گروه اجتماعی: «جناب آقای مهندس مددی، باسلام، نظر به اینکه از زمان تصدی شما در جایگاه مدیرعامل و ریاست هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی از اجرای تدابیر و سیاستهای ابلاغی سرباز زده و از دستورات مربوطه استنکاف ورزیدهاند، با توجه به لزوم هماهنگی، همراهی و همدلی مجموعههای کاری تحت پویشش وزارتخانه و بهرغم میل باطنی خویش به جهت تامین مصلحت مربوطه به نقش و جایگاه حساس این وزارتخانه از تاریخ این ابلاغ از سمت ریاست هیات مدیره و مدیر عامل سازمان تامین اجتماعی عزل میگردید. امید است در سایر مسئولیتهای آینده جمهوری اسلامی موفق و موید باشید. پرویز کاظمی وزیر رفاه و تامین اجتماعی» روز پایانی آبان ماه وزیر رفاه و تامیناجتماعی نظر مساعد و رای نهایی هیات وزیران را برای انتصاب داوود مددی به عنوان رئیس سازمان تامین اجتماعی دریافت کرد تا در صبح چهارشنبه 2 آذر ماه در مراسم باشکوهی از دکتر سلیمانی تودیع و مهندس مددی معرفی شود. مراسمی که در آن سلیمانی به عنوان مدیر سابق از آمار و ارقام و چالشهای پیشروی سازمان سخن گفت و مددی هم عمده صحبتهای خود را به هفته بسیج و خاطرات دفاع مقدس معطوف ساخت. هر چند از همان زمان عدهای نگران وضعیت مالی و ساماندهی اقتصادی و سرمایهگذاری سازمان عریض و طویل تامین اجتماعی بودند و به نوعی همه در انتظار گذشت زمان و شروع فعالیتهای جدید سرپرست سابقه وزارت رفاه بودند تا عملکرد وی را در سازمان تامین اجتماعی نظارهگر باشند. مهندس مددی که بیشترین فعالیتهای دوره کوتاه مدیریتش در وزارت رفاه در دیدارهای مردمی انعکاس مییافت، ابهامات بسیاری را در چگونگی اداره سازمان مالی و قدرتمند تامین اجتماعی ایجاد کرده بود. از سوی دیگر مدیران اجرایی سازمان تامین اجتماعی از وی مدیریت جدیتر و حسابشدهتری را انتظار داشتند. اما شروع این مدیریت و تغییر و تحولات با اختلافنظر همراهشد و همین اختلافنظر و دیدگاه در جابهجایی مدیران شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی ملقب به شستا، حکم عزل وی را سبب شد. دو هفته پیش رئیس جدید سازمان تامین اجتماعی در تغییرات مدیریتی سازمان، اعضای هیات مدیره جدیدی برای مجموعه شستا که خود 130 شرکت اقتصادی را در زیر مجموعه خود دارد، انتخاب کرد که این انتخاب و انتصاب چندان موردنظر و توافق وزیر رفاه نبود. این اختلاف دیدگاه از آنجا ناشی شد که پیش از این وزیر رفاه طی احکامی اعلام کرده بود تا اطلاع بعدی انتصاب جدیدی در سازمان تامین اجتماعی اتفاق نیفتد. به همین دلیل و بنا به همین حکم تغییری در هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی اتفاق نیفتاد و همچنان همان مدیران دوره سلیمانی به فعالیت خود ادامه میدادند. با وجود این احکام، مددی دو هفته قبل طی حکمی اعضای هیات مدیره شرکت شستا را تغییر داد و اعتراض وزیر رفاه را به عنوان متولی اداری و برنامهریزی سازمان تامین اجتماعی برانگیخت. بعد از دو هفته اختلاف و تفاوت دیدگاه، سرانجام روز گذشته، شایعات گسترش یافته درون سازمان تامین اجتماعی پایان یافت و با حکمی ازسوی وزیر رفاه که متن آن دور از انتظار همگان بود، مددی از ریاست سازمان تامین اجتماعی عزل و سیدعلی بهشتیان یکی از مدیران شرکت شستا به عنوان سرپرست این سازمان معرفی شد.
