آغاز سال ۲۰۰۵ میلادى در فلسطین به نوعى تحت الشعا ع تحولات در این منطقه اشغال شده در سال ۲۰۰۴ بود آنجا که مرگ مشکوک یاسر عرفات رییس فقید تشکیلات خودگردان و شخصیت کاریزماتیک نیم قرن گذشته او، فلسطینى ها را با نگرانى هاى ویژه اى در خصوص سرنوشت آینده شان تنها گذاشت.
فلسطینى ها سال ۲۰۰۵ را با انتصاب «محمود عباس»(ابومازن) رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در ۹ دسامبر به عنوان جانشین یاسر عرفات آغازکردند اقدامى که امید و آرزوها براى از سر گیرى روند سازش را بار دیگر زنده کرد.
برقرارى آتش بس بین فلسطینیان و رژیم صهیونیستى به منظور فراهم کردن فرصتى براى اجراى نقشه راه از نخستین اولویتهاى کارى ابومازن بود زیرا توقف آنچه خشونت بین دو طرف نامیده مى شد شرط اساسى از سرگیرى مذاکرات بین دو طرف مقررگردید.
ابومازن توانست با گرفتن تعهداتى از طرف اسرائیلى درباره توقف تجاوز علیه فلسطینیان و آزادسازى اسیران فلسطینى در بند زندانهاى رژیم صهیونیستى، گروههاى مقاومت فلسطین و به ویژه حماس و جهاد اسلامى و گردانهاى الاقصى شاخه نظامى فتح رابر پایبندى به آتش بس متقاعد سازد.
در نشست شرم الشیخ که ۸ فوریه و با حضور«آریل شارون» نخست وزیر رژیم صهیونیستى تشکیل شد توافقنامه اى بین دو طرف مبنى بر اعلام آتش بس امضا شد. اما شارون این توافقنامه را به توقف حملات فلسطین و اقدام تشکیلات خودگردان براى برچیدن گروههاى فلسطینى ربط داده و از مجموع ۷۰۰۰ اسیر تنها با آزاد سازى ۹۰۰ نفر آن هم در دو مرحله موافقت کرد و آزاد سازى فلسطینى هایى را که به زعم خود در کشتن یا زخمى شدن اسرائیلى ها دست داشتند، رد کرد.
اما تنها یک روز پس از گذشت امضاى این توافقنامه رژیم صهیونیستى آن را نقض کرده و یک فعال فلسطینى را در غزه به شهادت رساند و از آن پس با هدف قرار دادن رهبران و اعضاى گروههاى مقاومت اسلامى فلسطین از جمله حماس و جهاد اسلامى، به نقض تعهدات خود ادامه داد.
گروههاى مقاومت نیز در پاسخ به این جنایتها شلیک موشک به شهرکهاى صهیونیستى را از سر گرفتند و جهاد اسلامى سه مورد عملیات شهادت طلبانه انجام داد که چند نفر از اسرائیلى ها در جریان آن کشته شدند.
با وجود پافشارى اسرائیل براى سرکوب گروههاى مقاومت فلسطین ابومازن با این درخواست مخالفت کرده و خواستار ادامه گفت وگو با گروههاى مقاومت به منظور خلع سلاح آنان شد. در سایه افزایش جنایتهاى رژیم صهیونیستى نیروهاى مقاومت از جمله حماس اعلام کردند که با پایان سال ۲۰۰۵ دیگر آتش بس را تمدید نخواهند کردآنگونه که شاخه هاى نظامى حماس، جهاد اسلامى و فتح با صدور بیانیه اى نیمه شب یکشنبه ۱۱ دى ماه، پایان آتش بس یکساله را اعلام کردند.
عقب نشینى از غزه وروند صلح
در تاریخ ۲۰ فوریه کابینه رژیم اسرائیل، با آغاز اجراى طرح یکجانبه تخلیه نوار غزه و چند شهرک در کرانه باخترى و همچنین تغییر مسیر دیوار حایل با هدف نزدیکى به خط سبز که از سوى شارون ارائه شده بود، موافقت مىکند.
این عملیات در تاریخ ۲۶ ژوئن و به رغم مخالفت سرسختانه شهرک نشینان آغاز و در تاریخ ۲۲ آگوست به پایان مىرسد.
در نتیجه اجراى این عملیات«بنیامین نتانیاهو» وزیر دارائى این رژیم که هم اکنون ریاست حزب لیکود را برعهده دارد، استعفا داد.
پس از آن توافقنامه گذرگاه رفح با وساطت آمریکا و نظارت اتحادیه اروپا و با شروط تعیین شده از سوى اسرائیل، بین دو طرف اسرائیل و فلسطین به امضا رسید اما اسرائیل همچنان افتتاح گذرگاه امن بین کرانه باخترى و نوار غزه را به حالت تعلیق گذاشته است.
اخیرا نیز اسرائیل به بهانه جلوگیرى از شلیک موشکهاى فلسطین از شمال نوار غزه اعلام کرده که قصد دارد در این منطقه، منطقه بى طرف ایجاد کند.
