این، شرط انصاف نیست

بسم الله الرحمن الرحیم
آخرین روزهای دولت حاضر , قاعدتا صرف تعریف و تمجیدهائی می شود که به تیم دولتمردان , « خسته نباشید » بگویند و از کارها و تلاشهای انجام شده , تقدیر شود. تا اینجای قضیه و تا حدودی که حقی از گذشتگان ضایع نگردد و در بیان واقعیت ها نیز اغراق و گرافه گونی نشود , پذیرفتنی است و بلکه اقدامی است شایسته تا برای آحاد مردم روشن شود که کارنامه دولت آقای خاتمی در این 8 ساله , حاوی چه محورهائی بوده و چه دستاوردهائی را بهمراه داشته است .
در این زمینه , جمله ای بر سر زبانهاست که بقدری تکرار شده و در مواقع و مواضع مختلف , بجا و نابجا مورد استفاده قرار گرفته , که دیگر به « تواتر » رسیده است و آن اینکه « مردم بهترین داورند » . اگرچه بعضی ها همین جمله را تکرار می کنند تا از « قضاوت مخاطبین امروزی » فرار کنند ولی واقعیت اینست که انصافا مردم از « برخوردهای گزینشی » در ارائه کارنامه ها و ارزیابی عملکرد دولتمردان , به شدت دلزده هستند و این شیوه غیراخلاقی را نمی پسندند که کسانی تا دیروز از وجود طرحهای نیمه تمام دولت گذشته گلایه داشتند و با بی انصافی از وجود 200 هزار طرح نیمه تمام بعنوان یک نقطه ضعف دولتهای گذشته یاد می کردند ولی حالا پس از 8 سال که همان طرحهای نیمه تمام دیروز را یکی پس از دیگری افتتاح می کنند , هیچ یک از واقعیت ها را در این باره نمی گویند!
به راستی این سئوال جدی و حیاتی مطرح است که آیا وجود 200 هزار طرح نیمه تمام را بایستی جزو نقاط ضعف دولتهای گذشته بگذاریم و یا آنکه آنها را نشانی از « آینده نگری » دولتمردان تلقی کنیم و بخاطر این حسن نیت و رفتار منطقی آنها , حتی در غیاب آنها هم از آنها تجلیل و تکریم کنیم برای درک ابعاد واقعی و ملموس این موضوع , لازم است به این نکته ریشه ای توجه خاصی داشته باشیم که یک طرح اجرائی اعم از ساخت یک سد , یک سیلو , یک پالایشگاه , یک بزرگراه , یک نیروگاه و هر طرح کوچک یابزرگ دیگر , به سادگی وارد مراحل اجرائی نمی شود بلکه بایستی سالها پیرامون آن بررسی و تحقیق شود تا مراحل مختلف کار از جمله امکان سنجی , برآورد اقتصادی , محاسبات مهندسی , طراحی مهندسی اولیه , طراحی مهندسی تکمیلی , برآورد هزینه ها , تعیین منابع بررسی و ارزیابی بازارهای مصرف , ارزیابی های زیست محیطی , تخصیص بودجه و اعتبارات لازم , تعیین مجریان , نظارت بر اجرا , بازرسی فنی , حسابرسی , بررسی و تدوین آئین نامه های ایمنی و بهداشت و اجرای آن , بهمراه طیف وسیعی از مسائل ریز و درشت دیگری که در این مقوله از اهمیت خاص و حتی از اولویت عملیاتی برخوردارند را بگذراند و عدم توجه به هر یک از آنها باعث بروز خطرات و خسارات و صدمات جبران ناپذیری می شود.
کسانی که به پیچیدگیها و ظرافت های عملیات اجرائی آشنا هستند , بهتر می توانند قضاوت کنند که طرحهای نیمه تمام به طرحهائی گفته می شود که سالها برروی آنها کار شده و بررسیهای کارشناسی لازم صورت گرفته , مراحل مختلف امکان سنجی , ارزیابی اقتصادی , محاسبات مهندسی , طراحی مهندسی اولیه , طراحی مهندسی تکمیلی , برآورد هزینه ها , تعیین منابع مالی , بررسی و ارزیابی بازارهای مصرف , ارزیابی های زیست محیطی تخصیص بودجه و اعتبارات , عملیات انتخاب مجریان , بررسی و تدوین آئین نامه های ایمنی بهداشت را پشت سر گذاشته و درصد قابل توجهی از عملیات اجرائی نیز عملا در مورد آنها پیشرفت داشته است , وگرنه « طرح نیمه تمام » تلقی نمی شود.