قانون و سابقه تاریخی
مسئلهای که حکم عزل رئیس سازمان تامین اجتماعی را به زیر سوال میبرد ایراد قانونی است که طبق مقررات داخلی سازمان تامین اجتماعی به این حکم وارد میشود. در 30سال گذشته طبق آیین نامههای داخلی سازمان تامین اجتماعی عزل و نصب مدیرعامل و رئیس هینات مدیره سازمان از سوی هیات دولت انجام میشد. در واقع پیش از تشکیل و راهاندازی وزارت، رئیس سازمان تامین اجتماعی ابتدا از سوی وزیر بهداشت انتخاب میشد. اما اکنون در دوره جدید برای دو دوره است که ریاست این سازمان از سوی وزیر رفاه تعیین میشود. با انتخاب وزیر رفاه مدیر جدید برار گرفتن رای نهایی به هینات دولت معرفی میشود. اگرچه از لحاظ عرفی وزیر رفاه میتواند رئیس سازمان تامین اجتماعی را نصب و عزل کند ولی از نظر قوانین داخلی تامین اجتماعی این نصب و عزل باید از طریق رای هینات وزیران اتفاق بیفتد که به گفته مدیران سازمان تامین اجتماعی درباره این عزل و نصب نیز باید در انتظار تصمیم و واکنش هیات وزیران بود. گفته میشود طی دو هفته گذشته و با افزایش اختلاف دیدگاه بین پرویز کاظمی و داود مددی دو بار عزل مددی به هیات دولت پیشنهاد شد که هرگز در دستور کار هیات دولت قرار نگرفت. اما به نظر میرسد با علنیشدن حکم عزل رئیس سازمان تامین اجتماعی، هیات دولت در نخستین جلسات خود بررسی این موضوع را در دستور کار خود قرار دهد. دخالت هیات وزیران در انتخاب رئیس سازمان تامین اجتماعی از این رو اتفاق میافتد که سازمان تامین اجتماعی به واسطه داشتن صندوق بینالنسلی – مردمی - متعلق به دولت نبوده و از دیگر سو دولت بر این صندوق و سازمان نظارت اجرایی دارد. این نظارت در حوزه سیاستگزاری از طریق وزارت رفاه، وزارت کار، وزارت صنایع و معادن و تعاون اتفاق میافتد و سایر امور نیز ازطریق سهجانبهگرایی دولت، کارفرما و کارگر اجرا میشود. براساس همین مناسبات و همچنین توان اقتصادی این سازمان هیات دولت بر عزل و نصب مدیریت این سازمان نظارت دارد. هر چند که خطمشیهای این سازمان از طریق وزارت رفاه تامین میشود.
براساس مقررات داخلی تامین اجتماعی و طبقه ماده 11 قانون تامنی اجتماعی مدت ماموریت اعضای هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی سهسال است و تجدید انتخاب آنها بلامانع است. درمورد فوت و استعفا، هریک در مواردی که به تشخیص وزیر تغییری ایجاد شود، جانشین هر یک از آنها به ترغیب مذکور در فوق انتخاب خواهد شد. در ماده ده این قانون نیز تصریح شده است اعضای هیات مدیره پس از اتمام مدیریت خود تا تعیین هیات مدیره جدید به کار خود ادامه میدهند. این اختیارات به تصویب دولت محدود میشود. براساس همین مقررات طی حکم جداگانهای سیدعلی بهشتیان تا تصمیمگیری هیات وزیران به سرپرستی سازمان تامین اجتماعی انتخاب شده است.