با وجودى که اسرائیل شهر اریحا و طول کرم را به تشکیلات خودگردان تحویل داده اما همچنان به حاکمیت خود بر کرانه باخترى و قدس پایبند بوده و حاضر به تخلیه شهرکهاى اصلى نیست و تنها ۴ شهرک کوچک و دور افتاده در شمال کرانه باخترى را تخلیه کرده است.
ابومازن نیز در سفر به واشنگتن و دیدار با«جورج بوش» رئیس جمهور آمریکا پیش از اجرایى شدن طرح یکجانبه خروج از غزه، نتوانست تعهد آمریکا را براى حل این قضیه جلب کند. بوش گفته بود که به اعتقاد او تشکیل دو دولت دمکراتیک در کنار یکدیگر ممکن است، اما از ارائه هر گونه تعهدى درباره اعمال فشار بر اسرائیل براى قبول این راه حل امتناع کرد.
انتخابات فلسطین و اختلافات
در چارچوب تلاش فلسطینیان براى اداره امور خود، تشکیلات خودگردان سه دوره انتخابات شهرداریها را در کرانه باخترى و نوار غزه و نیز یک دوره در سال ۲۰۰۴ (مجموعا چهار دوره)برگزار کرد.
حماس در این انتخابات به ویژه در دوره چهارم که در شهرهاى اصلى کرانه باخترى و مناطق نوار غزه برگزار شد، به موفقیتهاى چشمگیرى دست یافت. در مجموع این جنبش اسلامى توانست ۵/۵۰ درصد از کرسى هاى متعلق به شوراهاى شهر را به خود اختصاص دهد.
همزمان با این اختلافات، درگیریهایى در داخل فتح ـ بزرگترین تشکل در سازمان آزادى بخش فلسطین ـ بروز کرد که در نتیجه آن فتح ابتدا دو لیست براى ورود به انتخابات مجلس قانونگذارى(۲۵ ژانویه) ارائه داد اما پس از آن به دلیل ترس از تسلط حماس بر مجلس قانونگذارى بار دیگر لیستهاى خود را یکى کرد. از سوى دیگر اسرائیل با حمایت واشنگتن به دلیل پایبندى حماس به مقاومت، با مشارکت این جنبش در انتخابات فلسطین مخالفت مىکند.
از لحاظ داخلى نیز فلسطین با درگیریها و اختلافات داخلى روبرو بوده است که حتى به ترور برخى از شخصیتها از جمله«موسى عرفات» مشاور نظامى ابومازن و رئیس سابق سازمان اطلاعات نظامى فلسطین انجامید. با این وجود بنظر مى رسد صحنه فلسطین با همه اختلافات و درگیریهاى پیش آمده بین نیروهاى پلیس فلسطین و اعضاى حماس باز هم وحدت داخلى را حفظ کرده و به رغم فراز و فرودها در تحولات سیاسى فلسطین، اسراییل نیز از پیامدهاى منطقه اى و بین المللى عملکردهاى خود در امان نبوده است.
در بافت سیاسى این رژیم بویژه پس از تخلیه غزه اختلافات گسترده اى بروز کرد که ابتدا با شکست شیمون پرز رییس سنتى حزب کار اسراییل آغاز و پس از آن با خروج غیره منتظره آریل شارون نخست وزیر این رژیم پس از ۳۰ سال از لیکود ادامه یافت. تمامى این تحولات در کنار خروج وزیران کابینه شارون در نهایت به اعلام برگزارى انتخابات زودرس در اسراییل منجر شد.
کادیما حزب جدید التاسیسى که شارون بنا دارد از طریق مانیفست سیاسى آن تحولى در حل و فصل نزاعهاى موجود در فلسطین و منطقه عربى صورت دهد پا به عرصه فعالیتهاى سیاسى گذاشته و در کنار خود دورقیب به نامهاى لیکود افراطى و حزب کار که سوداى صلح سرداده، مىبیند.
به عقیده بسیارى از تحلیلگران سال ۲۰۰۶ میلادى سالى سرنوشت ساز براى تحولات فلسطین خواهدبود. از یک سو چنانچه گروههاى فلسطینى وارد روند سیاسى در این کشور اشغال شده شوند تجربه اى نوین میان حرکت مقاومت وفعالیت سیاسى خود را به آزمون خواهند گذاشت و از دیگر سو آمریکا و اسراییل نیز مترصد مشارکت سیاسى گروههایى هستند که چند دهه تنها رویکردى مقاومت گونه و نظامى داشتندو براى این فرصت لحظه شمارى مى کردند تا به این ترتیب آتش انتفاضه و رویکرد جهادى را با ورود آنان به رقابتهاى سیاسى و حزبى خاموش کنند.
دو موضع متفاوت جهاد اسلامى و حماس نسبت به روند تحولات فلسطین بر نگرانى هاى ناظران منطقه اى نسبت به آینده تحولات فلسطین بیش از پیش افزوده است و بنظر مى رسد برگزارى انتخابات مجلس قانونگذارى نخستین آزمون حساس فلسطینیان در سال جدید میلادى باشد.