گروه سیاسی، اکبر منتجبی: فعالیتهای محمود احمدینژاد رئیسجمهور منتخب برای تشکیل کابینه آغاز شد. او که روز پنجشنبه با چهار تن از نامزدهای اصولگرا دیدار کرده بود، فعالیتهای خود را برای شناسایی افرادی که بتوانند پستهای دولتی را برعهده بگیرند، آغاز کرده است. در این جلسه علی لاریجانی نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی، احمد توکلی نماینده مجلس هفتم، محمدباقر قالیباف فرمانده سابق پلیس ایران و محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام حضور داشتند. پیش از این نام افراد فوق به عنوان کسانی که قرار است پستهای کلیدی در کابینه احمدینژاد بگیرند، مطرح بود. بنابر آنچه که برخی از پایگاههای اینترنتی و نشریات منتشر کردهاند، احمد توکلی یکی از نامهایی است که قرار است پست معاون اولی را برعهده بگرد. چرا که او یک صاحبنظر اقتصادی است و قائل به اجرای دیدگاهی خاص در اقتصاد است کما اینکه در مجلس هفتم نیز نظر خود را به دیگر نمایندگان تسری داد و تا حدودی برنامههای خود را پیش برد. اما توکلی هنگامی که مورد پرسش خبرنگاران قرار گرفت که آیا حاضر است مجلس را ترک کند و به هیات دولت برود، صریحاً جواب داد که قصد ترک مجلس را ندارد و بنا دارد که در مجلس به رئیسجمهور منتخب کمک کند. به همین دلیل نیز احتمال معاون اولی او منتفی شد. با این حال نمیتوان از دیدار احمدینژاد با چهار نامزد اصولگرا به سادگی عبور کرد. جلسه در منزل یکی از نامزدهای پیشین اصولگرا برگزار شد و رایزنیهایی نیز صورت گرفت. محسن رضایی درباره این دیدار میگوید: «به آقای احمدینژاد اعلام کردیم که آماده همه نوع همکاری با وی هستیم.» او جزئیات بیشتری را از این دیدار شرح نمیدهد. تنها میتوان به این نکته بسنده کرد که لاریجانی، قالیباف، رضایی و توکلی از یک سو آمادگی خود را جهت عضویت در کابینه اعلام کردهاند و از دیگر سو تمایل نشان دادهاند که حاضرند برنامههای خود را که در دوران تبلیغات بر آنها صحه گذاشتند، در اختیار احمدینژاد قرار دهند. رضایی توضیح میدهد: «در آن جلسه نامزدها اعلام همکاری کردند و قرار شد که ایشان فکر کند و بر اساس نیازهایی که دارد و با میزان هماهنگیهایی که هست در این خصوص تصمیم بگیرد.» با این حال در میان این افراد، گفته میشود که علی لاریجانی احتمالاً پست معاون اول، محمدباقر قالیباف وزارت کشور و محسن رضایی عنوان وزیر دفاع را برعهده خواهند گرفت. گرچه این اخبار هنوز تایید نشده است و به همین دلیل نیز اخبار ضد و نقیض است. چنانکه درباره لاریجانی از یک سو گفته میشود او پست معاونت اولی را نپذیرفته و حاضر نشده است در کابینه حاضر شود و در دیگر سو گفته میشود که پذیرفته اما به صورت مشروطهخواهان آن است که دارای اختیارات تعریف شده باشد نه آنچنان که محمدرضا عارف معاون اول خاتمی است. به علت این ضد و نقیضگویی است که درباره کابینه گمانهزنی نکنند. چرا که نام بردن از برخی اشخاص باعث توقع آنان میشود و این مغایر است با آنچه احمدینژاد در نظر دارد. اما به رغم این درخواست، نشریات و پایگاههای اینترنتی محافظهکاران همچنان به انتشار برخی اخبار در این خصوص میپردازند و تلاش دوچندان از خود نشان میدهند تا از هماکنون نمایی از دولت اصولگرا و انقلابی احمدینژاد را به مردم نشان دهند. رئیسجمهور منتخب خود در دیداری که پس از انتخابات دور دوم با خانوادههای شهدای هفتم تیر داشت گفته است که «امروز به واسطه خون شهیدان مجدداً انقلاب اسلامی رخ داده