گزارش از ایرج نظافتی
مشارکت عمومی، همبستگی، وفاق و وحدت ملی عناوینی است که رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خود، سال 1384 را بر این اساس نامگذاری کردند، اما این نامگذاری، در ابعاد عملی و اجرایی چگونه باید جلوهگر شود تا سال 84 واقعاًً سال مشارکت عمومی باشد؟
براستی هر یک از ما تا چه اندازه در مشارکت سیاسی، اجتماعی، دینی، فرهنگی و... فعال هستیم و تا چه حد با ابزار و راهکارهای این مشارکتها آشناییم و هر یک از ما صرفنظر از موقعیت اجتماعی خود چگونه میتوانیم در تحقق مشارکت عمومی و همبستگی ملی مؤثر واقع شویم؟
مشارکت سیاسی
یکی از بارزترین جلوههای مشارکت سیاسی شرکت در انتخابات است که مصداق روشنی از روحیه مشارکتطلبی و دخیل بودن در آینده سیاسی جامعه است.
به برکت انقلاب اسلامی، در سالهای پس از به ثمر نشستن آن، این حس و حال در مردم تقویت شد که در سرنوشت سیاسی خود مشارکت فعال داشته باشند. شرکت آحاد ملت در انتخاباتهای مختلف از جمله مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا نمونههای بارز این مشارکت است.
سوای این مسائل شرکت گسترده و میلیونی مردم در راهپیماییهای مختلف، و همسو بودن مردم و مسئولان، حساسیت و هوشیاری و بیداری آگاهانه در مسائل خارجی و بینالمللی «نیز از مصادیق ارزشمند مشارکت سیاسی مردم ما محسوب میشود. نمونه این نوع مشارکت را میتوان در قضیه جنجال بر سر انرژی هستهای ایران، بوضوح مشاهده کرد.
بیداری و آگاهی سیاسی و همبستگی و اتحاد ملی و میهنی در میان ملت بزرگ ایران در حدی است که حتی بیگانگان هم به این نکته اذعان داشته و دارند و دفاع از میهن را از خصائص ذاتی مردم ایران ذکر میکنند.
یکی از مقامات بلندپایه سیاسی پیشین ترکیه در واکنش به شایعات حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران به بهانه مقابله با دستیابی کشورمان به سلاح هستهای مطالب جالبی را عنوان کرده و میگوید: «ایران کشوری قدرتمندی است و شرایط آن با کشور عراق فرسنگها فاصله دارد و نه تنها در زمان کنونی بلکه در زمانهای گذشته حکومتهای مقتدری مثل عثمانیها نتوانستند بر این کشور مسلط شوند در حالی که دولت عثمانی خیلی از امپراتورهای قدرتمند را به زانو درآورد چرا که ایرانیها در دفاع از آب و خاک خود در برابر متجاوزین کاملاً متحد هستند.»
در همین رابطه یکی از مسئولین پیشین ایالات متحده آمریکا چندی پیش با هشدار به دولت بوش اعلام کرد: «آمریکا نباید ایران را با عراق و افغانستان اشتباه بگیرد، چرا که ایرانیها همگی گوش به فرمان رهبرشان هستند و پشت سر او قرار دارند و اگر کوچکترین تعرضی به وطن آنها توسط هر کسی صورت بگیرد، تمام ایرانیها در هر قومیت و مذهبی و با کنار گذاشتن اختلافات حزبی و جناحی که در داخل ایران وجود دارد به طور یکپارچه عمل میکنند...»
سخنان این مقام مسئول آمریکایی در سایتهای خبری جهان قرار گرفت و از اخبار شبکههای صداوسیما کشورمان نیز پخش شد.
حضور میلیونی مردم، مسئولین و جناح و احزاب مختلف سیاسی در راهپیمایی 22 بهمن سال گذشته و با وجود شرایط نامساعد آبوهوایی و سرمای شدید و بارش بیامان برف جلوهای عینی از مشارکت سیاسی مردم ایران را پیش چشم جهانیان قرار داد.
تدبیر رهبری در همبستگی ملی و مشارکت عمومی
مقام معظم رهبری که در پیام نوروزی خویش سال 1384 را سال مشارکت عمومی و همبستگی ملی نامیدند در همان سخنان فرمودند:
«یقیناً مشارکت عمومی مردم و همبستگی و وحدت ملی چه در انتخابات و چه در مسائلی که این دولت و دولت آینده در پیشرو دارند به پیشرفت کشور کمک خواهد کرد.»
