از اصلاحات تا اغتشاشات (بخش سیزدهم)

دکتر فریبرز درجزی ـ روزنامه‌نگار و استاد دانشگاه
«دانشجویان عزیز که در سن جوانی هستند باید بدانند اعتراضاتشان فقط در قالب نظام است که معنا می‌دهد و به هدفی که می‌خواهند، می‌توانند برسند. شکستن مرزهای نظام حتی به مصلحت دنیایشان هم نیست» (سیداحمد خاتمی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، گفت‌وگو با ایلنا، روزنامه نسیم صبا، سه‌شنبه 3 تیر 1382، ص اول). وی با اشاره به اغتشاشات در آن روزها و پس از گذشت 4 سال از ماجرای کوی دانشگاه تیرماه 1378 آن را دسیسه دشمنان نظام دانست و معتقد بود اتاق فکر اغتشاشات خیابانی در ایالات متحده واقع است. او فریب‌خوردگان در جریان اغتشاشات تیر 82 و در سالگرد واقعه تیر 78 پس از 4 سال را بازی‌خورده و مغبون واقعی ماجرا قلمداد کرده و تاکید بر آگاهی دادن به آنها توسط دستگاه قضایی کرد. همچنین دلیل به کار بردن ادبیات مستهجن از جانب جمعیت اغتشاشگر را تحریکات بیگانگان آن سوی آب، ماهواره‌های بیگانه و توطئه معاندان داخلی دانست و افزود: در این جریانات تعدادی از سیلی‌خورده‌های انقلاب، بچه‌ساواکی‌هایی که هنگام پیروزی انقلاب یکی، دو ساله بودند و اینک حدود 20 و چند سال دارند طبیعی است که کینه نظام را به دل داشته باشند یا فرزند کسی که به خاطر جنایاتش در حق این مردم اعدام شده و بدیهی است که عقده از نظام در دل داشته باشد (همان منبع قبلی). یکی از وکلای ملی- مذهبی‌های دستگیر شده اما اتهامات وارده بر 4 تن از این جریان فکری که از سوی دادستان تهران مطرح شده بود را مردود اعلام کرد. (محمد شریف در گفت‌وگو با ایلنا، سه‌شنبه 3 تیر 1382) شریف با خلط مبحث و اشاره به حجم عظیم تبلیغاتی که در جریان بازداشت شخصیت‌های ملی- مذهبی! در اسفند 79 صورت گرفت، گفت: «در آن دوره نیز ادعاهای بسیار گسترده‌ای از سوی مسؤولان قضایی مطرح شد. نوع ادعاهای مطرح شده در آن زمان براندازی حکومت بود اما تمام این افراد در آن زمان از این اتهام تبرئه شدند و هیچ مرجع رسمی‌ای نیز مسؤولیت اتهام و اکاذیب عنوان شده در آن دوران را پیگیری نکرد.
