تهیه و تنظیم: حنیف غفاری
* پس از حدود سه سال اشغال بستر و فضای بوجود آمده در کشور خود را چگونه ارزیابی میکنید؟
** واژه اشغال بیانگر رویکرد منفی شما نسبت به اقدامات موثر آمریکا در افغانستان است. مردم باید از شر رژیم طالبان و افرادی مانند اسامه بن لان رها میشود و در این میان دخالت جریانی خارجی لازم بود. البته من قبول دارم که در برخی برههها و مقاطع افراطکاریهایی از سوی کاخ سفید وجود داشته است ولی در کل نگاه منفی نسبت به اقدامات واشنگتن در افغانستان منصفانه نیست.
* بنابر اصول اولیه موجود در نظام بینالملل دخالت یک جریان خارجی در امور داخلی یک کشور و بقای نیروهای نظامی آنها در خاک آن کشور حکم اشغال را دارد. به نظر شما میتوان نام دیگری بر روی آن گذاشت؟
** به نظر واژه رهاییسازی تا حدودی صحیحتر و به واقعیت موجود نزدیکتر است.
* حال که راجع به واقعیت موجود سخن میگویید لطفا چند نمونه از آن را بیان کنید؟
** امنیت شهروندان، اعتماد آنها به دولت، بر طرف شدن مشکلات زمان حکومت طلبان و... اینها همه برای دولت جدید افغانستان دستاوردهایی هستند که باید نسبت به دست آوردن آنها افتخار کرد.
هم اکنون بسیاری از شهروندان افغانی سعی دارند رابطه میان خود و دولت را تحکیم کنند و ما نیز از این اقدام استقبال میکنیم.
* اخبار رسیده از افغانستان و نیز وضعیتی که به وضوح در این کشور موجود دارد تا حدود زیادی ناقض سخنان شماست. بحران امنیت در سرتاسر افغانستان ادامه دارد و اعتماد شهروندان افغان به دولت مرکزی نیز بر اثر هم پیمانی کابل و کاخ سفید کاهش یافته است.
** در هر صورت نسبت به رژیم طالبان وضعیت بهتری داریم.
* این قیاس قابل قبول نیست. در ابتدای جنگ افغانستان قرار نبود وضعیت بعدی افغانستان به اندازهای حاد شود که با زمان طالبان مقایسه شود. تصویر رویارویی شما از افغانستان بدون طالبان بسیاری از مردم افغان را نیز فریفته خود کرد...
** من در مقام رییسجمهوری کشوری که مشکلات زیادی دارد نمیتوانیم بر روی نکات موجود به صورتی کاملاً دقیق و بدون هر گونه اشتباه ممکن تمرکز کنم. من تنها از بستر کلی به وجود آمده در کشورم پس از سقوط طالبان از قدرت سخن میگویم. البته منابع من نیز در این خصوص قبل اعتماد هستند.
* در مورد حضور بیگانگان در خاک کشور خود و افزایش بحران امنیت در افغانستان چه نظری دارید؟
** من دراین باره با شما موافق نیستم. بحران امنیت مرهون کارشکنی برخی شهروندان است و نیروهای خارجی در به وجود آوردن آن نقشی ندارند! در هر صورت باید صبر کنیم و به دنبال گذشت زمان به مردم تفهیم کنیم که حضور نیروهای بیگانه در یک کشور را تنها نمیتوان به منظور اشغال و اشغالگری بررسی کرد. افغانها باید زاویه دید خود را نسبت به سربازان آمریکایی تغییر دهند!
* لازم بود به جای حقوق شهروندان افغان که شما مسئولیت مستقیم ایفای آن را بر عهده دارید با شما راجع به حقوق سربازان آمریکایی سخن بگوییم!
** نه!! اما من سربازی را که برای گسترش امنیت به کشور من آمده است را به هیچ عنوان غریبه نمیدانم.
* مطابق شواهد موجود همین سربازان و نیروهای آمریکایی عزیز و دوست داشتنی! در خاک افغانستان بسیاری از مردمی کار که آبا و اجداد آنها به این سرزمین تعلق داشته است را به جرم کاذب همراهی با القاعده دستگیر کرده و پس از ضرب و شتم و اهانتهای غیرانسانی دیگر از طریق فرودگاه بگرام به گوانتانامو میفرستند. و امیدوارم بگرام را بشناسید.
** بله، میشناسم. در هر حال نمیتوان یک طرف قضاوت کرد در ضمن در روند اداره امنیت یک کشور مسائلی از این قبلی ممکن است بوجود آید! در هر حال نمیتوان کلیت ایجاد امنیت را با این سئوالات زیر سئوال برد.
