انتخابات لبنان؛ آرایش جدید جناح‌ها

م- طلوع‌گر
سرانجام انتخابات پارلمانی لبنان پس از طی یک چرخه چهارگانه بپایان رسید و کسب اکثریت کرسی های پارلمانی از سوی ائتلاف های ضد سوری , ترکیب و آرایش بازیگران عرصه سیاسی وتصمیم گیری لبنان را همانطور که پیش بینی می شد , تغییر داد. نتایج رسمی اعلام شده حاکی از آنست که از 128 کرسی پارلمان لبنان , ائتلاف « سعد حریری » 72 کرسی , ائتلاف شیعیان 35 کرسی و ائتلاف « میشل عون » 21 کرسی را بدست آورده اند.
در اختیار گرفتن 93 کرسی از 128 کرسی پارلمان توسط دو ائتلاف « سعدحریری » و « میشل عون » که از مخالفان عمده سوریه به شمار می روند , بیانگر بقدرت رسیدن طیف جدیدی از سیاستمداران لبنانی است که برنامه های آنان از جانب اکثریت مردم این کشور مورد پذیرش قرار گرفته است . علاوه بر آن حمایت سیاسیون کهنه کار مسیحی و سنی از این طیف جدید نیز حاوی پیام خاص است , افرادی که طی سه دهه اخیر بدلیل استقرار نظامیان سوری در لبنان کمتر فرصت عرض اندام یافته اند.
حضور نیروهای سوریه درخاک لبنان که از سال 1355 متعاقب جنگ داخلی در این کشور و نیز بنابر مصوبه اتحادیه عرب و قرارداد طایف صورت گرفت , در پی ترور « رفیق حریری » نخست وزیر فقید لبنان با چالش های عمده داخلی و بین المللی مواجه شد. اگر چه فشارهای همزمان داخلی و خارجی , سوریها را پس از دهها سال وادار به خروج از لبنان نمود و از نفوذ دمشق در تصمیم گیریهای کلان این کشور کاست و لیکن نباید از یاد برد که از ناحیه همین حضور , جنگ داخلی پرتلفات و پر خسارات لبنان متوقف شد و با تقویت مقاومت ملی لبنان به دهها سال اشغالگری رژیم صهیونیستی در جنوب این کشور خاتمه داده شد. نکته ای که به عقیده بسیاری از تحلیل گران , علت اصلی فشار فزاینده امریکایی ها و اروپایی ها بر سوریه محسوب می شود. 
آرایش جدید پارلمان لبنان
آرایش فراکسیون ها و جریان های سیاسی در پارلمان جدید میان سه قدرت شامل طرفداران حریری , ائتلاف حزب الله و امل و ائتلاف میشل عون توزیع شده است .
اولین قدرت , ائتلاف سعد حریری (سنی ) فرزند نخست وزیر اسبق و « ولید جنبلاط » رهبر دروزی ها و حزب نیروهای فالانژیست مسیحی به رهبری « سمیر جعجع » و تجمع قرنه شهوان مسیحی میانه رو نزدیک به « نصرالله صفیر » اسقف اعظم مارونی ها است که این ائتلاف 72 کرسی را به خود اختصاص داده است .
دومین قدرت مطرح در پارلمان جدید لبنان را ائتلاف دو حزب شیعی یعنی حزب الله و امل با 35 کرسی تشکیل می دهند که در این میان حزب الله به تنهایی 14 نماینده و جنبش امل هم 15 نماینده دارد .
اما سومین فراکسیون متعلق به ژنرال « میشل عون » از جمله مخالفین سوریه است که سالها پیش فرمانده حکومت نظامی مسیحی بود و پس از 15 سال تبعید در فرانسه به بیروت بازگشت . وی با شخصیتهای معروف مسیحی مخالف سوریه ائتلاف کرد و فراکسیون وی 21 نماینده دارد که 14 نماینده آن وابسته به جریان ملی آزاد که وی رهبری آن را برعهده دارد , می باشد.
کرسی های دیگر نیز میان هم پیمانان متعدد این فراکسیون های پارلمانی توزیع شده است .
« جریان المستقبل » به رهبری سعد حریری بزرگترین فراکسیون پارلمانی تاریخ لبنان را با36 کرسی به خود اختصاص داده است و فراکسیون « ولید جنبلاط » رئیس حزب سوسیالیست ترقی خواه با 16 کرسی دومین فراکسیون پارلمان را بدست آورده است .