با توجه به نزدیک شدن به زمان برگزاری نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در سال جاری و همچنین موقعیت خاص فعلی تدبیر رهبر معظم انقلاب، بر چه اساس و پایه استوار است؟
«نوایی»، یکی از فعالان عرصه مطبوعات در این زمینه میگوید: «رهبر فرزانه انقلاب با اشراف کامل و دقیق بر اوضاع پیچیده کنونی از حیث ملی و بینالمللی به درستی تشخیص دادهاند که فقط با عزم و اتحاد ملی و همبستگی و مشارکت مردمی در انتخابات ریاستجمهوری و شرکت گسترده مردم میتوان دشمنان ملت را از اهداف خود مأیوس کرد و از طرفی این هوشیاری مدبرانه رهبری درس بسیار گرانبهایی برای تمامی فعالان عرصههای سیاسی و جناحی است که در سال 1384 فقط باید در راستای وفاق ملی و عزم یکپارچه و کمرنگ کردن اختلافات حزبی و جناحی حرکت کرد.»
این روزنامهنگار در ادامه میگوید: «رهبری همبستگی و اتحاد ملت، مشارکت عمومی و اعتصام به ریسمان الهی را مهمترین سلاح ملت ایران برای خنثی سازی توطئهها و تهدیدات دشمن دانستهاند و قطعاً اگر به دقت به نقاط حساس و مهم این بیانات توجه کنیم، خواهیم دید که تکلیف خیلی از مسائل و مشکلات کنونی روشن است، یعنی باز شدن گرههای کور هر موضوعی در عرصه سیاسی بسته به اتحاد و همبستگی و مشارکت مردم و اعتصام به معنویات دارد و چون مردم ما از شعور و درک بالایی در مسائل سیاسی برخوردارند، دقیقاً میدانند که در چه برههای از زمان چه نوع حرکتی داشته باشند و همین تیزبینی و آگاهی به موقع مردم باعث ناکامی دشمنان شده است.»
پرهیز از فرافکنی
در خصوص تبیین راهکارهای مشارکت عمومی و همبستگی ملی در انتخابات نهمین دوره ریاستجمهوری که تأکید مقام معظم رهبری است به دیدار دکتر عباسعلی الهیاری، روانشناس و عضو کمیسون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم کرمانشاه میروم.
دکتر الهیاری میگوید: «اگر ما بخواهیم به عنوان یک نظام مردمسالاری مردم را در صحنه داشته باشیم، باید علل رویگردانی مردم از جناح یا جناحهای سیاسی بررسی شود، اما اگر فرافکنی کنیم و هر جریان سیاسی بگوید عدم اقبال مردم از مثلاً انتخابات شوراها از من نبود بلکه مقصرش از فلان جریان سیاسی بوده است، این درست نیست یا اینکه یک جریان سیاسی بگوید ما میخواستیم کار کنیم اما دیگری نگذاشت، با این دیدگاه مسائل حل نمیشود، یعنی اگر بخواهیم مردم به عنوان حامیان اصلی نظام و رکن اساسی مردمسالاری در صحنه حضوری جدی و پرشور داشته باشند باید این فرافکنیها صورت نگیرد و دلایل ناکامیها به صورت دقیق ریشهیابی شود، چرا که مردم بسیار هوشیار بوده و به همه قضایا واقف هستند.
اگر بنده به عنوان فرد یا جریان سیاسی برای مشکلات مردم در حوزههای مختلف اقتصادی، سیاسی، آموزشی و ... طرح و یا فکر قابل ارائه و ملموس داشتم، مردم از من و از جریان سیاسی من حمایت میکنند، اگر نداشتم مردم به این نتیجه میرسند که نباید به این افراد روی داشت، چون مردم ما به جمعبندی رسیده و میتوانند ارزیابی کنند که جریانهای سیاسی تا چه اندازه موفق بودهاند چرا که عملکردها را به خوبی میبینند و انتخابات آینده هم یک انتخابات حساس و سرنوشتساز و اساسی است.
این انتخابات به زعم بنده تست مجدد مشروعیت نظام است و باید کاری کنیم که مردم به پای صندوقها بیایند و به هر جریان سیاسی که خواستند رأی بدهند،اینکه چه جریانی در انتخابات ریاست جمهوری رأی بیاورد، اولویت دوم است، اولویت اول حضور مردم است. اگر قرار باشد یک جریان سیاسی رفتار انحصارطلبانه داشته و خوب عمل نکرده باشد انتقادات به این جریان نباید به صورتی مطرح شود که مردم دلسرد شوند و به پای صندوق نیایند بلکه موضوع باید به شکلی ظریف مطرح شود تا مردم از اصل انتخابات ناامید نشوند و حضورشان را حفظ کنند.»
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی در ادامه میگوید: «نفوذ دعواهای شخصی و جناحی که در لایههای قدرت صورت میگیرد به لایههای اجتماعی، باعث میشود که کارآمدی نظام زیرسؤال برود و یک حرکت ضد مشارکت عمومی شکل بگیرد.