با تایید معاون اول
گروه اقتصادی: پرویز کاظمی وزیر رفاه با کسب اجازه و موافقت پرویز حدادی معاون اول رئیسجمهوری، داود مددی مدیر عامل و رئیس هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی را عزل کرده است. گرچه مهمترین اختلاف میان کاظمی و مددی، ترکیب اعضای هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی را عزل کرده است. گرچه مهمترین اختلاف میان کاظمی و مددی، ترکیب اعضای هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی و بهویژه اختلاف بر سر انتصاب محمدرضا کبورانی به مدیرعاملی شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی (شستا) عنوان شده، اما مشکل بزرگتری نیز در پس پرده وجود داشت.
پرویز کاظمی و داود مددی هر دو منشاء مشروعیت خود را رئیسجمهور میدانند و موازنه قدرت میان آنها مانع از پذیرش روابط رئیس و مرئوسی شده است. چنان که مددی که خود گزینه وزارت رفاه بوده، پذیرش اعضای معرفی شده وزیر فعلی در هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی را ندارد. از میان افراد مورد اختلاف، مسعود (رحیم) رباب اسماعیلی مدیر عامل شرکت سرمایهگذاری غدیر و فتاحی رئیس بیمارستان میلاد نام برده شدهاند. همچنین مشکل بزرگتر اختلاف بر سر مدیرعاملی شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی (شستا) است. در حالی که تنها 20 روز انتصاب محمدرضا کبورانی به مدیر عاملی شستا گذشته، کاظمی وزیر رفاه مخالفت خود را با ادامه کار وی اعلام کرده و خوستار تغییر وی شده است. ظاهراً گزینههایی از جمله «هاشم یکه زارع» نیز برای جانشینی کبورانی معرفی شدهاند. بلافاصله پس از شایعشدن نام زارع، برخی سایتها او را از عوامل بهزاد نبوی معرفی کردند؛ اشتباهی که بلافاصله تکذیب شد و با دلایل تاریخی آن را رد کردند. میتوان این شایعه نادرست را هم در ادامه اخبار دیگری دانست که بلافاصله پس از اخذ رای اعتماد کاظمی، علیه او آغاز شد. کار به جایی رسید که یکی ا ز اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس خطاب به کاظمی گفته بود: «کاظمی باید به دولت اصولگرا یاری بدهد. اما دائماً دنبال این است که دومخردادیهای افراطی را بر سر کار آورد. مثلاً به آقای مددی فشار میآورد که مدیر عامل شستا را دو هفته پس از انتصاب، عزل کند و یکی از وابستگان بهزاد نبوی را به جای او منصوب کند.» در این میان هیچکس در این مورد سخنی نگفته که کاظمی که به تندروی محکوم میشود و به دلیل نزدیکی با رئیسجمهور به این وزارتخانه آمده است، وزارتخانهای که تجلی تمام عیار شعارهای عدالتطلبانه رئیسجمهور است.
