ایران و طرح خاورمیانه بزرگ
ایران، قلب خاورمیانه و پل ارتباطی اروپا و آسیاست. مردم ایران در میان ملتهای مختلف جهان در طول تاریخ، یکی از معدود ملتهای تمدنساز جهان بوده است.
گذشته از سابقه طولانی در تاریخ، ایرانیان تاسیسکننده تمدن و بسط دهنده دانش و هنر میباشند و بیشترین نقش را در ایجاد و بسط تمدن اسلامی داشته و در دوران جدید نیز شگفتیساز بودهاند.
وقتی تمدن جدیدی با مسایل نو مطرح شد؛ ملت ایران در میان ممالک اسلامی و خاورمیانه پیشتاز تلاش برای ایجاد جامعه مدنی جدید در ایران بوده است.
از نظر جغرافیای سیاسی نیز کشور پنهاور ایران یکی از حساسترین مناطق جهان به شمار میرود. از لحاظ امنیت و توازن و ثبات جهانی هم ایران بسیار بااهمیت است.
همه این حقایق انکارناپذیر به همراه سیاستهای مستقل ایران در عرصه سیاست داخلی و بینالمللی و نقش آن در تامین انرژی جهان پیرامونی موجب شده که این کشور همواره به عنوان یکی از مهمترین دلمشغولیهای قدرتهای سلطهگر در پهنه تاریخ مطرح شود.
در عصر کنونی نیز پس از گذشت 26 سال از حیات "مستقل" جمهوری اسلامی، با تمام فراز و نشیبهای آن، ایران به مهمترین چالش ایالات متحده در منطقه خاورمیانه تبدیل شده است.
ناظران سیاسی با استناد به این دلایل معتقدند که جمهوری اسلامی ایران کشور بسیار مهمی در خاورمیانه است که ثبات آن یعنی ثبات کل منطقه، بنابراین نادیده گرفتن ایران در ترتیبات منطقهای و یا ارایه هرگونه طرحی بدون لحاظ کردن این کشور؛ دارای هزینههای بالایی است که غرب مایل نیست آن را بپردازد.
طرح "خاورمیانه بزرگ" نیز یکی از این طرحهای مدنظر غرب و به ویژه آمریکاست که حتما در این طرح؛ به دلیل نقش و اهمیت ایران در منقه به موضوع ایران پرداخته خواهد شد.
از نگاه ایران، طرح خاورمیانه بزرگ را میتوان براساس ارزشها و مصالح کشورهای منطقه شکل داد و از جمله شروط ایجاد آن، استقرار حکومتهای مردمی و مردمسالار و احترام به مردم است.
سیدمحمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق درباره طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا معتقد است: اگرچه طراحان قضیه خاورمیانه بزرگ سوءنیت دارند و درواقع درصدد تسلط به این منطقه حساس و محور قرار دادن رژیم صهیونیستی به عنوان الگوی اجتماعی و سیاسی منطقه هستند؛ اما خاورمیانه بزرگ را میتوان با ارزشهای خود شکل داد.
وی از جمله شروط ایجاد خاورمیانه بزرگ را "استقرار حکومتهای مردمی" میداند و میگوید: "اسلامی که ما از آن پیروی و دفاع میکنیم، ما را به استقرار چنین جامعهای فرا می خواند".
خاتمی میافزاید: (قدرتهای بزرگ) درد خاورمیانه را حکومت جبار میدانند و تحت این نام یکی از جبارترین حکومتهای تاریخ یعنی اسرائیل را تحمیل میکنند.
خاتمی تاکید میکند: "خاورمیانه بزرگ آری، اما الگوی خاورمیانه بزرگ، مردمسالاری سازگار با معیارهای دینی منطقه است".
در همین حال، از دیدگاه برخی کارشناسان، علیرغم تمامی تبعات خطرناک و تهدیدات متصور، طرح خاورمیانه بزرگ علیه نظام جمهوری اسلامی و کشور ایران، این طرح میتواند از زاویهای دیگر؛ فرصتی برای ایران باشد تا با همکاری با کشورهای منطقه و نقش فعال در خاورمیانه بزرگ مبتنی بر تعریف این کشورها؛ منافع ملی خود را تامین نمایند.
تحولات آتی در خاورمیانه به سمتی حرکت میکند که تمامی دولتها از آن متاثر خواهند شد و اگر این تحولات از سوی خود آنها مدیریت شود؛ میتواند به ثبات و استمرار این دولتها منجر شود وگرنه، قدرتهای فرامنطقهای مدیریت این تغییرات را به دست میگیرند.