* شما سخن از ایجاد امنیت میگویید و این در حالیست که بحران امنیت به وجود آمده در افغانستان که مولد آن کاخ سفید و سیاستهای آن در کشور شماست بیداد میکند.
** بهتر است بدون توجه به این مسئله (بحران امنیت) ذهن خود را بر روی مسائل و موارد ضروری دیگر معطوف کنید. راجع به موضوع امنیت بیش از اندازه سخن گفتیم.
* نظر شما در رابطه با سیاستهای بوش در جهان چیست؟ آیا روند به وجود آمده توسط جمهوریخواهان در افغانستان و عراق را میپسندید؟
** بوش یک سیاستمدار است و طرز تفکر خاص خود را دارد. من نیز به عنوان کسی که کاخ سفید به عنوان نخستین فرد در جهت اداره امور سیاسی افغانستان به وی اعتماد کرده است فرمول و چارجوب سیاست خارجی واشنگتن را تا اندازهای که با نظام بیناللمل و اصول جاری در آن متناقض نباشد.
قبول دارم البته تاکنون از سوی من تناقضی در این زمینه دیده نشده است.
* در روزنامه گاردین خواندم که در اثر برخورد یک راکت آمریکایی به مجلس عروسی در افغانستان بساری از زنان و کودکان بیگناه جان خود را از دست دادند. بعدها موارد مشابه در بسیاری از نقاط کشور شما تکرار شد و از سوی ما فقط سکوت و بیتفاوتی مشاهده شد آیا این موارد متناقض با حقوق اولیه انسانها نیستند؟
** چرا... نمیدانم حتما اشتباهی غیرعادی از سوی نیروهای آمریکایی صورت پذیرفته است.
* از شیوه پاسخهای کوتاه و کلی شما میتوان حدس زد که زیاد مایل نیستید در مورد مخالفت با کاخ سفید و اقدامات وحشیانه سربازهای آمریکایی در خاک کشور خود سخن بگویید؟
** خوشحال هستم که پس از این همه سئوال در نهایت این موضوع را کشف کردید!
* نظر شما در رابطه با تحولات نظام بینالملل در قرن جدید چیست؟
** این تحولات به سرعت صورت پذیرفتند. به عبارت دیگر باید اذغان کرد که سرعت گذار به هزاره سوم بسیار بالا بوده است و تقابل و تعامل در میان کشورها نمود بیشتری پیدا کرده است و سیاستمداران با ابهامات و سردرگمیها و دردسرهای بیشتری رو به رو شدهاند. در این برهه احاد و افتراق معنا و نموده گستردهتری نسبت به قبل پیدا کرده است. در یک عبارت کلی میتوان جهان موجود در هزاره جدید را جهانی کاملاً متفاوت با جهان هزاره قبل ارزیابی کرد. در این میان کار ما سیاستمداران بسیاری مشکل خواهد بود در هر حال من باید در چنین فضایی به فکر امنیت و سلامت شهروندان خود باشم. در ضمن فراموش کرده بودم بگویم که بحران امنیت هزاره جدید پررنگتر شده است.
* مسئول اصلی پررنگتر شدن این بحران به نظر شما چه جریان یا کشوری است؟
** دوباره میخواهید از آمریکا سخن بگویید؟ من راجع به این موضوع صحبتی ندارم.
* اما من کلمهای راجع به آمریکا بر زبان نیاوردم. فکر میکنم شما در اعماق ذهن خود نسبت به جنایات کاخ سفید آگاهید ولی اشتراک منافع میان شما و بوش جرات هرگونه اظهارنظر را از شما سلب میکند آینده کشور خود را چگونه ارزیابی میکنید؟
** بسیار عالی و روشن. البته بسیاری از افراد و جریانهای موجود در جهان سعی دارند اوضاع موجود در افغانستان را ابهامآمیز جلوه دهند ولی من اطمینان دارم که امنیت به کشورم باز خواهد گشت شهرهای افغانستان آباد خواهند شد و مهاجرت به کشورهای دیگر در بین مردم از میان خواهد رفت.
* شما این سخنان را در همان بدو ورود خود به کابل بر زبان راندید ولی اکنون مشاهده میکنیم که بحران امنیت و پررنگتر شده است، مردم فقیرتر شدهاند و مهاجرت غیرقانونی به کشورهای پاکستان و ایران از سوی کشور شما هم چنان ادامه دارد. در مورد این تعاریف قابل اثبات چه توضیحی دارید.
** توضیحی ندارم فقط امیدوارم که با گذشت زمان و تدابیر ویژه و عالی این موانع برداشته شوند.