گروه بینالملل ، محمدعلی عسگری: درست در زمانی که آریل شارون نخستوزیر اسرائیل برای دیدار و گفتوگو با جورج بوش رئیسجمهور آمریکا رهسپار واشینگتن شد، یهودیان افراطی طبق برنامه از پیش اعلام شده خود قصد داشتند در مسجدالاقصی تظاهراتی بر پا کنند. هشدار رهبران کشورهای اسلامی از یکسو و تهدید جدی گروههای فلسطینی مبنی بر به راه افتادن انتفاضه سوم موجب شد تا پلیس اسرائیل به هر قیمتی مانع تحرک یهودیان افراطی شود. شارون که چهار سال پیش با ورود خود به مسجدالاقصی انتفاضه دوم فلسطینیها را برانگیخت اینک در شرایطی قرار گرفته است که نه تنها قصد شروع انتفاضه دیگری را ندارد بلکه با جدیت میکوشد شرایط را آرام نگه دارد و به شدت با تندروی یهودیانی افراطی برخورد کند. یعنی همان یهودیانی که با طرح او مبنی بر خروج از غزه و برچیدن شهرکهای یهودینشین مخالف بوده و حتی او را به اتهام خروج از آرمانهای صهیونیسم تهدید به ترور کردهاند. روز گذشته پلیس اسرائیل در شرایط دشواری قرار گرفته بود. زیرا از یک طرف باید مانع برپایی تظاهرات و حضور یهودیان افراطی در بیتالمقدس میشد و از سوی دیگر میخواست مانع حضور مسلمانان و حتی مسیحیانی شود که در همبستگی با مسلمانان و برای حراست از قدس به آنجا آمده بودند. طبق آخرین خبرهای دریافتی پلیس اسرائیل حداقل دوازده تن از اعضا و رهبران گروههای تندرو اسرائیلی از جمله «اسرائیل کوهن» رهبر گروه تندرو «رواوا» را بازداشت کرد. همچنین به گزارش شبکه خبری الجزیره «حسن یوسف» و فرزندش توسط پلیس اسرائیل دستگیر شدند. یوسف از رهبران جنبش حماس است که تازه از زندان اسرائیل آزاد شده بود.
حسن یوسف به رغم تهدید یهودیان و کنترل نیروهای امنیتی اسرائیل تصمیم گرفت خود را به مسجدالاقصی برساند. وی از داخل مسجد با شبکه تلویزیونی الجزیره گفتوگو کرد و از مسلمانان خواست در مورد هتک حرمت قدس ساکت ننشینند. به گفته وی دیروز قریب به 15 هزار تن از مسلمانان به خاطر دفاع از بیتالمقدس در قدس تجمع کرده بودند. جنبشهای فلسطینی پیشتر تهدید کرده بودند که اگر یهودیان حریم بیتالمقدس را خدشهدار کنند «انتفاضه سوم» به راه خواهد افتاد. به گزارش خبرگزاری رویترز از بیتالمقدس «نزار ریان» از اعضای جنبش حماس اعلام کرد: «اگر صهیونیستها مسجدالاقصی را با حضور خود نجس کنند، در حقیقت بذرهای انتفاضه سوم را خواهند کاشت.» اسرائیل روز گذشته حدود سه هزار پلیس را در صحن و اطراف مسجدالاقصی مستقر کرد. در همان حال چندین هزار تن از مسلمانان از دو شب پیش برای دفاع از مسجدالاقصی در صحن آن تحصن کرده بودند. مقامات امنیتی اسرائیل به دلایل امنیتی ورود به صحن مسجدالاقصی را محدود کرده و فقط به اعراب ساکن اسرائیل و به فلسطینیهای ساکن بیتالمقدس به ویژه کسانی که بیش از 40 سال داشته باشند به اضافه زنان اجاره ورود میدادند. گروههای فلسطینی حتی با صدور بیانیههایی تهدید کردند که اگر یهودیان افراطی پا به مسجدالاقصی بگذارند، آنها همه با هم آتشبس را پایانیافته تلقی خواهند کرد. یهودیان افراطی پس از آنکه دیروز نتوانستند وارد مسجدالاقصی شوند، تقاطعی را در تلآویو به نشانه اعتراض بستند. آنها با آتش زدن لاستیک خودروها حدود 20 دقیقه ترافیک سنگینی را بر آنجا حاکم ساختند. به گزارش منابع خبری رانندگان گرفتار در ترافیک با خروج از خودروهای خود به رویارویی با معترضان پرداختند و پلیس نیز 25 تن از معترضان را دستگیر کرد.