است. انقلاب اسلامی در سال 84 به وقوع پیوسته و ان شاءالله ریشه بیعدالتیها را در دنیا خواهد خشکاند... امواج انقلاب اسلامی به زودی همه دنیا را در بر خواهد گرفت و نشانههای آن از هماکنون پیداست.» اتفاقاً از همین زاویه نیز گروهها و اشخاصی که به احمدینژاد و تفکر او نزدیک هستند، برخی افراد را به او پیشنهاد میدهند که بتوانند جبهه اصولگرایی را بیش از گذشته تقویت نمایند. تاکنون نامهای بسیاری برای کابینه احمدینژاد مطرح شده است. گرچه تاکنون نام هیچیک از آنها قطعی نیست اما همزمان تحولات و تحرکات که از آن به عنوان «انقلاب مدیریتی» یاد میشود، بلندپایگان جناح راست سهم خود را از کابینه به صراحت بیان کرده و خواستار آن هستند که پستهای کلیدی و اصلی مدیریتی در دولت آینده به «اصولگرایان» سپرده شود. البته به اعتقاد آنان اصولگرایان به افرادی که در شورای هماهنگی نیروهای انقلاب و جبهه پیروان خط امام و رهبری هستند، محدود نمیشود. در این راه حتی آنان مشخصاً به وزارتخانههای اقتصادی اشاره میکنند و اولویت آن را بر «فرهنگ و معنویات» ترجیح میدهند. در این خصوص محمدنبی حبیبی دبیرکل جمعیت موتلفه اسلامی میگوید: «هرچند توجه به فرهنگ و معنویات یک ضرورت است، اما در حال حاضر اولویت با معیشت و مسائل اقتصادی مردم است که وضعیت نامطلوبی پیدا کرده است.» البته در بیان این دیدگاه، شاید قیمت بالای نفت طی ماههای اخیر بیارتباط نباشد. رشد صعود قیمت نفت به مرز هر بشکه 60 دلار از نظر سرمقالهنویس روزنامه کیهان برای احمدینژاد یک امتیاز است. چرا که «به رغم همه بیمهریهایی که در چند سال گذشته با مردم شده است رئیسجمهور محبوب جدید، قول داده است که مردم تاثیر این افزایش قیمت نفت را در سفرههای خود مشاهده کنند.» (کیهان 9/4/84)
کمیته ویژه مجلس
همزمان با این نوع درخواستها جامعه اسلامی مهندسین که دبیرکلی آن برعهده محمدرضا باهنر نایب رئیس مجلس هفتم است و همچنین «شورای هماهنگی نیروهای انقلاب، که ریاستش برعهده علیاکبر ناطقنوری است با انتشار بیانیهای «آمادگی همه جانبه» خود را در جهت «تحقق آرمانهای دینی و انقلابی» که کارآمدی نظام را در عرصههای ملی و بینالمللی بیش از پیش نشان دهد اعلام کردهاند. همزمان نیز برخی خبرها حاکی از تشکیل کمیتهای در مجلس است که قرار است مامور پیگیری و برقراری ارتباط و رایزنی با احمدینژاد باشد. اعضای این کمیته بنا بر برخی خبرها محمدرضا باهنر، غلامرضا مصباحی مقدم، حسین فدایی، محسن کوهکن و رضا عبداللهی هستند و وظیفه آنها از قرار معلوم گفتوگو با احمدینژاد درباره ترکیب کابینه است. در این میان البته از برخی نمایندگان مجلس به عنوان افرادی که در کابینه حاضر خواهند شد نام برده میشود. از میان لیست بلندبالایی که در این باره منتشر شده میتوان به نامهای احمد توکلی، محمد خوشچهره، الیاس نادران، حمیدرضا کاتوزیان، حسین مظفر، سعید ابوطالب و عماد افروغ اشاره کرد. از «افروغ» به عنوان کسی که قرار است در آینده تصدی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی را برعهده بگیرد نام برده میشود. او خود این موضوع را هنوز تائید یا تکذیب نکرده است اما قدرتالله علیخانی نماینده بوئینزهرا در مجلس هفتم میگوید که «من به عماد افروغ گفتهام اگر قصد حضور در کابینه را داشته باشد در اعتراض به این حضور در مجلس علیه او سخنرانی خواهم کرد تا نمایندگان به او رای اعتماد ندهند. البته افروغ در جوابم اعلام کرده قصد ندارد به کابینه احمدینژاد برود.»