هر یک از آنان پس از بازداشت مدت‌های مدید در سلول‌های انفرادی غیراستاندارد بسر بردند و این فقط در حالی قابل توجیه است که شخص به حبس محکوم شده باشد». وی با اظهار بی‌اطلاعی از وضع فعلی متهمان (منظور تیرماه 82 است) افزود: «با توجه به بی‌اطلاعی من و خانواده‌های این افراد، بیم آن دارم که مشابه وضعیت قبلی در سلول‌های انفرادی باشند و لذا از این وضعیت نگرانم». (روزنامه نسیم صبا، ص اول، سه‌شنبه 3/4/1382) محسن کدیور، روحانی‌نمای فراری درباره عملکرد گروه‌های فشار و لباس‌شخصی‌ها در تیر 82 گفت: «نخستین‌باری که پیرامون گروه‌های فشار سخن گفتم به 5 سال گذشته بازمی‌گردد و اکنون نیز باید به این موضوع بپردازم. این مساله نشان می‌دهد که در چند سال گذشته صداها به جایی نرسیده است. چماقداران به‌رغم اینکه مدعی دینداری‌اند اما به لحاظ اخلاقی و دینی متخلف بوده و ارزش‌های واقعی دین را زیر پا می‌گذارند که این مساله را به وضوح در رفتارهای هتاکانه و پرده‌درانه آنها می‌توان دید». کدیور که در سال 82 استاد دانشگاه تربیت مدرس بود، تاکید می‌کرد: «گروه‌های فشار در جوامعی رشد می‌کنند که سانسور و اختناق در فضای آنها حاکم باشد چرا که با گردش آزاد اطلاعات نیازی به گروه‌های فشار نخواهد بود». (گفت‌وگوی محسن کدیور با ایلنا، دوشنبه 2/4/1382) از طرفی سخنگوی دولت برخورد قاطع دستگاه قضایی را با عاملان و مسببان اصلی ناآرامی‌های اخیر (تیر 82) و وقایع 18 تیر 78 خواستار شد: «بر واقعه خوابگاه طرشت لفظی جز جنایت نمی‌توان گذاشت؛ جنایتی سازمان یافته علیه عده‌ای دانشجوی مظلوم و به نظر می‌رسد که جماعتی تصمیم دارند هر 4 سال یکبار جنایتی را علیه دانشجویان شکل دهند». (عبدالله رمضان‌زاده، سخنگوی دولت در نشست مطبوعاتی با موضوع حمله به خوابگاه طرشت، سه‌شنبه 3/4/1382) سخنگوی دولت اصلاحات تصریح کرد: «در کشور فضای کافی برای اعلام مخالفت با سیاست‌های دولت در زمینه‌های مختلف وجود دارد اما متاسفانه‌ عده‌ای از این فضا سوءاستفاده کرده و اقداماتی خشونت‌بار برخلاف قانون انجام دادند... بدتر از این اقدامات غیرقانونی، اقدامات خودسرانه و آشوبگرانه عده‌ای دیگر است...».
شاکله اصلی سخنان رمضان‌زاده، تخطئه قانقاریای خشونت و لذا برجسته کردن این اصل بود که همه جریانات سیاسی درون کشور و معتقد به قانون اساسی آزادند تا بر اساس روش‌های مسالمت‌آمیز نظراتشان را اعلام کنند لیکن وی توجهی به ولنگاری‌های سیاسی و بی‌بند و باری‌های اجتماعی و نیز مخالفت با ولایت فقیه در سایه آزادی جریانات سیاسی که از مشخصه‌های دوران اصلاحات بود، نداشت. اینان فقط وزارت اطلاعات و دستگیر‌ی‌ها و بازداشتی‌های توسط آن را قبول داشتند چرا که یک وزارتخانه و به هر حال جزئی از دولت بود و لذا نه قوه قضائیه و نه نیروی انتظامی را به سبب استقلال ذاتی این دو نهاد و سازمان از دولت قبول نداشته و از خود نمی‌دانستند. رمضان‌زاده درباره حضور نیروهای بسیج با جلیقه‌های پلیس و اسپری فلفل معتقد بود در این باره نیروی انتظامی اعلام کرده تمام کسانی که با جلیقه پلیس حضور داشتند با هماهنگی آنها بوده ولی درباره ابزار مورد استفاده آنها اظهار بی‌اطلاعی می‌کرد. جالب اینجاست که وی به‌عنوان سخنگوی دولت درباره بازداشت‌شدگان اذعان می‌داشت: «برخی از این بازداشت‌ها توسط وزارت اطلاعات انجام شده و اقدامات قانونی درباره آنها در حال انجام است و به دادگاه معرفی می‌شوند اما از دانشجویان دیگری که گفته شده خارج از این چارچوب دستگیر شده‌اند دولت اطلاعی نداشته و انتظار داریم که تمام این موارد در اختیار وزارت اطلاعات قرار گیرد». (روزنامه نسیم صبا، ص 2، سه‌شنبه 3 تیر 82، ش 77)