واکنش موثر
گرچه یهودیان افراطی خواهان ساختن معبدی در بیتالمقدس بوده و مطابق با اعتقادات دینی خود میخواهند «جبلالهیکل» یا معبد سلیمان را بر تپهای که مسجدالاقصی واقع است احیا کنند و به همین مناسبت هر سال همزمان با عید پاک مراسمی را برگزار کنند اما وقتی چندی پیش تصمیم این گروهها اعلام شد آشکار بود که در زیر این اقدام به ظاهر دینی، هدفهایی سیاسی وجود دارد. با جدی شدن مسئله خروج اسرائیل از نوار غزه و برچیدن شهرکها و با انتقاد تند محافل بینالمللی نسبت به ادامه احداث دیوار حایل و تاسیس شهرکهای اسرائیلی، دولت شارون ناگزیر به عقبنشینی از مواضع پیشین خود شد. آتشبس حساب شده گروههای فلسطینی نیز اسرائیل را ناگزیر ساخت تا به قاعده بازی تن داده و طرح موسوم به نقشه راه را بپذیرد. طرحی که به موجب آن باید تا پایان سال 2005 دولتی فلسطینی به پایتختی قدس شرقی تاسیس شود. یهودیان افراطی در مخالفت با این روند به بهانههای مختلف کارشکنی خود را آغاز کردند. پس از بازدید جنجالبرانگیز شارون از قدس در سال 2000 تولیت نظارت بر امور مسجدالاقصی به دست اداره اوقاف اسلامی فلسطین افتاد و ورود غیرمسلمان به این مسجد ممنوع شد. اما اسرائیل تابستان سال گذشته بار دیگر قدس را به روی یهودیان و جهانگردان گشود. در عین حال مسلمانان هر هفته برای ادای نماز جمعه در این مسجد تجمع میکردند. هفته پیش اسرائیل کوهن رهبر گروه ناسیونالیست افراطی «رواوا» از یهودیان خواسته بود به منظور جلوگیری از تخلیه نوار غزه و برچیدن شهرکها شنبه شب در اماکن متعدد مسجدالاقصی مخفی شوند.
در عین حال روز گذشته او شخصاً قصد ورود به مسجدالاقصی را داشت که توسط پلیس اسرائیل دستگیر شد. با مطرح شدن تهدید یهودیان افراطی گروههای فلسطینی از جمله دولت خودگردان واکنش نشان دادند. این واکنش چنان قاطع و جدی بود که حمایت رهبران کشورهای اسلامی را هم در پی داشت. پلیس اسرائیل تدابیر امنیتی شدیدی را اتخاذ کرد و گفت: «تحت هیچ شرایطی به تحریکات مجال نمیدهیم و پلیس از ورود تظاهرکنندگان به این مکان جلوگیری خواهد کرد.» روز شنبه گذشته صدها فلسطینی در غزه و کرانه باختری رود اردن تظاهرات کرده و به افراطیون یهودی هشدار دادند. آنها در حالی که شعار میدادند «لبیک یا قدس» ماکتی از بیتالمقدس این سومین مکان مقدس برای مسلمانان سراسر جهان- را بر دستهای خود حمل میکردند. مقامات اسرائیلی حتی به مقامات دولت خودگردان اطمینان دادند که جلوی تحرکات یهودیان افراطی را خواهند گرفت. با این وصف علاوه بر تهدید گروههای فلسطینی دولت اردن اعلام کرد در صورت اجازه ورود افراطیون یهودی به معبد سلیمان ثبات منطقه تهدید میشود.