نخستین اختلاف
وزارت رفاه و سازمان تامین اجتماعی مهمترین نهادهای دولتی و شبه دولتی برای تحقق شعارهای چهارگانه رئیسجمهور محسوب میشوند که همان «عدالت گستری، مهرورزی، خدمت به بندگان خدا و تعالی و پیشرفت» است. پس از رویکارآمدن پرویز کاظمی به عنوان دومین وزیر رفاه کشور، مددی سرپرست این وزارتخانه در دولت نهم با تصویب هیات وزیران بهسمت مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی انتخاب شد و ترکیب جدید هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی مشخص شد. نخستین اختلافات میان مددی و کاظمی بر سر ترکیب اعضای هیات مدیره سازمان آغاز شد. کاظمی و مددی هر یک سعی داشتند تا سهم بیشتری از ترکیب هیات مدیره داشته باشند که البته به نظر میرسد در این رقابت، مددی پیروز میدان بوده است. مددی مجمع شرکت شستا را باری انتخاب اعضای جدید هیات مدیره برگزار کرد و خود او به سمت رئیس هیات مدیره شرکت انتخاب شد. وزارت رفاه اعلام کرده بود که شرکتهای زیرمجموعه سازمان تامین اجتماعی ازجمله شرکت سرمایهگذاری آن سازمان باید تحت مدیریت وزاتخانه فعالیت کند، اما تامین اجتماعی مخالف این اقدام بود. نگاهی کلی به وضعیت مالی شرکت شستا که دارای سرمایه ثبت شده 20 هزار میلیاردریال است مشخص میسازد علت اختلاف بر سر شرکت یاد شده چه بوده است. در حال حاضر شرکتهای سرمایهگذاری زیرمجموعه شستا درصدی از سهام 27 شرکت دارویی (ازجمله داروپخش، لابراتوارهای رازک، فرآوردههای تزریقی ایران، داروسازی شهید قاضی)، 13 شرکت سیمانی (از جمله سیمان فارس و خوزستان، سیمان صوفیان، سیمان شاهرود، سیمان قائن)، 18 شرکت شیمیایی و پتروشیمی (از جمله پتروشیمی آبادان، پتروشیمی فارابی، پتروشیمی خارک و پتروشیمی اراک)، 14 شرکت کاشیسازی، 12 شرکت غذایی، 7 شرکت نفت و گاز (ازجمله ایرانگاز، صنایع ملی گاز، نفت ایرانول) و 4 هتل را در اختیار دارند. از سوی دیگر، بخشی از سهام شرکتهای ایرانخودرو، سایپا، پارسالکتریک، مس شهید باهنرو کشتیرانی جمهوری اسلامی تحت اداره مستقیم شرکت سرمایهگذاری شستا است. اختلافات بر سر شرکت شستا و چیدمان هیات مدیره سازمان تا جایی ادامه یافت که به نظر میرسد با موافقت رییسجمهور، مددی از سوی کاظمی عزل شد تا مجموعه تحت مدیریت وزارت رفاه به صورت یکپارچهتری فعالیت کند.
اعضای جدید هیات مدیره
با برکناری مددی، تغییرات عمدهای در ترکیب اعضای هیاتمدیره سازمان تامین اجتماعی رخ خواهدداد. براساس شنیدهها، فتاحی رئیس فعلی بیمارستان میلاد، رضوی از جامعه پزشکان و رزاق صادق مشاور فعلی وزیر رفاه گزینههای احتمالی برای عضویت در هیات مدیره سازمان هستند. مسعود (رحیم) اسماعیلی مدیرعامل فعلی سرمایهگذاری غدیر نیز یکی از گزینههای مطرح برای عضویت در هیاتمدیره سازمان است.
از بنیاد مستضعفان تا وزارت رفاه
پرویز کاظمی وزیر 47 ساله فعلی رفاه دارای مدرک لیسانس مدیریت صنعتی از دانشگاه تهران است. فعالیت خود را از بنیاد مستضعفان شروع کرده و سالهای 64- 58 در موسسه حسابرسی بنیاد مشغول به کار بودهاست. از سال 64 همکاری خود را با قوه قضائیه آغاز میکند و تا سال 68 در گسترش صنایع زندانیان همت میگمارد. پس از آن به عنوان عضو هیاتمدیره به «شهابخودرو» میرود و از سال 70تا 72 قائممقام مدیرعامل شرکت «صنایع آذرآب اراک» میشود. پس از آن مدیرعاملی شرکت «سایپاآذین»را میپذیرد و تا سال 82 در همین سمت باقی میماند. سال 82 از سایپاآذین به «فنرسازی زر» میرود و تا زمان پذیرش وزارت، مدیرعامل این شرکت میماند. وزیر فعلی رفاه و تامین اجتماعی علاوهبر فعالیتهای صنعتی، سالهاست است کاروان حج دارد و واسطه رفتن زوار به خانه خدا است. او که اینک از سوی برخی سایتهای اصولگرایان به تندروی و حرکات غیراصولگرایانه متهم است، در نامه تقدیمی سوابق خود به نمایندگان چنین نوشتهاست: «افتخار دارم که برادرم شهید ناصر کاظمی فرمانده سپاه کردستان بود و سعی داشتهام تا این نعمت را به درستی ارج نهم و نیز در ایام جبهه با حضور در منطقه کردستان (اورامانات و سنندج) قصد انجاموظیفه داشتهام که در درگیری با ضدانقلاب نیز مجروحشده و مدتی در بیمارستان بستریشدم.»
