تاجزاده: مشکل ضوابط نیست
مصطفی تاجزاده یک شخصیت سیاسی است که در این چند سال اخیر بارها نامش را در اخبار شنیدهایم. او چهار سال پیش که انتخابات ریاست جمهوری برگزار میشد معاون سیاسی وزیر کشور و رئیس ستاد انتخابات بود و در مرکز اتفاقات انتخاباتی. اما پس از برگزاری ششمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی او را به اتهام تقلب در انتخابات به دادگاه کشاندند و حکم بر انفصال از مقام دولتی دادند. بدین ترتیب تاجزاده از وزارت کشور رفت. او در همان زمان شکایتی را علیه جنتی رئیس شورای نگهبان تسلیم قوه قضائیه کرد که هیچ وقت به آن رسیدگی نشد. او عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و عضو شورای مرکزی حزب جبهه مشارکت اسلامی است. او چندی مشاور وزیر علوم بود که بعد از وقایع دانشگاه علم و صنعت در سال گذشته از این وزارتخانه رفت. هماکنون او مشاور رئیسجمهور است. تاجزاده در کنار همه مشغلههای سیاسی دستی بر قلم دارد و هر از چند گاهی برای روزنامههای (اقبال ـ شرق) یادداشت مینویسد.
با وی درباره خیل عظیمی که برای کاندیداتوری ریاست جمهوری ثبتنام کردهاند گفتوگوی کوتاهی انجام دادهایم و از او خواستیم تحلیلش را از این استقبال بیان کند. او در اینباره میگوید: «این کار در هیچ کجای دنیا رسم نیست که این تعداد برای ثبتنام مراجعه کنند اما در ایران در هر انتخاباتی این تعداد را شاهدیم کما این که در چهار سال پیش بیش از 900 نفر برای ثبتنام آمده بودند.» تاجزاده معتقد است که مشکل قوانین کشور است و میگوید: «در برخی از کشورها این احزاب هستند که نامزدهای ریاست جمهوری را معرفی میکنند و هر حزب با توجه به ملاکهایی که یک نامزد باید دارا باشد بعد از بحث و بررسی یک نفر را معرفی میکنند. در برخی دیگر کشورها نیز هر نامزد باید تاییدیه مدیران و نخبگان کشور را داشته باشد، این بدان معنی است که مدیران و نخبگان باید صلاحیت فرد نامزد شده را تایید کنند و اگر فرد توانست امضا و تایید این اشخاص را بگیرد میتواند برای ریاست جمهوری کاندیدا شود. اما در ایران چنین مکانیسمی وجود ندارد. هر فرد با هر انگیزهای میتواند ثبتنام کند. تا این قوانین وجود دارد ما شاهد این خیل عظیم خواهیم بود. چهار سال پیش بیش از 900 نفر ثبتنام کردند. امسال 1010 نفر اعلام آمادگی کردند و قطعاً این رقم در چهار سال دیگر افزایش پیدا میکند.» مصطفی تاجزاده توضیح میدهد که در برخی کشورها اگر کسی که کاندیدا میشود نتواند درصد مشخصی از آرا را به خود اختصاص دهد باید بخشی از هزینه برگزاری انتخابات را پرداخت کند. این بدان جهت است که با کاندیداتوری خود هزینهای را به دولت تحمیل کرده است.
این عضو شورای مرکزی حزب مشارکت ادامه میدهد: «باید قوانین کشور درباره ثبتنام کاندیداها تغییر کند. حداقل باید شرایطی گذاشته شود که افراد محدودتری را شامل شود. به عنوان مثال از چهرههای شناخته شده باشند یا از نظر مقامی یا پرستیژی مورد تایید باشند. برای نمونه از نظر اداری مدیر کل باشد یا از نظر پرستیژ استاد دانشگاه یا امام جمعه و... باشد. در واقع باید کسانی برای کاندیداتوری ثبتنام کنند که تا حدی توانسته باشند اعتماد مردم را جلب کنند.» تاجزاده در انتهای گفتوگو تاکید میکند که مشکل ما در ایران ضوابط نیست بلکه قانون است. در قانون آمده شرایط افراد برای ثبتنام آن است که مدیر باشند و مدبر و شجاع و ایرانیالاصل باشند و ... و این شرایط شامل حال چند میلیون ایرانی میشود. هرکس که فکر میکند مدیر است و شجاع میآید ثبتنام میکند و این میشود که این 1010 نفر فکر میکنند میتوانند رئیسجمهور شوند.
دهنمکی: تقصیر نخبگان است
مسعود دهنمکی از کسانی است که همیشه در سیاست حضور داشته است، آن هم به صورتی رادیکال و مخالف با وضع موجود و احتمالاً وضعیت شکل گرفته در آینده. نشریه شلمچه و صبح دو کوهه از نشریاتی است که زمانی منتشر میکرده اما حالا از کار مطبوعات کنار کشیده و فیلم میسازد، با این حال «فقر و فحشا» اولین فیلم مستندی که ساخته با واکنش سرد منتقدین مواجه شده است و اجازه پخش هم پیدا نکرده است. دهنمکی این روزها سرگرم ساختن فیلم دومش است که موضوع آن استقلال و پرسپولیس است، دو تیم تهرانی که طرفداران بسیاری دارند و لابد دهنمکی میخواهد با نگاهی منتقدانه به طرفداران این تیمها و اساساً به خود فوتبال نگاه کند. با این حال سئوال ما از دهنمکی ربطی به این فیلم ندارد. از او پرسیدهایم که تحلیلش از حضور پر ترافیک در روزهای ثبت ریاستجمهوری چگونه است.