و بعد هم نمیتوانیم آنرا جمع کنیم. بنابراین ما باید اعتماد خدشهدار شده نسبت به دولت یا مجلس و یا ارکان دیگر نظام را بازسازی کنیم.»
دکتر عباسعلی الهیاری نماینده مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این سؤال که چگونه اعتماد خدشهدار شده مردم را بازسازی میشود، میگوید: «وقتی میگویم باید این اعتماد بازسازی شود، این «باید» یک دیدگاه شخصی یا فردی نیست، بلکه یک مطالعه علمی و پژوهشی و تحقیقاتی است، باید با مردم بحث کرد، باید در یک جمع نخبه دانشگاهی خارج از احزاب و جریانات سیاسی بحث کرد و دید مردم چه میخواهند، مردم ما مردمی خوب، کمتوقع، طرفدار نظام و با پایه دینی هستند و اگر حس کنند یک جریان و حزب سیاسی میتواند مشکلات آنها را حل کند، حتما در انتخابات به آن رأی میدهند.
شما فکر کنید افرادی در جامعه هستند که نمیتوانند نیازهای اساسی و اولیه زندگی را تأمین کنند و در این مورد با مشکل جدی احساس هویت روبرو میشوند، چنین افرادی با وجود آنکه انسانهای محترمی هستند، اما به شأن آنها توهین میشود، چون نمیتوانند خود و خانوادهشان را اداره کنند، چگونه میشود چنین افرادی را با وعدههای شیک و لوکس به میدان آورد؟ اگر هر جریان سیاسی منصفانه گذشته را بررسی کند و ببیند چه عواملی باعث عدم اقبال و رویگردانی شده برنامه ملموسی را برای حل مشکلات طراحی کند، قطعاً مردم به آن جریان رأی میدهند و در انتخابات هم با رأی بالایی شرکت میکنند.»
دکتر الهیاری با اشاره به این نکته که حذف یک جناح به منزله حذف دیگری هم محسوب میشود، میگوید: «در کشورهای پیشرفته و دموکراتیک معتقدند که دو جریان عمده کشور باید به صورت بالانس با یکدیگر کار کنند و این برنامه آنهاست که تعیین کنند کدام جناح یا جریان سیاسی اقبال عمومی بیشتری را دارا است، اما متأسفانه در کشور ما جناحهای سیاسی به انحاء مختلف تا مرحله حذف رقیب پیش میروند و این مسأله برای کشور آسیب جدی است، یعنی باید پذیرفت که دو جریان کلان سیاسی کشور به عنوان بالانس و تعادلکننده فضای سیاسی کشور مشارکت داشته باشند چون حفظ کشور در گرو حضور هر دو جریان سیاسی است عامل توفیق آنها باید این باشد که کدام جریان برنامه بهتری برای حل مشکلات مردم ارائه میکند.»
همبستگی ملی تنها راه مقابله با تهدیدها
مهدی بلوکات دبیر سیاسی اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان مستقل سراسر کشور با اشاره به تهدیدات دشمن و سیاستهای تک قطبی آمریکا در خاورمیانه میگوید: «امروز ضروریترین نیاز ما همبستگی ملی است که میتوان تبلور آن را در انتخابات ریاستجمهوری دید. اگر در موضعگیریهای سیاسی به جای توجه به منافع ملی و کلان کشور منافع حزبی و جناحی مورد نظر قرار بگیرد و با تنگنظری برخورد سلیقهای با مسائل داشته باشیم، قطعاً آسیب جدی به همبستگی ملی وارد خواهد شد.»
مهدی بلوکات یکی دیگر از عوامل آسیبرسان به همبستگی ملی را عدم کارآمدی میداند و میگوید: «عدم کارآمدی باعث کاهش مشارکت عمومی شده و ضربهای جدی به همبستگی ملی وارد خواهد کرد اگر مسئولان نظام اسلامی نسبت به افکار عمومی پاسخگو باشند، مردم نیز قطعاً از آنها حمایت خواهند کرد.»
اظهارات امام جمعه جدید مشهد
حجتالاسلام والمسلمین «سیداحمد علمالهدی»امامجمعه مشهد در خطبههای نماز جمعه این شهر که در آستان قدس رضوی و حرم مطهر حضرت علیبنموسیالرضا در جمعه 28 صفر برگزار شد، با اشاره به سال همبستگی ملی و مشارکت عمومی عنوان کرده که جدایی انسانها و پراکندگی قلوب، آفت و بیماری جامعه در مقطع حساس کنونی به شمار میآید و وحدت و همبستگی ملی از جمله ضروریات جامعه اسلامی ماست و مشارکت عمومی اقشار مختلف جامعه تنها در سایه همدلی و همبستگی ملی تحقق مییابد.