مدیرعامل معزول
داود مددی سرپرست وزارت رفاه- پیش از وزارت کاظمی- و رئیس معزول سازمان تامین اجتماعی نیز چند سالی در صنایع خودروسازی مشغول به کاربوده، گرچه در این سالها چندان با کاظمی مرتبط و مربوط نبودهاست. مددی در سالهای اولیه دهه 70، (احتمالاً 70تا74) مدیرعامل شرکت گواه، از شرکتهای تابعه ایرانخودرو بودهاست. در همین زمان کاظمی فعالیت در شرکت آذرآب و سپس شرکت سایپاآذین را در کارنامه خود داشته. مددی پس از شرکت گواه، فعالیت خصوصی را بر فعالیت دولتی ترجیح میدهد و وارد فعالیت قطعهسازی میشود. پس از آن در زمان شهرداری محمود احمدینژاد به شرکت سرمایهگذاری شهرداری تهران میرود. در زمان معرفی وزیر دوم رفاه نیز احمدینژاد با مددی صحبت میکند و به دلیل به توافق نرسیدن بر سر مدیرعاملی سازمان تامین اجتماعی، همکاری این دو در کابینه شکل نمیگیرد. اینک داوود مددی تنها یک ماه پس از انتصاب به مدیرعاملی و ریاست هیاتمدیره سازمان تامین اجتماعی از سمت خود عزلشده و باید راه دیگری در پیشگیرد.
سرپرست جدید تامین اجتماعی کیست
زمانی که غلامرضا آقازاده در اوایل دولت میرحسین موسوی معاون نهاد نخستوزیری بود سیدعلی بهشتیان سرپرست تبصره 82 و همکار آقازاده بود که مسئولیت اموال ضبط شده از دوره پهلوی را در اختیار داشت. هنگامی که آقازاده در دولت موسوی به وزارت نفت رسید بهشتیان هم به همراه او به این وزارتخانه آمد تا مدیر اداری بزرگترین مجموعه اقتصادی کشور شود. وی در دورهای که بنزین به صورت کوپنی توزیع میشد به شرکت پخش و پالایش رفت و هنگامی که مسئولان ارشدتر تصمیم گرفتند کوپن بنزین را حذف کنند با این طرح مخالفت کرد تا زمینه هجرتش را از پخش و پالایش فراهم آورد. بهشتیان مدتی بعد و پس از تجربه فعالیت در نهاد ریاستجمهوری با توصیه مدیریت امور تولید وقت شرکت نفت به مناطق نفتخیز جنوب رفت و مدیرعامل بزرگترین شرکت تولیدکننده نفت ایران شد. بهشتیان اما با کاتالیزور مخالفت زنگنه از نفت بیرون آمد و در تامین اجتماعی به حوزه پتروشیمی رسید. بهشتیان از سال 78 در شرکت سرمایهگذاری تامین 20 شرکت پتروشیمی و پتروکیمیایی را اداره کردهاست. آخرین سمت وی در نفت، مدیرعاملی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب در آذر 77 بودهاست.
لیست سوابق بهشتیان چنین است: معاون اداری- مالی وزارت نفت و عضو هیاتمدیره شرکت ملی نفت (سال 64)، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش (سال 66)، قائممقام نهاد ریاست جمهوری(سال 68)، مدیریت پژوهشگاه صنعت نفت (سال 73) و مدیریت تولید منطق خشکی (سال 77). پیش از این خبرها حکایت از آن داشت که پس از وزارت هامانه در نفت بهشتیان از تامین اجتماعی به این وزارتخانه منتقل خواهدشد اما دیروز در عالیترین منصب این سازمان حکم گرفت. بهشتیان حالا دیگر سرپرست سازمان تامین اجتماعی است.