باید پرسید که اگر دولتهای گذشته , فقط و فقط به طرحهائی می اندیشیدند که در زمان تصدی همان دولتها به بهره برداری می رسیدند و دیگر طرحی برای پیگیری دولت آینده باقی نمی ماند , آیا نبایستی آن دولتها را به « برخورد مقطعی » با مسائل متهم می کردیم و آیا نبایستی آنها را بخاطر « فقدان آینده نگری » مورد بازخواست قرار می دادیم متاسفانه دولتمردان کنونی در این زمینه حتی از داستانها و اشعار موجود در کتابهای فارسی دبستانی هم نتوانسته اند چیز زیادی را بیاموزند و داستان آن کشاورز کهنسالی را بخاطر بیاورند که در مقام پاسخ به کسی که مرگ زودرس او را دلیلی بر بیهودگی کاشت درخت میوه معرفی می کرد , پاسخ محکم و عاقلانه ای داد و گفت :
دگران کاشتند و ما خوردیم
ما بکاریم و دیگران بخورند
امید و انتظار و آرزوی مردم اینست که ایکاش دولتمردان کنونی که عمر دولتشان به پایان رسیده , در طول این 8 ساله به تجربه آموخته باشند که در این مورد هم اشتباه می کرده اند و هر دولتی بایستی با آینده نگری به مسائل اجرائی نگاه کند و فقط دوره محدود 4 ساله یا 8 ساله ای را که خودش مصدر امور است , نبیند بلکه برای آینده هم , طرحی باقی بگذارد که دیگران به تکمیل آن بپردازند. طبیعی است که دولتمردان کنونی نیز طرح نیمه تمامی برای دولت آینده گذاشته باشند که فردا , متهم به برخورد مقطعی با مسائل کشور نشوند. مراحل افتتاح بخش های مختلف طرح ملی « مترو » در زمان آقای خاتمی صورت گرفت و نخستین مرحله اش در نخستین ماههای تصدی دولت آقای خاتمی افتتاح شد درحالیکه همه می دانند که شروع اقدامات تصدی دولت سازندگی , با شتاب بیشتری ادامه یافت . بدین ترتیب شبکه عظیم مترو را بایستی از دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی و دولتهای قبلی تلقی کرد.
در باب احداث و افتتاح سدها , نیروگاهها , سیلوها و هزاران طرح زیربنائی دیگر که ایران را در مقام یکی از معدود کشورهای صاحب علوم و فنون سدسازی , سیلوسازی و... قرار داده , آیا می توان یک دولت را عامل دستیابی به این موفقیت های عظیم جهانی معرفی کرد
این بی انصافی بزرگی است که دولتمردانی را صاحب اینهمه کرامات معرفی کنیم که خودشان قبول داشتند فاقد هرگونه برنامه اقتصادی و فاقد هرگونه طرحی برای رسیدگی به چنین اموری هستند و فقط به مقوله های نظری از قبیل « توسعه سیاسی » , آنهم بصورت افراطی و غیرعقلائی چسبیده بودند و طیف وسیع طرفداران خودشان را هم از دور خود پراکنده ساختند. دولتمردانی که تقریبا تمامی فرصتهای سخن گفتن را به مقولات تئوریک سیاسی آنهم به تکرار مفاهیم تکراری پرداخته اند , چطور می توانند در زمان دریافت کارنامه 8 ساله شان مدعی شوند که 8 سال سازندگی و کار اجرائی سنگین در کارنامه شان دارند
این روزها در روزنامه هائی که در طول 8 سال گذشته حتی یک خط هم راجع به مقولات غیرسیاسی مطلب نداشته اند , می خوانیم که در یکصد سال گذشته 393 نیروگاه در ایران ساخته شده و در 8 سال اخیر 129 نیروگاه و مهمتر آنکه گویا سدسازی دولت فعلی به اندازه کل تاریخ ایران بوده است و آیا کسی می پذیرد که بهره برداری از شبکه عظیم 56 هزار کیلومتری فیبر نوری را بایستی به حساب دولتمردان کنونی بگذاریم و از مرارتها و تلاشهای دولتهای گذشته غافل شویم
مردم این بی انصافی ها را می بینند و فقط متاسف می شوند که چقدر دولتمردان ما بایستی فاقد انصاف باشند و چقدر بایستی مخاطبین خود را « ساده لوح » و فاقد شعور و درک بدانند که مدعی شوند این دولت « دولت فعالیت در سکوت » بوده و بی سرو صدا فقط به سازندگی و عمران کشور پرداخته است . البته نمیتوان منکر تلاش این دولت لااقل درحد به پایان رساندن همان طرح های نیمه تمام دوران دولت گذشته شد و از این بابت باید دولتمردان کنونی را تحسین کرد و به آنها نیز دستمریزاد گفت . درعین حال , خوبست این روزها همراه با افتتاح این طرح ها , اظهارات گذشته نیز اصلاح شود و یادی نیز از بانیان این طرح ها که اکنون مایه آبروی دولتمردان کنونی هستند بعمل آید. نادیده گرفتن این واقعیت , شرط انصاف نیست و قطعا هیچکس از رعایت انصاف زیان نخواهد دید.