نیلوفر قدیری
نانسی پلوسی اولین رئیس زن مجلس نمایندگان آمریکا که به عنوان سومین مقام عالیرتبه منتخب در ساختار سیاسی این کشور چهره مهمی به شمار میآید، هفته گذشته به سوریه رفت و در دمشق با بشاراسد و دیگر مقامات بلند پایه این کشور دیدار کرد.
از سال 2003 تا کنون و بعد از تیره شدن روابط واشنگتن و دمشق بر سر لبنان و عراق، این اولین بار است که یک مقام آمریکایی در چنین سطحی از دمشق دیدن میکند. پلوسی در این سفر یک هیات بلند پایه از نمایندگان کنگره را به همراه داشت که در میان آنها نمایندگان حزب جمهوریخواه هم به چشم میخورند. او در کنار دیدار با رهبران دمشق، با رهبران مخالفان دولت هم دیدار و گفتگو کرد.
هدف سفر نانسی پلوسی رئیس مجلس آمریکا به سوریه را تام لانتوس نماینده جمهوریخواه کالیفرنیا که از اعضای هیات همراه پلوسی دراین سفر است در یک جمله و به سادگی این طور بیان کرد: «دموکراتها برای خود برنامه ویژهای برای سیاست خارجه دارند که میتواند جایگزین سیاست خارجی حاکم باشد.» این جمله دستمایه حمله رسانههای آمریکایی و انتقاد آنها از دموکراتها برای انجام این سفر شد. روزنامه واشنگتن تایمز در سرمقاله تندی در این باره نوشت، دموکراتها هر برنامهای که بخواهند میتوانند برای سیاست خارجی داشته باشند اما بعد از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده و ورود به کاخ سفید.
این موضوع چالش روزهای اخیر میان دو حزب سیاسی حاکم در آمریکاست که به شکل جدیتری از سالهای گذشته و به صورت کم سابقهای محور بحث رسانهها و محافل سیاسی در واشنگتن قرار گرفته است. مطبوعات طرفدار دولت در روزهای اخیر با انتقاد شدید از سفر پلوسی به سوریه و سخنان رد و بدل شده میان او و رهبران دمشق نوشتند که کشور تنها یک رئیس جمهور دارد و پلوسی با این کار نوعی بحران قانون اساسی ایجاد کرده که مشروعیت قانون دستگاه اجرایی را زیر سئوال میبرد.
آمریکایها برای دوران جنگ قوانین نانوشتهای برای خود دارند. همین قوانین نانوشته موجب شد تابه رغم مخالفتهای مردمی و انتقادهای شدیدی که به سیاستهای جورج بوش در دوران اول ریاست جمهوریاش مطرح میشود، او برای بار دوم در انتخابات پیروز شود. اکنون هم رسانههای این کشور که شکل دهنده اصلی افکار عمومی هستند، سفر پلوسی را نوعی تقابل با امنیت ملی کشور در روزهای جنگ تصویر میکنند.
حزب دموکرات برای مبارزه انتخابات ریاست جمهوری خود را تجهیز میکند. شعار اصلی دموکراتها در انتخابات اخیر کنگره مخالفت با جنگ و سیاستهای جنگ طلبانه بوش بود که با اقبال رای دهندگان روبه رو شد. از فردای انتخابات بسیاری از تحلیلگران این پرسش را مطرح می کردند که دموکرات ها برای عملی کردن این شعار چه استراتژی دارند و به عبارت دیگر چه میتوانند بکنند. پیشنهاداتی که به صورت بیانیههای غیر الزامآور درباره عقبنشینی نیروهای نظامی از عراق تا کنون در کنگره مطرح شده است چون تا اجرایی شدن فاصله زیادی دارد بازتابی در افکار عمومی نداشته و طبیعتاً نتیجهای هم در روز انتخابات برای دموکراتها نخواهد داشت. اما انتشار تصاویر خانم پلوسی با روسری در مسجدی در شهر دمشق و یا سخن گفتن از صلح فوری میان اسرائیل و سوریه دامان دموکراتها را از سیاستهای بوش پاک میکند.
پلوسی محافظکاری کاتولیک است که با وجود مخالفت اولیه با جنگ عراق، در کنگره به بودجه این جنگ رای مثبت داد. او بارها گفته است که سیاست مانند بازی تنیس است و سیاستمدار میتواند دراین بازی مدام از چپ و راست و برعکس تغییر جهت دهد.
پلوسی بعد از گفتگو با بشاراسد در دمشق به خبرنگاران گفت، هر دو طرف در ابراز دوستی و امیدواری با هم اشتراک دارند و مصمم هستند که راه دمشق راه صلح است. او همچنین گفت که حامل پیام ایهودالمرت نخستوزیر اسرائیل مبنی بر اعلام آمادگی برای صلح با سوریه است. پلوسی که بعد از دیدار و گفتگو با المرت به دمشق رفته بود به صراحت گفت که پیام المرت را برای اسد آورده است.
ساعتی بعد از این سخنان در واشنگتن و تل آویو علیه سخنان پلوسی موضعگیری شد. در واشنگتن مقامات کاخ سفید از اینکه سفر و سخنان پلوسی در دمشق پیام غلطی به مقامات سوریهای بدهد ابراز نگرانی کردند. در تل آویو هم سخنان پلوسی مبنی بر اینکه حامل پیام اعلام آمادگی المرت برای صلح فوری با سوریه است، تکذیب شد. در تکذیبیه دفتر المرت همچنین آمده بود که نخستوزیر اسرائیل به پلوسی توصیه کرده بود به دمشق سفر نکند.
پلوسی بعد از سفر جنجالی به سوریه به ریاض رفت و در آنجا با امیر عبدالله پادشاه عربستان و شورای مشورتی و چند تن دیگر مقامات بلند پایه سعودی دیدار و گفتگو کرد. محور این گفتگوها طرح صلح خاورمیانه بود که این روزها عربستان ابتکار آن را در دست گرفته است.
سفر پلوسی به دمشق بیش از همه خشم نو محافظهکاران را برانگیخته است. نو محافظهکاران که در ردههای مختلف اجرایی و نظریهپردازی در واشنگتن هنوز برسر کار هستند در رسانههای خود گفتند که این سفر برای کل منطقه پیام غلطی به همراه خواهد داشت. آنها همچنان از سیاست انزوای کشورهایی مانند سوریه حمایت میکنند.
یکی از اعضای هیات همراه پلوسی در این سفر به یکی از خبرنگاران گفت، این سفر آغاز راهی جدید است که مسیر آن گفتگو با کشورهای مانند سوریه برای حل مناقشات منطقه است. او از کشورهای منطقه خواست آنها هم با اقداماتی و جسورانه و تازه از این ابتکار رهبر اکثریت دموکراتهای کنگره استقبال کنند و باعث ادامه آن شوند.