ائتلاف هایی که درانتخابات پارلمانی و بین روزهای 29 می (8 خرداد) تا 19 ژوئن (29 خرداد) شکل گرفت , بدون تردید شکننده هستند و ممکن است به هنگامی که پارلمان پرونده های پیچیده و حساس را بررسی می کند , دچار تغییر و تحول شود. این پرونده های پیچیده شامل اجرای قطعنامه 1559 شورای امنیت که خواستار خلع سلاح تمام شبه نظامیان از جمله حزب الله و نیز تصویب قانون جدید برای انتخابات و آزادی سمیر جعجع فرمانده سابق نیروهای فالانژیست است .
از مجموع 128 نماینده 61 نماینده از جمله میشل عون نمایندگان جدید هستند که برای اولین بار از هنگام پایان جنگ داخلی (1975 تا 1990 ) در این مجلس حضور داشته و می توان گفت که اکنون از اکثریت هم پیمانان سوریه بر مجالس نمایندگان خبری نیست . (1 )
بنابر این با این محاسبات , اعلام نتایج نهائی رسمی انتخابات , پیروزی قاطع ائتلافی را نشان داد که « سعد حریری » فرزند نخست وزیر اسبق لبنان در راس آن قرار دارد . ائتلافی که توانست به تنهایی 72 کرسی را در پارلمان 128 نفره لبنان کسب کند . پیروزی ائتلاف حریری به معنای آن است که اکثریت پارلمان لبنان را مخالفان حضور و نفوذ سوریه در لبنان تشکیل می دهد.
و درباره نحوه برگزاری انتخابات , ناظران اتحادیه اروپایی که بر روند مراحل چهارگانه آن نظارت داشته اند , اعلام کردند این انتخابات در فضایی مسالمت آمیز و مدیریتی عالی برگزار شد اما آنها تاکید دارند برخی قوانین انتخاباتی نیاز به اصلاح دارد. در همین رابطه نیز « کاندولیزا رایس » وزیر امور خارجه امریکا گفته است برگزاری این برنامه بزرگ دمکراتیک به لطف خروج نظامیان سوری صورت گرفت هر چند سوریه باید نیروهایی را که ممکن است همچنان در لبنان حضور داشته باشند از خاک این کشور خارج کند . (2 )
اکنون « سعد حریری » با کسب اکثریت در پارلمان جدید خود را به عنوا ن یک وزنه مطرح در حیات سیاسی لبنان به شمار می آورد. وی گفته است : مردم برای تغییرات رای دادند و من این پیروزی را به روح پدرم تقدیم می کنم من کاملا به پدرم مدیون هستم .
حریری که درصدد جلب رضایت سایر فراکسیون های پارلمان برای حمایت از نخست وزیری اش می باشد , اعلام کرده است برنامه فراگیری را که بر اندیشه و آرمان های پدر میلیاردرش متکی است , بررسی خواهد کرد که شامل اصلاحات اداری و مالی و مبارزه با فاسد , برنامه اقتصادی , برنامه توسعه اجتماعی است .
وی پیشتر نیز گفته بود مردم لبنان هزینه بسیاری را برای رسیدن به وضعیت کنونی پرداخته اند و اکنون زمان آن فرا رسیده تا شاهد تغییرات اساسی در هرم قدرت و توجه به آنچه وی آن را مطالبات آزادیخواهانه مردم می نامد , باشند.
البته حریری با هر گونه پیش داوری در باره اینکه آیا وی برای کسب نخست وزیری تلاش خواهد کرد , مخالفت کرده و گفته است برای این کار به رایزنی با هم پیمانانش نیاز دارد.