واکنشها
محمدرضا کبورانی که برخی انتخاب او به عنوان مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی (شستا) را یکی از عوامل اصلی بروز اختلاف میان کاظمی و مددی میدانند در واکنش به برکناری مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی از سوی وزیر رفاه و تامین اجتماعی گفت: «نمیشود اصل خبر را تکذیب کرد اما سئوال اصلی از وزیر محترم رفاه این است که چرا پیش از تایید هیات وزیران نسبت به انتخاب مدیرعامل جدید سازمان تامین اجتماعی اقدام کردهاند؟ به اعتقاد من عملکرد اینگونه، خلاف قانون است و به طور حتم زیان آن متوجه کارگران زحمتکش کشور خواهدشد.»
کارگران ناراضی
در همین حال نماینده کارگران در شورای عالی تامین اجتماعی گفت: «مطابق شنیدهها، در حاشیه جلسه روز یکشنبه هیات دولت به توصیه رئیسجمهوری کمیتهای متشکل از چند تن از وزرا با هدف جلب رضایت آقای کاظمی، جلسهای طولانی برگزار کرد ولی در پایان در مورد تغییر مدیرعامل تامین اجتماعی به نتیجه نرسیدند. منتها در خاتمه نیمروز دوشنبه به یکباره اعلام شد که در پی برکناری مددی، علی بهشتیان به عنوان سرپرست سازمان معرفی شدهاند.» علیاصغر بادبان در مورد شبهه غیرقانونی بودن این اقدام اظهار داشت: «چون وزیر رفاه سرپرست منصوب کرده و نه رئیس، شبهه غیرقانونی بودن این انتخاب مطرح نیست و مطابق قانون وزیر حق دارد بدون مشورت با کارگران و کارفرمایان برای سازمان تامین اجتماعی رئیس انتخاب کند ولی سئوال اینجا است که چرا برای بخشی که مسئول مستقیم منابع مالی کارگران است باید تغییر و تحولهای شتابزده و نسنجیده صورت گیرد؟» نماینده کارگران در شورای عالی تامین اجتماعی خاطر نشان کرد: «به طور حتم در قدمهای بعدی باید در انتظار تغییر مدیریت و اعضای هیات مدیره شستا باشیم. این در حالی است که در دوره بروز اختلاف میان وزیر رفاه و رئیس سازمان، شستا به لحاظ توفق تصمیمگیریهای مهم و ضروری بسیار متضرر شده و دود آن به چشم کارگران رفته است.»
تغییر مضر
رئیس انجمن صنفی کارفرمایان که دارای یک عضو ثابت در شورای عالی تامین اجتماعی است نیز این تغییر و تحول را یک تغییر مدیریت مضر ارزیابی کرد و گفت: «هرچند دولت حق دارد مدیران خود را انتخاب کند ولی اینگونه جابهجاییها نه تنها مفید نیست بلکه بدین لحاظ که فرصت برنامهریزی را از مدیران سلب میکند، مضر است.» محمد عطاردیان در مورد دوره کوتاه مدیریت داوود مددی اظهار داشت: «انجمن صنفی کارفرمایان به تازگی با ایشان آشنا شده بود و ارتباط مناسبی هم میان کارفرمایان و سازمان تامین اجتماعی برقرار شده بود. حتی آقای مددی در همایش اخیر این انجمن که با حضور میهمانان خارجی برگزار شد، حضور یافته و سخنرانی کردند.» وی خاطرنشان کرد: «من نمیدانم مدیریت آقای مددی چه اشکالی داشت که دولت اقدام به برکناری او کرد.»