دهنمکی میگوید: به هر حال دموکراسی این معایب را هم دارد که همه میخواهند خودشان را در معرض انتخاب قرار دهند و نمیتوان با آن برخورد گزینشی کرد. با این حال تقصیر این ازدحام برای رئیسجمهور شدن را به گردن نخبگان میاندازد: در کشور ما خود اجتهادی نخبگان به بدنه و عوام هم سرایت کرده است، با این وضع خیلیها تصور میکنند که تمام شرایط لازم برای ایجاد تحول را دارند. سردبیر هفتهنامه شلمچه سه دلیل عمده را برای این هجوم به صندلی ریاست جمهوری ذکر میکند. پایین بودن سطح بینش سیاسی مردم، عدم کادرسازی سیاسی و لمپنیسم. دهنمکی معتقد است که موضوعات مهم در جامعه ایران به ابتذال کشیده میشود و به طور سطحی با آن برخورد شده و همه چیز به سوی لمپنیسم پیش میرود: «روزمرگی آفت جامعه ماست»، ما در دانشگاهها هم شاهد همین سطحی شدن هستیم و اینگونه شده است که در مباحث تئوریک و فکر و نظر دچار مشکل شدهایم.
دهنمکی استرسهای عصبی که بسیاری افراد به واسطه مشکلات روحی و مادی در جامعه به آن دچارند را هم از دلایلی میداند که باعث شده صف نامزدهای ریاست جمهوری شلوغ شود: باید به این مسئله ثبتنام هزار نفری برای رئیسجمهور از جنبه روانشناسانه نگاه کرد. عقدههای شخصیتی و خودبزرگبینی باعث شده تا بسیاری از آدمهای موجه حرفهایی بزنند و کارهایی بکنند که عاقلانه نیست.
محبیان: قانون باید اصلاح شود
«من در کثرت کسانی که شایسته ریاست جمهوری بودهاند و ثبتنام کردهاند ایرادی نمیبینم. آنچه که به آن ایراد وارد است کیفیت نیروهاست.» امیر محبیان عضو شورای سردبیری روزنامه رسالت معتقد است که زیاد بودن کاندیداها نباید نقص محسوب شود و میگوید: «این نقص نباید به بهانهای برای کاسته شدن از امکان حضور افراد شایسته تبدیل شود.» او بر این نظر تاکید دارد که باید راهی بجوییم که شایستگان واقعی و نه افراد جویای نام به صحنه وارد شوند.
لازم نیست که دایره کاندیداها را به حدی تنگ کنیم که به افراد به تعداد انگشتان دو دست ثبتنام کنند. باید با اصلاح قوانین کیفیت را بهبود ببخشیم. از محبیان در مورد علتهای به صحنه آمدن شهروندان و روستائیان کشور و ثبتنام کردن آنها در انتخابات ریاست جمهوری میپرسیم. او میگوید: «به صحنه آمدن افراد عادی و آنهایی که سابقه سیاسی ندارند میتواند دو علت داشته باشد. یا اعتماد به نفس بیش از حد آنها را به سوی ثبتنام در وزارت کشور کشانده است و یا فقدان درک صمیمی از شرایط خود و شرایط جامعه.» او به بحث خودنمایی برخی از نامزدهای ریاست جمهوری نیز اشاره میکند. عضو شورای سردبیری روزنامه رسالت چنین عنوان میکند: به دلیل نقص قانونی متاسفانه میدان انتخابات ریاست جمهوری به عرصه خودنماییهایی بعضاً بیمعنا تبدیل میشود. باید کیفیت کاندیداها را ارتقا ببخشیم بیآنکه برای کمیت آنها محدودیتی ایجاد کنیم.» او به راهحلهایی که سایر کشورها برای پیش نیامدن مشکل ثبتنام رجال غیرسیاسی به کار بستهاند اشاره میکند: «دنیا راهحلهایی در این زمینه دارد. بهترین راه ایجاد نظام حزبی است. با یک نظام حزبی خردمندانه و تکیه بر حزب افراد میتوانند با یک پشتوانهای قوی خود را مطرح سازند یا تربیت سیاسی مناسب را دریافت کنند. از سوی دیگر ورود به صحنه انتخابات به گونهای باید مدیریت شود که افراد آوانتوریت یا ماجراجو آن را به صحنه نمایش خود تبدیل نکنند. در عرف دنیا برای وارد نشدن این افراد تمهیداتی اندیشیده شده است از قبیل ودیعهگذاری مبالغی پول یا جمعآوری امضا برای حمایت توسط سایرین یا راههای ترکیبی از این دو و شیوههای دیگر.» محبیان به مسئله مهمی نیز در جریان کثرت نامزدهای ریاست جمهوری اشاره میکند. او میگوید که نباید وقتی افراد زیادی ثبتنام میکنند و صلاحیت بسیاری از آنها رد میشوند، در اذهان عمومی این طور جا بیفتد که تعداد زیادی از نامزدها رد صلاحیت شدهاند. «اگر 1010 نفر کاندیدا میشوند و در حدود هزار نفر از آنها رد صلاحیت میشوند نباید به درصد بالای رد صلاحیتها اعتراض کرد.» امیر محبیان در پایان به رفع نقص قانونی تاکید میکند و اصرار دارد که نباید با اینگونه ثبتنامها انتخابات ریاست جمهوری به شوخی تبدیل شود. او در پایان اضافه میکند: «نقص کار به خوبی آشکار شده است. باید از تجربیات دنیا بهره بگیریم و در این زمینه کارشناسانه بیندیشیم. در این میان کار مجلس بسیار مهم و حساس است. نمایندگان مجلس باید در زمینه اصلاح قانون ثبتنام کاندیداهای ریاستجمهوری هر چه زودتر تدبیری بیندیشند.»