* آقاى خدادادیان، شما مدت چهارده سال در دانشگاه برلین تحصیل و تحقیق مى کردید و عمدتاً در زمینه تاریخ ایران باستان، بفرمایید شیوه کار در اینجا چه تفاوتى با...
** ببینید، در آلمان و در بعضى از کشورهاى غربى، مدرک دکترا را در یک رشته به کسى نمى دهند. یعنى یک رشته اصلى باید باشد دو رشته فرعى. رشته اصلى من ایران شناسى بود و گرایش من ایران باستان. رشته هاى فرعى من یکى ادبیات و فلسفه اعراب بود و دیگرى روانشناسى علوم تربیتى. ضمن اینکه روانشناسى و علوم تربیتى دورشته مجزا نیستند. من دراین چهارده سالى که در آلمان بودم در این حوزه ها مشغول مطالعه و تحقیق بودم. ما در این جا مثلاً درس مانى شناسى را در دو یا سه جلسه به دانشجو آموزش مى دهیم. اما در دانشگاههاى آلمان چهار ترم مانى شناسى براى دانشجویان تدریس مى شود. تفاوت قضیه در این است. هیچ وقت نمى گویند تاریخ هخامنشى را به همین صورت یاد بگیرید. تا دانشجو خط میخى را یاد نگیرد و احیاناً زبان یونانى را یاد نگرفته باشد. نمى تواند در زمینه تاریخ هخامنشى اظهار نظر کند. شما وقتى کتیبه هاى خودتان را نتوانید بخوانید چگونه تاریخ کشورتان را در آن مقطع مى توانید بنویسید؟ یا وقتى مى خواهید راجع به تاریخ ساسانیان بنویسید باید خط پهلوى بلد باشید. چون منابع کار به زبان پهلوى است. وقتى دانشجویى از دانشگاههاى آلمان فارغ التحصیل مى شود، تازه آغاز کار تحقیق و پژوهش اوست.
* در زمینه تاریخ نویسى، شما تا زمان ساسانیان را روایت کرده اید. آیا تصمیم به ادامه کار دارید یعنى به دوران بعد از ساسانیان هم خواهید پرداخت؟
** صددرصد ادامه مى دهم. من همین الآن با مدیر انتشارات سخن همکارى دارم و بزودى قراردادى امضا مى کنم که تاریخ اروپاى باستان را بنویسم. تاریخ یونان و روم و بیزانس و... منتها با اسناد و مدارک جدید، نه چیزهایى کهنه که زمان آلبرماله و ژولى زاک و دیگران مطرح شده بود.
* شما به کار مورخان ایرانى و تاریخ نویسى در ایران اعتقادى ندارید؟
** اعتقاد دارم. به یک چیز بیشتر اعتقاد دارم و آن هم اینکه در این حوزه باید خیلى بیشتر از اینها کار کرد. اینکه منابع تحقیق من در تاریخ نویسى، کتابهاى خارجى هستند، به دلیل دقت عجیبى است که آنها در کشف و ضبط حوادث و رویدادها دارند. شما ببینید کتابهایى که از من در ایران منتشر شده پر از غلط چاپى است. اسباب خجالت است. این کتابها دستاورد سى سال تحقیق و پژوهش من است. آن وقت به دلیل سهل انگارى یک نفر پر از غلط چاپ مى شود. حالا آن طرف را که نگاه مى کنیم کتابهایى که چاپ مى کنند هر صفحه اش یک غلط ندارد. این مسأله در روحیه خواننده خیلى تأثیر دارد. از نظر محتوایى هم دقت مورخان غربى خیلى بیشتر از ماست.