اگر چه ائتلاف حریری 72 کرسی را در مجلس جدید کسب کرده است اما کمتر از اکثریت دو سومی است که جبهه مخالف سوریه به آن نیاز دارد. این در شرایطی است که مخالفان سوریه برغم ائتلافی که بسته اند هنوز نتوانستند میان ائتلاف حریری و « میشل عون » رهبر مسیحیان مخالف سوریه اعتمادی را ایجاد کنند . « میشل عون » با 21 کرسی پارلمان , پیروزی بزرگی را در منطقه جبل لبنان که اکثریت آن را مسیحیان تشکیل می دهند , بدست آورد. وی حریری را به خرید آرا و بکارگیری سخنرانی های طائفه ای برای تضمین پیروزی خود در منطقه شمال متهم کرده است . اتهامات وی راه هر گونه ائتلاف با حریری را در مجلس جدید با مانع روبرو می کند. عون گفت است : ما همچنان در ردیف مخالفان خواهیم بود اما نمی توانیم با اکثریتی که با فساد به مجلس راه یافته همکاری کنیم . (3 ) 
نخستین حرکت ائتلاف های ضد سوری
ائتلاف حریری در نخستین گام برای عملی ساختن شعارهای انتخاباتی و نیز قطع کردن یا کاهش نفوذ سوریه در لبنان در همنوایی با ائتلاف « میشل عون » خواستار استعفای « امیل لحود » رئیس جمهوری کنونی لبنان که به طرفداری افراطی از سوریه شهرت دارد , شده است . ائتلاف های حریری و عون , روابط نزدیک لحود و دمشق را برنمی تابند و این ارتباط را عامل ترور « رفیق حریری » و شماری از فعالان سیاسی لبنان قلمداد می کنند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس که این خبر را مخابره کرده , نوشت : این درخواست , از رویارویی تلخ آینده میان لحود با دولت جدیدی که توسط ائتلاف ضد سوری تشکیل می شود , حکایت دارد . (4 )
در مقابل این تهدیدات و فشارها « امیل لحود » نیز ضمن رد تمام اتهامات تاکید کرده در مقابل فشارها برای برکناری خود ایستادگی می کند. وی در پاسخ به اتهامات مطرح شده علیه خود به روزنامه « الحیات » گفت : در لبنان رئیس جمهور مستقیما قدرت را دردست ندارد و در واقع مسئولیت ها به عهده دولت است . با این وجود نمی دانم چرا برخی ها رئیس جمهور را در راس فساد و اتهامات دیگر قرار می دهند وی در عین حال تصریح نمود هرگز بخاطر اتهاماتی که به من وارد شده از مسئولیت خود فرانسه LCI کناره گیری نخواهم کرد . لحود همچنین به شبکه تلویزیونی درباره ترور فعالان سیاسی و مطبوعاتی گفت : باید دقت کرد که چه کسانی از این ترورها سود می برند و چه کسانی مخالف برقراری ثبات در لبنان هستند
لحود درباره فشارهای فزاینده آمریکا برای خلع سلاح حزب الله به دولت جدید لبنان هشدار داد و تاکید کرد در شرایطی که مزارع شبعا همچنان در اشغال رژیم صهیونیستی است , نمی توان حزب الله را خلع سلاح نمود. وی توصیه کرد برای خلع سلاح حزب الله ابتدا لازم است یک توافق جمعی صورت بگیرد . (5 )
در همین حال منابع سیاسی گفته اند بازگشت تنش طایفه ای به لبنان که همراه با برگزاری انتخابات تقویت شده در کنار ظهور « میشل عون » و آزادی قریب الوقوع « سمیر جعجع » که محصول آن به شمار می رود از یک طرف وادار کردن لحود به کناره گیری را دشوار خواهد ساخت و از طرف دیگر امکان وقوع درگیریهای طایفه ای و کشانیده شدن عرصه سیاسی لبنان به یک جنگ داخلی را مطرح می سازد.
علامه حسین فضل الله رهبر معنوی شیعیان لبنان اولین شخصیت سیاسی و مذهبی لبنان نیست که در این باره اعلام خطر می کند. وی در گفتگو با « الشرق الاوسط » با ابراز نگرانی از تهدیداتی که در اثر حاکم شدن تفکر طایفه ای متوجه لبنان است , تاکید نمود آشوب های سیاسی و طایفه ای ناشی از سهم خواهی جناح های سیاسی ممکن است آرامش کنونی لبنان را به مخاطره بیاندازد. وی افزود : لبنان برای رهایی از این تهدیدات نیازمند گفتگوهای صریح و آشکار میان تمام گروه ها و جریان های سیاسی و قومی است . (6 )
بنابر این تحلیل ها بعید است که تشکیل فراکسیون های موجود بتوانند در مقابل پیچیدگی های سیاسی لبنان و تنش های طائفه ای درمدت چهار سال فعالیت مجلس جدید مقاومت کند و اولین نشانه زودهنگام این مساله زمانی بروز خواهد کرد که مجلس جدید برای انتخاب رئیس آن که معمولا یک شیعه است , به مشورت می نشیند. چرا که از هم اکنون بسیاری از طرفداران حریری گفته اند هرگز به نفع « نبیه بری » که با حزب الله ائتلاف کرده است , رای نخواهند داد.
