در این بین مشارکت اقتصادی کشورهای حوزه دریای مدیترانه، طرح مشارکت کشورهای خاورمیانه و آمریکا با هدف اجرای اصلاحات بنیادین و کوششهایی که برای بازسازی افغانستان و عراق میشود، همگی بخشی از سیاستهای کلان هشت کشور صنعتی جهان جهت خروج از وضعیت نابسامان در کشورهای خاورمیانه میباشد سرنگونشدن دو رژیم دیکتاتور در عراق و افغانستان فرصت استثنایی پیش روی کشورهای صنعتی غربی به وجود آورده تا رهبری جریان اصلاحات در کشورهای خاورمیانه را به دست گیرند.
کشورهای صنعتی غرب با در دستور کار قرار دادن برنامه توسعه انسانی سازمان ملل باید برای اجرای اصلاحات در خاورمیانه فعالیت جدی و موثری داشته باشند.
حمایت از نهادینه شدن اصول دمکراسی، روی کار آمدن حکومتهای منتخب مردمی، بسترسازی جهت گسترش دانش و فنآوری در جوامع خاورمیانه و ایجاد فرصتهای مناسب اقتصادی که منافع درازمدت این کشورها را تامین کند بخشی از اقدامهای کشورهای صنعتی غربی در این حوزه مهم و حیاتی از جهان را تشکیل میدهد.
براساس طرح خاورمیانه بزرگ، کشورهای عرب به لحاظ آزادیهای اجتماعی به ویژه آزادی بیان در همسنجی با دیگر کشورهای جهان در پایینترین جایگاه قرار دارند.
برای اجرای تغییرات بنیادین در جوامع عرب، هشت کشور صنعتی جهان با نهادینهشدن دمکراسی و ضرورت اجرای بنیانهای دمکراسی را در کشورهای عرب مدنظر قرار دهند.
کشورهای پیشرفته غربی برای برگزاری انتخابات آزاد میتوانند آموزهها و تجربیات خود را در زمینه برگزاری انتخابات سالم و به دور از تقلب در اختیار این کشورها بگذارند.
افزون بر این با توجه به حضور کمرنگ زنان در مجالس نمایندگان این کشورها میتوان مراکز غیردولتی با هدف آشنا کردن زنان دانشگاهی به منظور استیفای حقوق سیاسی و اجتماعی خود تاسیس کرد.
براساس گزارش توسعه انسانی سازمان ملل برای هر هزار نفر شهروند عرب تنها 53 نسخه روزنامه وجود دارد و این در حالی است که در کشورهای پیشرفته به ازای هر هزار نفر 285 نسخه روزنامه میباشد.
در همین پیوند، چاپ مطبوعات در کشورهای عرب دارای کیفیت پایینی بوده و بیشتر رسانههای دیداری و شنیداری در این کشورها در مالکیت بخش دولتی است.
آن تعداد اندک از رسانههایی که در مالکیت بخش خصوصی میباشند نیز زیرنظر دولت فعالیت دارند از این رو برنامههای رسانههای دیداری، شنیداری و نوشتاری در این کشورها، تبلیغاتی کممحتوا و تنها با هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی است.
گزارش توسعه انسانی سازمان ملل برای برخورد با این معضل مهم راهکارهای زیر را ارایه کرده است:
انجام سفرهای دورهای نویسندگان و ارباب جراید کشورهای غربی و عربی
برگزاری دورههای آموزشی با هدف آموزش روزنامهنگاران مستقل
استفاده از بورسهای تحصیلی در کشورهای غربی جهت اعزام روزنامهنگاران و دانشجویان شاغل به تحصیل در این رشته به مراکز آموزشی کشورهای غربی
بر پایه گزارش بانک جهانی، فساد اداری، مالی و اقتصادی مهمترین عوامل توسعهنیافتگی کشورهای عرب است از این رو سیاست شفافسازی و مبارزه با فساد در عرصههای سیاسی و اقتصادی لازمه برنامهریزیهای کلان اقتصادی در این کشورها دانسته شده است.
فعال کردن نقش سازمانها و گروههای مدافع حقوق بشر، گرفتن تضمینهای لازم ازحکومتهای عرب در مورد آزادی عمل رسانههای گروهی، بسترسازی برای مشارکت زنان در همه عرصههای اجتماعی و اجرای تغییرات بنیادین در دستگاه قضایی از دیگر موارد اشاره شده در این طرح میباشد.
در ارتباط با موضوع چاپ و نشر کتاب نیز آمده است که کشورهای عرب در سال 2003 میلادی تنها 1/1 درصد از تولید کتاب در جهان را به خود اختصاص دادند که در این بین 15 درصد از کل انتشارات کتاب در این کشورها به آموزههای مذهبی اختصاص دارد.
این در حالی است که کشور یونان تنها با داشتن 11 میلیون نفر جمعیت، پنج برابر 22 کشور عرب کتاب منتشر میکند که این موضوع میزان عقبماندگی این کشورها را به اثبات میرساند.
از آنجا که 65 میلیون نفر از افراد بالای 18 سال در کشورهای عرب بیسواد هستند کشورهای صنعتی جهان میتوانند برای مبارزه با پدیده بیسوادی از امکانات موجود در شبکه اینترنت سود جویند و بدینترتیب ضمن جامه عمل پوشاندن به این اهداف از میزان هزینهها نیز بکاهند.
کشورهای غربی باید حکومتهای عرب را به اجرای طرحهای مبارزه با بیسوادی و آموزش کادرهای لازم در این زمینه یاری رسانند.
برای اصلاح ساختار آموزشی، باید پیش از همایش آوریل امسال که با هدف بررسی چالشهای آموزشی در جوامع خاورمیانه با شرکت صاحبنظران و کارشناسان منطقهای، اروپایی و آمریکایی برگزار خواهد شد تدابیری اندیشیده شود.
از آنجا که استفاده از اینترنت در کشورهای عرب در همسنجی با دیگر کشورهای جهان در پایینترین حد میباشد کشورهای صنعتی جهان باید زمینه همکاری بخشهای دولتی و خصوصی برای گسترش استفاده از اینترنت در شهرها و روستاهای کشورهای خاورمیانه را به وجود آورند.
در این بین کشورهای عراق و افغانستان، پاکستان، یمن، سوریه، لیبی، مغرب، مصر و الجزایر در همسنجی با دیگر کشورهای خاورمیانه کمترین بهرهوری را از اینترنت دارند.