* آیا خروج نیروهای رزمی ایالات متحده از عراق تفاوت چندانی در شرایط کنونی این کشور ایجاد خواهدکرد؟
** من این گونه تصور نمی کنم. به نظر من خروج این نیروها تاثیر چندانی در شرایط کنونی عراق نخواهد داشت. به نظر من تنها صورت مساله عوض شده است. هنوز هم 50 هزار نیروی رزمی در عراق باقی مانده که رقم بسیار قابل توجهی است. تمام تیپ های باقیمانده در عراق آماده انجام عملیات رزمی هستند و تنها شکل ماموریت آن تغییر کرده است. بنابراین با توجه به نیروهایی که هم اکنون در عراق حضور دارند عقب نشینی اخیر تاثیر چندانی بر حضور نیروهای امریکایی نخواهد داشت به خصوص اینکه ایالات متحده از ژوئن سال گذشته به طور جداگانه ماموریت های رزمی انجام نداده است. با توجه به موافقتنامه امنیتی ای که در دوران ریاست جمهوری جرج بوش به امضا رسید، هم اکنون بخشی از نیروهای ایالات متحده در حال عقب نشینی از عراق هستند. در یک کلام می توان گفت پس از خروج نیروهای رزمی هیچ تغییر قابل توجهی در این کشور صورت نخواهد گرفت. آنچه حائز اهمیت است خروج نیروها در 31 دسامبر 2011 از عراق است.
* به نظر شما مردم عراق امریکایی ها را دوست یا دشمن خود می دانند؟ آیا عراقی ها از خروج نیروهای امریکایی خوشحال هستند؟ هم اکنون ما شاهد یک هرج و مرج سیاسی و امنیتی در عراق هستیم. نظر شما در این مورد چیست؟
** هم اکنون این رابطه،رابطه عشق و نفرت است. حتی عراقی هایی که با حضور نیروهای خارجی در عراق کاملاً مخالف بودند هم اکنون با نگرانی و اضطراب خاصی روند کنونی حوادث را دنبال می کنند. من وجود اضطراب و تشویش را در گفت وگو با مردم عراق کاملاً احساس می کنم.
* آیا ایالات متحده در درازمدت همچنان در آسمان عراق حضور خواهد داشت یا سال بعد نیروی هوایی ایالات متحده نیز این کشور را ترک خواهد کرد؟
** من وقتی با رهبران سیاسی صحبت می کنم تشویش و نگرانی کاملاً در صحبت های آنها مشخص است. به باور بسیاری از آنها عراق هنوز هم نمی تواند از مرزها و حریم های هوایی خود محافظت کند. فرمانده مسوول آموزش نیروهای عراقی در این مورد خاطر نشان کرده است هم اکنون در حال مذاکره برای استمرار آموزش نیروهای عراقی توسط نیروهای ناتو هستند. به نظر من این موافقتنامه باید جایگزین موافقتنامه امنیتی عراق و ایالات متحده شود. فرض اصلی این است که موافقتنامه احتمالی می تواند در نهایت به نفع دولت ایالات متحده تمام شود.