دو پست در یک زمان
بی شک محمود احمدینژاد به اعضای شورای شهر تهران نگاه ویژهای دارد. تنها آبادگرایانی که از او به صراحت و در مراحل مختلف انتخابات حمایت کردند، اعضای شورای شهر تهران بودند. مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران و سخنگوی آبادگران نام بردند. آنان البته در احیای دوباره آبادگران نقش ویژه داشتند و حتی به دیگر نامزدهای اصولگرا که از ادبیات آبادگران در سخنان خود استفاده میکردند اعتراض کردند. در طول مراحل اول و دوم انتخابات نیز مهدی چمران سعی میکرد به گونهای غیرمستقیم نقش سخنگوی احمدینژاد را برعهده گیرد. برگزاری اولین کنفرانس خبری احمدینژاد پس از پیروزی در انتخابات مرحله دوم در سالن اصلی شورای شهر تهران و نه در مجلس قدیم و همچنین سخنان چمران مبنی بر حضور احتمالی اعضای شورای شهر در کابینه احمدینژاد پیامهایی بود که دو طرف برای یکدیگر فرستادند. اکنون از مهدی چمران به عنوان مهمترین گزینه سخنگویی دولت نام برده میشود. گرچه نام او در لیست احتمالی کابینه در پست معاونت اولی نیز دیده میشود اما با توجه به اظهاراتی که خود چندی پیش داشت مبنی بر اینکه اعضای شورای شهر میتوانند با حفظ سمت در کابینه حاضر شوند میتوان پیشبینی کرد که اگر مهدی چمران به کابینه برود با توجه به نقشی که در شورای شهر دارد تنها میتواند یک پست کم دردسر سخنگویی را برعهده بگیرد که به آمورش در شورا نیز لطمه نخورد. اما مشکل اعضای شورای شهر در رفتن به کابینه احمدینژاد به اعضای علیالبدل برمیگردد. اکنون سه تن از اصلاحطلبان به نامهای تاجزاده، آشوری و رجایی در لیست انتظار هستند تا افرادی از شورای شهر پست خود را ترک کنند و آنها به شورای شهر تهران بروند. تنها به همین دلیل است که رئیس شورای شهر تهران میگوید که اعضای شورا با حفظ سمت میتوانند به کابینه بروند و سخنگوی شورای نگهبان نیز میگوید چون تفسیری درباره اصل 141 قانون اساسی وجود ندارد فعلاً مجریان میتوانند قانون را خود تفسیر کنند تا آنکه مجلس نظری در این باره بدهد. این اظهارات بیانگر آن است که شورای شهر و شهرداری تهران هنوز به عنوان کلیدیترین جایگاههای اصولگرایان محسوب میشود و آنان حاضر نیستند به قیمت دریافت پست وزارت این سنگر را خالی و به رقیب دیرینه خود بسپارند. اتفاقاً در همین چارچوب است که برخی به احمدینژاد پیشنهاد میکنند که از اعضای شورای شهر و حتی مجلس فردی را برای کابینه خوددر نظر نگیرد. روزنامه همشهری ارگان شهرداری تهران مینویسد: «انتخاب اعضای کابینه محمود احمدینژاد از بین اعضای شورای شهر و مجلس هزینه فراوانی را به بیتالمال وارد میکند.» چرا که به اعتقاد آنان مشابه نمایندگان مجلس و اعضای شورای شهر کم نیستند و «باید مدیرانی را برگزید که علاوه بر روشنفکری و دانایی از توانایی اجرایی و مدیریتی نیز برخوردار باشند.» و اعضای شورای شهر و مجلس میتوانند در «حلقههای مشورتی رئیسجمهور» قرار بگیرند و به او در تصمیمگیریها کمک کنند. به هر حال قضیه رفتن برخی اعضای شورای شهر تهران به کابینه جدی است. امیررضا واعظی آشتیانی خزانهدار شورای شهر تهران نیز حضور اعضای این شورا را در کابینه احمدینژاد، منتفی نمیداند. او همچنان که مهدی چمران گفته بود، تاکید دارد: «عضویت در شورای شهر شغل محسوب نمیشود. لذا حضور آنان در دولت هیچ منع قانونی ندارد.» بدین ترتیب، همانطور که از مجلس چند تنی به کابینه کوچ میکنند در شورای شهر تهران نیز هستند افرادی که از هماکنون کمربندهای خود را جهت ورود به کابینه احمدینژاد سفت کردهاند.
از این دولت به آن دولت
اما در میان دولتمردان خاتمی آیا کسی هست که در کابینه احمدینژاد حضور داشته باشد؟ از محمدرضا عارف معاون اول دولت سیدمحمد خاتمی به کرات به عنوان کسی که احتمالاًٌدر کابینه احمدینژاد حاضر است نام برده شده. خود احمدینژاد نیز بر این موضوع هنگامی که با یکی از بخشهای خبری تلویزیون گفتوگو کرد، صحه گذاشت. روز سهشنبه هفتم تیرماه او در گفتوگو با خبرنگار بخش خبری ساعت 30/20 شبکه دوم تلویزیون درباره این سئوال که آیا دکتر عارف در کابینه او حاضر خواهد بود،گفت: «دعوت ما، دعوت عام است. ما دست همه را برای همکاری میفشاریم. آقای عارف از دوستان قدیمی و صمیمی بنده هستند. انشاءالله با ایشان هم در این رابطه صحبت خواهم کرد.»
