند . مردم می توانند با شناخت دقیق و مستمر موضع گیری های احزاب انتخاب بهتری را داشته باشند.
2- از سوی دیگر وقتی احزاب به صورت جدی وارد حوزه های سیاسی شوند و از سوی مردم مورد اقبال واقع شوند دیگرنمی توانند در آرا و سلایق سیاسی خود تغییر جدی صورت دهند . به عبارت دقیق حزب به یک
دیده بان همیشگی تبدیل می شود که از آرای مردم صیانت می کند و اجازه تخطی نامزدهایی که برخاسته از دل همان حزب هستند را نمی دهد . از این رو این شبهه که نامزدهای انتخاباتی پس از رسیدن به قدرت از مواضع قبلی خود کناربکشنددیگر وجود نخواهد داشت.