* نگاه عراقی ها در مورد حوادث تروریستی که در عراق اتفاق می افتد و در آن صدها نفر جان خود را از دست می دهند یا زخمی می شوند، چیست؟ آیا مردم عراق این اتفاقات را حوادث عادی می پندارند؟
** شاید این گونه باشد، چرا که زندگی در عراق همچنان جریان دارد. مردم کارهای روزمره خود را انجام می دهند، و چند ساعت پس از انفجارهای تروریستی مغازه هایشان را باز می کنند و فرزندانشان را به مدرسه می فرستند اما این حوادث اثرات مخربی را نیز در پی داشته است. بسیاری از دکترها، مهندس ها و سایر اساتید دانشگاهی که جزء طبقه متوسط جامعه محسوب می شوند با نگاهی به تیتر روزنامه ها از خود می پرسند «چرا باید به عراق برگردم؟ چه چیزی در عراق هست که من باید به خاطرش به آنجا برگردم؟»
* وقتی در خیابان های بغداد قدم می زنید چه احساسی پیدا می کنید؟ آیا احساس امنیت می کنید؟
** دقیقاً شرایط من شرایط یک نوجوان است. من تنها نمی توانم به خیابان بروم. هر زمان که به خیابان می روم احساس خطر می کنم. یکی دو عراقی همواره مرا همراهی می کنند. در واقع من نوعی احساس بلاتکلیفی می کنم. وقتی به مغازه ها سر می زنم، مردم بسیاری را آنجا می بینم. این حوادث تروریستی نتوانسته مانع حضور آنها در خیابان ها شود. در بسیاری از مغازه ها شما وسایل جدید الکترونیکی مدرن پیدا می کنید. اما این پیشرفت ها بسیار جزیی محسوب می شوند چرا که هیچ کس به آینده عراق در کوتاه مدت خوش بین نیست. بسیاری از مردم معتقدند زمان زیادی طول خواهد کشید تا کشورشان به شرایط مطلوب برسد. خیلی ها بر این باورند که در یکی دو سال آینده اوضاع عراق بهبود پیدا نخواهد کرد.
* یکی از مشکلات کنونی که موجب نارضایتی مردم شده است مشکل کمبود برق است. ریشه این مشکلات را در چه می بینید؟
** واقعاً درک این موضوع برای بسیاری مشکل است. مقامات می گویند میزان مصرف برق در ماه های اخیر افزایش پیدا کرده است. هنوز هم بسیاری از پایگاه ها و تاسیسات نفتی که در حملات تروریستی تخریب شده اند تعمیر و بازسازی نشده اند. هنوز هم باید در این بخش های زیربنایی سرمایه گذاری بیشتری صورت بگیرد.
از طرف دیگر فساد نیز در بخش های مختلف ساختار حکومتی عراق وجود دارد. اگر شما با مردم عراق همکلام شوید بسیاری از آنها در مورد فساد بیش از تروریسم نگرانی دارند. دلایل بسیاری می توان برشمرد که بودجه تخصیص یافته برای اجرای پروژه های زیر بنایی هیچ گاه در این بخش ها هزینه نمی شود. مردم در بغداد تنها شش ساعت در شبانه روز می توانند از برق استفاده کنند. در برخی مناطق مردم حتی از این شرایط نازل نیز برخوردار نیستند. البته ما علاوه بر کمبود برق در عراق با مشکل کمبود آب نیز مواجه هستیم. در اوج گرما مردم باید با مشکل بی آبی نیز دست و پنجه نرم کنند. شاید بتوان گفت این مشکلات از معضل امنیتی نیز جدی تر باشند.
* آیا فساد در میان مقامات عراقی نیز وجود دارد؟ آیا پولی که باید صرف زیر ساخت ها شود در جاهای دیگر هزینه می شود؟
** به نظر می رسد مقامات حکومتی، معاونان و وزرا در بسیاری از موارد برای انعقاد قرارداد رشوه می گیرند و پول های دریافتی را از عراق خارج می کنند. تقریباً تنها در صورت پرداخت رشوه است که می توان نسبت به انجام کاری مطمئن بود. شما تنها با پرداخت رشوه می توانید نسبت به ایجاد تاسیسات برق و آب در مدت زمان کوتاه امیدوار باشید.