اما به غیر از عارف، نامهای دیگری نیز در دولت خاتمی هستند که به احتمال زیاد در کابینه احمدینژاد حاضر خواهند شد. از علی یونسی وزیر اطلاعات، علی شمخانی وزیر دفاع، کمال خرازی وزیر خارجه، حبیبالله بیطرف وزیر نیرو، محمود حجتی وزیر کشاورزی و معتمدی وزیر ارتباطات به عنوان کسانی که احتمالاً از آنها جهت حضور در دولت آینده دعوت، نام برده میشود. در این میان نیز نام برخی از معاونان وزرا، همچون «نژاد حسینیان» در نشریات و پایگاههای خبری منتشر شده است که احتمالاً دعوت به همکاری شوند.
در این هفته نی قرار است وزرای خاتمی با احمدینژاد دیدار و گفتوگو کنند. چند نفی از آنان روز پنجشنبه دیداری با او داشتند و رئیسجمهور منتخب را در جریان جزئیات فعالیتهای خود قرار دادند. این دیدارها البته به خواست خاتمی صورت میگیرد تا احمدینژاد از اقدامات انجام شده آگاه و با خبر شود و روند موجود پی گرفته شود. گرچه برخی وزرا نیز بیمیل نیستند که در کابینه بعدی حاضر باشند و بتوانند برنامهةای گذشته خود را به پیش ببرند. اما حسین شریعتمداری مدیر مسئول روزنامه کیهان هفته گذشته در «فرصت خاکستری» خود از «مدیرانی که با عبور از بستر شایسته سالاری به مدیریت نرسیدهاند» سخن به میان آورد و «کارآمدی آنان» را زیر سئوال برد. به گفته او آنان به جایگاه مدیریتی خویش به چشم یک «فرصت» برای کسب ثروت و قدرت مینگرند. به همین دلیل نیز شریعتمداری در سرمقاله خود از آنان به عنوان اعضای «یک شبکه مافیایی و به هم پیوسته» یاد کرد. بنابراین حتی اگر محمود احمدینژاد نیز خواهان ماندگاری برخی از وزرای فعلی باشد، برخی از اصولگرایان رادیکال این امر را بر نمیتابند و خواهان «انقلاب مدیریتی» میشوند و بر این امر اصرار میکنند. با این حال احمدینژاد تاکنون نه تنها نشانههایی از خود در این چارچوب بروز نداده است، بلکه برعکس چه در دیداری که با رئیسجمهور خاتمی داشته و چه سخنانی که در تلویزیون بیان کرد، از دیدگاه اعتدالی به موضوع نگریست و نشان داد درصدد است از تمام سرمایههای اجتماعی کشور و دولت کنونی بهره گیرد. شاید به همین دلیل است که برخی نام حبیبالله بیطرف وزیر مشارکتی دولت خاتمی را به عنوان نمونه بیان میکنند و او را تنها گزینه مقبول وزرات نیرو بیان میکنند. کسی که توانسته است در طول مسئولیت خود،به دور از جریان"رایی و خطهای سیاسی، از نیروهای ارزشگرا نیز در پروژههای عمرانی استفاده نماید.
قدرت گوشت قربانی نیست
اکنون احمدینژاد در برابر یک انتخاب سخت قرار گرفته است. او در دوران تبلیغات انتخاباتی شعارهای ملموس داده است و از این که مردم باید اثر افزایش قیمت نفت را بر سر سفرههای خود حس کنند سخن به میان آورده. لذا باید در همین چارچوب نیز بیشترین تلاش را از خود نشان دهد. آیا او قادر خواهد بود ا پتانسیلهای موجود در کشور بهره گیرد و نخبگان را گرداگرد خود جمع کند تا به کمک آنان وعدههای خود را عملی کند؟
پاسخ این سئول زمان زیادی نمیبرد، گرچه برخی از هماکنون به او توصیه میکنند که راهی را برود که در شهرداری تهران پیش گرفت. آیتالله حائری شیرازی در سالگرد شهدای هفتم تیر که در قتلگاه آنان برگزار شد، هنگام سخنرانی به احمدینژاد که در میان جمعیت نشسته بود، اشاره کرد و گفت: «شما به صورتی رای آوردید که مدیون هیچ حزب و گروه و جمعیت و نماینده و مقتدری نیستید. این تعمدی بود که شما این طور رئیسجمهور شوید. دست شما زیر هیچ سنگی نیست. من آنها را که از شما حمایت کردند، میشناسم. برخی از آنها شاگردان من در مدرسه حقانی بودند که وقتی قرآن میخواندند، کلاس به نور قرآن معطر میشد. اینها از تو هیچ سهمی نمیخواهند و هیچ توصیهای در مورد وزیر و وکیل به شما نمیکنند. شما در انتخاب وزرا، سیاست موازنه را به کار نبرید. یعنی قدرت را گوشت قربانی نکنید و به هرکس یک قسمت نسپارید تا همه را راضی کنید.»