آزاده مطلبی / کارشناس مدیریت
جهانیشدن پدیدهای است که بروز آن در عصر حاضر موجب تغییر و تحولات بسیاری در زمینههای مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در عرصه بینالمللی شده و کشورهای بسیاری را به چالش کشانده است طوری که بیشک مهمترین و بارزترین وجهتمایز اقتصاد امروز و دیروز، جهانی شدن است. جهانیشدن برای بیماریهای اقتصادی جهان تجویز شده و ادعا میشود که جریان آزاد سرمایه، نیروی کار، کالا و اطلاعات بدون دخالت دولت و دیگر شکلهای مداخله، تنها راه رسیدن به سعادت جهانی است.
امروزه تعاریف متفاوتی از مفهوم جهانیشدن عنوان شده است. گروهی، از آن به عنوان یک مفهوم عام یعنی در هم ادغامشدن بازارهای جهان در زمینههای تجارت، سرمایهگذاری مستقیم و جابهجایی و انتقال سرمایه، نیروی کار و فرهنگ در چارچوب نظام سرمایهداری آزاد بازار و در نهایت سر فرود آوردن در برابر قدرتهای جهانی بازار یاد میکنند و گروهی از آن به عنوان وجود رقابتی بیقید و شرط در سطح جهان به گونهای که کشورهای غنی را ثروتمندتر و کشورهای فقیر را فقیرتر میکند یاد کردهاند. گروهی هم از آن بهعنوان عصر تحول عمیق سرمایهداری برای همه انسانها نام بردهاند.
در علم، معنای جهانیشدن فرآیند کوتاهکردن فاصلهها، تغییر در تجارب زمانی و ارائه ماهیت جهانی است.
با این همه باید گفت جهانیشدن از نظر همه این گروهها حول محور یک مفهوم است و آن مفهوم بیانگر یک روند مستمر و مداوم پیرامون رقابت میان قدرتهای بزرگ، نوآوری تکنولوژیک، جهانیشدن تولید و مبادله به معنای نوگرایی (مدرنیسم) است.
و حالا اگر بخواهیم رابطهای بین جهانیشدن و تجارت الکترونیک بیابیم، باید بدانیم سیستمهای تجارت الکترونیک در اتخاذ استراتژیهای جدید مدیریت مشتریان نقش مهمی دارند، زیرا:
خریداران و مشتریان را به طور مستقیم با هم مرتبط میسازند.
از تبادل کامل اطلاعات دیجیتال بین دو طرف پشتیبانی میکنند.
در زمان صرفهجویی و محدودیتها را رفع میکنند.
از فعالیتهای تعاملی بین دو طرف پشتیبانی میکنند و بنابراین میتواند به طور پویا با رفتار مشتریان منطبق شود.
متخصصانی مانند «مکنزی» با پیشگوییهای خود این مساله را تایید کردهاند. آنان پیشبینی کردهاند در سالهای اولیه قرن 21، خرید بدون خروج از خانه ارزشی به میزان 4 تا 5 میلیارد دلار پیدا خواهد کرد.
تاثیر مستقیم و غیرمستقیم فناوری اطلاعات و ارتباطات در همه ساختارها و سطوح زندگی عادی مردم و نفوذ و توسعه ابزارهای این پدیده عصر جدید در پیچیدهترین فعالیتها، موثرترین عامل در راه توسعه تکنولوژیک و به تبع آن اطلاعاتی بشر بوده است. ظرفیتهای بالقوه فناوری اطلاعات و ارتباطات، مدیران پیشرو را مجاب میکند تا با نگرشی عمیق بر ابزارهای این پدیده جهانشمول قابلیتهای بالقوه سازمان خود را به ظهور برسانند. با این دیدگاه سعی میشود با نگاهی گسترده زمینههای بسترسازی فناوری اطلاعات و ارتباطات و کارکردهای آن در تحولات جهانی شدن در ابعاد درونسازمانی و برونسازمانی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
مدیران پیشرو همیشه به دنبال فناوریهایی هستند که جریان کار را تسریع و تسهیل میکند. در واقع مدیران برای ایجاد ارتباطات موثر میان سطوح طولی و عرضی سازمان و همچنین سادهکردن جریان امور برای جمع آوری و راهبرد مناسب اطلاعات مرتبط با حوزه فعالیت سازمان خود، ناگزیر از شناخت ظرفیتهای موجود سازمان خود و نیازسنجی ظرفیتهای تکمیلی هستند. استفاده از قدرت اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات در هدایت سازمان برای پیشتازی در مقابل رقبای جهانی امری ضروری و اساسی است. فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی بسیاری از عملیات مربوط به توسعه تجارت الکترونیک را به انجام میرسانند.
باید گفت بسترسازی مطلوب برای توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در راستای جهانیشدن در ابعاد مختلف ساختار سازمانی نیازمند شناخت کافی و نگرش مثبت مدیران به ضرورتهای حضور در بازار جهانی است. با وجود این شناخت یک مدیر در ابتدای مرحله بسترسازی فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان خود باید آییننامهها و قوانین درونسازمانی را تهیه، آزمایش و ابلاغ کند. این آییننامههای اجرایی در سازمان باید با استانداردهای تعیین شده از جانب مراجع ذیصلاح و نیازهای سازمانی و از همه مهمتر استانداردهای مرتبط با تجارت الکترونیک هماهنگ و همساز باشند.
با توجه به اهمیت مدیریت اطلاعات و ارتباطات در توسعه و گسترش فرآیند جهانیشدن، هر مدیر پیشرو و آیندهنگر ناگزیر از انجام زمینهسازیهای لازم و انجام مشاورههای علمی و فنی با صاحبان دانش فناوری اطلاعات و ارتباطات است.
برای باقیماندن در عرصه رقابتهای اقتصادی و حتی ربودن گوی سبقت از دیگر رقبا باید ابزارها و لوازم مختلف اطلاعاتی و ارتباطی با دیدی روشن و کامل از نیازهای داخلی و خارجی تامین و راهاندازی شوند.