* ما شاهد نوعی بن بست میان نوری مالکی و علاوی دو رقیب عمده سیاسی هستیم؟ پیش بینی شما از آینده تحولات سیاسی عراق چیست؟
** شرایط کنونی در عراق نه تنها برای این کشور بلکه برای کشورهای منطقه نیز بسیار حائز اهمیت است. نکته جالب توجه تغییر مداوم در ائتلاف میان نیروهای سیاسی است. ما در ابتدا شاهد بودیم که برخی مقامات می گفتند هرگز با سایر گروه ها ائتلاف نخواهند کرد، اما هم اکنون همان مقامات می گویند که هیچ خط قرمزی در این میان وجود ندارد. در شرایط فعلی بازیگران کنونی همان بازیگران سال های پیش عرصه سیاسی عراق هستند. هم اکنون نوری مالکی نخست وزیر کنونی یکی از اضلاع قدرت است و ابراهیم جعفری یکی دیگر از بازیگران عرصه سیاسی عراق است که سال 2005 نیز نخست وزیر عراق بود. علاوی نیز در این بازی حضور دارد که در سال 2004 نخست وزیر این کشور بود و همین طور گروه صدر نیز یکی دیگر از جناح های حاضر در معادله سیاسی عراق به شمار می آید. پس مشاهده می کنیم هیچ تغییری در بازیگران سیاسی عراق به وجود نیامده است. موضوع مهم تنها نحوه تعامل این بازیگران با یکدیگر است. مدل حکومتی مورد پسند بسیاری، تشکیل دولتی با حضور و نقش توامان مالکی و علاوی است. مالکی یکی از شخصیت های برجسته شیعیان عراق و شاید محبوب ترین سیاستمدار کنونی باشد و علاوی نیز نماینده طیف مهمی از مردم عراق است. زمانی که عراقی ها در ماه مارس به پای صندوق های رای رفتند بسیاری این انتخابات را برای ثبات عراق، نیروهای امریکایی و خروج این نیروها از عراق حیاتی می دانستند. به نظر می رسد مشارکت سنی های عراق در حکومت آینده عراق بسیار ضروری است. چه بخواهیم چه نخواهیم علاوی یک شیعه است و بسیاری از سنی ها نیز از او حمایت می کنند. وی نیز باید در دولت آتی حضور داشته باشد و بسیاری از عراقی ها نیز موافق این موضوع هستند. مشکل اساسی این است که مقامات عراقی هیچ گاه از مواضع خود کوتاه نمی آیند و به مصالحه تن در نمی دهند و همه آنها دوست دارند نخست وزیر شوند. یکی از پیشنهادات ارائه شده در این مورد ایجاد ساختاری بود که از طریق آن بتوان بر سیاست های امنیتی و راهبردی نظارت کرد و ریاست این سازمان نیز بر عهده علاوی باشد و مالکی نیز به عنوان نخست وزیر عراق انتخاب شود اما مشکل اجرای این راهبرد نیز مغایرت آن با قانون اساسی عراق است.
* بنابراین می توان گفت شما نیز نمی توانید پیش بینی کنید نخست وزیر آتی عراق چه کسی خواهد بود؟
** من نمی خواهم نقش مهم مالکی را در این میان نادیده بگیرم اما وی با گروهی از شیعیان دست به ائتلاف زده است که درخواست های آنان در نهایت موجب محدود شدن قدرت مالکی خواهد شد. گروه صدر نیز از وی حمایت نخواهند کرد چراکه وی در گذشته نیروهای وابسته به مقتدا صدر را سرکوب کرده است. این گروه های شیعه اعلام کرده اند که از ائتلاف با مالکی خارج خواهند شد و از علاوی حمایت خواهند کرد. اما در هر حال نخست وزیر کنونی عراق به عنوان یک سیاستمدار کلیدی در صحنه سیاسی عراق باقی خواهد ماند چراکه وی از حمایت مردم عراق برخوردار است. به طور کلی مشخص نیست آیا علاوی از مواضع کنونی خود عقب نشینی می کند یا مالکی با کاهش اختیارات و قدرت خود به عنوان نخست وزیر موافقت خواهد کرد. اما همان طور که قبلاً خاطر نشان کردم بر خلاف آنچه برخی می پندارند تحولاتی در پشت صحنه سیاسی در عراق در حال شکل گیری است اما به نظر من ما هم اکنون با بن بست سیاسی در عراق مواجه هستیم. گفت وگوهایی در جریان است اما هنوز هیچ اتفاق خاصی در این زمینه رخ نداده است.