اما « نبیه بری » که هم اکنون ریاست مجلس لبنان را در اختیار دارد در اولین گام برای جلب رضایت مخالفانش با مطرح نمودن یک برنامه جدید ملی , نشان داد که اصلاحات سیاسی در لبنان را می پذیرد. وی با اعلام تلاش برای تشکیل جبهه ملی متشکل از تمام گروه های سیاسی این کشور که نجات اقتصادی و اجتماعی هدف آن است , تمایل خود را برای همراهی با ائتلاف ضدسوری این کشور آشکار ساخته است .
بری اهداف این جبهه ملی را اجرای توافقنامه طایف ـ تدوین قانون جدید انتخابات , تصویب قانون متمدن برای احزاب و تمرکززدایی و نیز مقابله با فساد و کاهش بدهیهای خارجی و آزادی اراضی اشغال شده توسط اسرائیل ذکر نموده است . بری همچنین با صراحت از اجرای اصلاحات عمیق در دولت و سیاست و روند مبارزه با فساد سخن گفت . وی نخستین گام در ایجاد جبهه ملی را تمایل خود به عفو « سمیر جعجع » فرمانده سابق شبه نظامیان فالانژ که در شروع و تداوم جنگ داخلی لبنان موثر بود , اعلام داشت . (7 ) 
چالش های پیش روی دولت جدید
با مشخص شدن آرایش سیاسی فراکسیون های پارلمانی لبنان که غالبا برپایه منافع قومی و طایفه ای شکل گرفته است , برخی ها اعتقاد دارند که این کشور با دغدغه ها و چالش های حساس و خطرسازی در آینده نزدیک روبرو خواهد بود. بنظر می رسد این شرایط ویژه , گذر این کشور از این مرحله تاریخی را برای سیاستمداران داخلی و حامیان خارجی آنان با دشواری مواجه خواهد ساخت و قطعا تدبیر و نوع برخورد جناح های سیاسی این کشور و اهداف پنهان قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای در این میان بسیار اهمیت خواهد داشت . تحلیل گران مسایل لبنان , شش چالش عمده را برای بازیگران جدید عرصه های سیاسی و اقتصادی این کشور مطرح می سازند که عبارتند از :
1 ـ معرفی نخست وزیر جدید و انتخاب اعضای هیات دولت که پیش بینی می شود دولت جدید وزیرانی که مخالف نفوذ سنتی سوریه در لبنان باشند را در خود جای خواهد داد . ائتلاف « سعد حریری » که با 72 کرسی پارلمان , اکثریت را در اختیار دارد هنوز نتوانسته با « میشل عون » فردی که اکنون رهبری مسیحیان تندروی این کشور را عهده دار است , به توافق برسد.
2 ـ تصمیم گیری درباره فشارهای برخی مخالفان درخصوص برکناری « امیل لحود » رئیس جمهور کنونی لبنان که بشدت از سوریه حمایت می کند. وی از سوی مخالفان به سازماندهی ترورهای اخیر در این کشور متهم است .
3 ـ طراحی روابط جدید با سوریه و برقراری ارتباطات تجاری دوجانبه و موافقتنامه های اقتصادی و سیاسی بگونه ای که به نفوذ سی ساله سوریه در لبنان خاتمه دهد.
4 ـ تعامل با قطعنامه 1559 شورای امنیت که خواستار خلع سلاح حزب الله شده است . امریکایی ها و اروپایی ها که به شکل افراط آمیزی از اجرای مفاد قطعنامه حمایت می کنند , پس از فشارهای فزاینده برای خارج ساختن نیروهای سوریه از لبنان , خلع سلاح حزب الله را هدف بعدی خود قرار داده اند.
5 ـ تهیه و تصویب قانون جدید برای برگزاری انتخابات در این کشور بگونه ای که تمام گروه ها و جریان های سیاسی لبنان با آن موافق باشند. برخی جناح های سیاسی و قومیت های لبنان معتقدند قانون کنونی انتخابات بطور یکسان حقوق مردم این کشور را تامین نمی کند.
6 ـ مقابله با فشارهای بین المللی برای اجرای سریع اصلاحات سیاسی و حل مشکلات اقتصادی این کشور بگونه ای که بتواند رضایت کشورهای طلبکار از لبنان را فراهم نماید.