شیخ «تیسیر التمیمی» قاضیالقضات فلسطین نیز با انتشار بیانیهای ملتهای اسلامی را به اقدام سریع برای نجات قدس و مسجدالاقصی فرا خواند، علامه سیدمحمدحسین فضلالله از روحانیون شیعه لبنان اقدام یهودیان را «برنامهریزی آمریکا» توصیف کرد و گفت: «یهودیان تندرو در پنج دهه گذشته با حمایتهای آشکار و پنهان واشینگتن زمینهای فلسطینیان را مصادره کرده و جنایتهای بسیاری در این سرزمین مرتکب شدهاند.» وی افزود: «مسجدالاقصی تنها از آن فلسطینیان نیست، بلکه مسئولیت حفظ و نگهداری آن با همه ملتهای مسلمان است. از این رو مسلمانان باید برای نجات قدس با همه توان ایستادگی کنند.» ولید جنبلاط رئیس حزب سوسیالیستهای ترقیخواه لبنان نیز با اشاره به تهدید یهودیان گفت: «آنها میخواهند این مکان مقدس را منفجر کنند.» از سوی دیگر در مصر محمد سیدطنطاوی شیخ الازهر خواستار حمایت بینالمللی از مسجدالاقصی شد و هشدار داد هرگونه خدشهای به حرمت این مسجد به معنای منفجر کردن کل منطقه است. در همین حال «اکملالدین اغلو» دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی نیز در هشدار مشابهی به جامعه جهانی پیشنهاد کرد برای جلوگیری از هرگونه تجاوز به حرمت مسجدالاقصی دست به تحرکی فوری بزند. از سوی دیگر دیروز هزاران دانشجوی مصری در دانشگاه اسکندریه دست به تظاهرات زده و «توطئه صهیونیستها برای یورش به مسجدالاقصی» را محکوم کردند. آنها اعلام کردند در صورت اجرای طرح یهودیان و هتک حرمت مسجدالاقصی جهاد بر همه مسلمانان واجب خواهد شد. این واکنشها به ویژه شرایط دشوار و شکننده فلسطین و آتشبس موجود- که هر دو طرف فلسطینی و اسرائیلی برای حفظ آن تلاش میکنند- در مجموع وضعیتی را به وجود آورد که پلیس اسرائیل مجبور شد به شدت از ورود یهودیان افراطی جلوگیری کرده و حریم بیتالمقدس را حفظ کند. حادثه دیروز در حالی اتفاق افتاد که پیشتر سه جوان فلسطینی نیز در گذرگاه رفح کشته شده و آتشبس را به شدت تهدید میکرد.
نقض آتش بس
کشته شدن سه جوان فلسطینی در ارودگاه رفح- جنوب نوار غزه- یکبار دیگر شرایط متشنجی را در فلسطین به تصویر کشید. گرچه مدتها بود خبری از درگیری بین فلسطینیها و نیروهای اسرائیلی نبود اما روز شنبه رسانههای خبری گفتند سه نوجوان فلسطینی در اثر تیراندازی سربازان اسرائیلی کشته شدند. این سه تن که مشغول بازی بودند توپ آنان به منطقهای پرتاب شد که به گفته اسرائیلیها ورود آن برای فلسطینیها ممنوع بود. وقتی آنها قصد کردند توپ خود را بردارند از طرف سربازان اسرائیلی مستقر در منطقه هدف قرار گرفته و به ضرب گلوله کشته شدند. بلافاصله پس از این ماجرا گروه جهاد اسلامی به تلافی این اقدام چهارده موشک دستساز را به طرف یک شهرک یهودینشین در غزه شلیک کرد. این اقدام گرچه تلفاتی را در پی نداشت اما یک واکنش سریع به اقدام سربازان اسرائیلی بود. محمدالهندی از رهبران جهاد اسلامی طی مصاحبهای مطبوعاتی گفت این گروه به آتشبس پایبند است اما در عین حال از گروههای فلسطینی میخواهد در اینباره تجدیدنظر کنند. دولت خودگردان نیز با محکوم کردن این حادثه کشته شدن سه نوجوان فلسطینی را نقض آشکار توافقنامه صلح اعلام کرد. در ادامه بعضی مقامات اسرائیل از این رخداد عذرخواهی کردند اما روزنامههای اسرائیلی منکر این موضوع شدند. با این حال محمودعباس اعلام کرد، به شهادت رسیدن سه نوجوان فلسطینی در جنوب غزه از سوی نظامیان اسرائیلی نقض آشکار توافقنامه صلح است.
محمودعباس «ابومازن» رئیس تشکیلات خودگردان، طی بیانیهای اعلام کرد: ما کشتار کودکانمان را به این طریق نمیپذیریم. تشکیلات خودگردان چشمانش را به روی خون مردم و کودکانمان نمیبندد. ما هرگز تیراندازی به سوی کودکانمان که هیچ خطری را موجب نمیشوند نمیپذیریم. عباس اظهار داشت: این کودکان فلسطینی همانقدر برای والدینشان ارزش دارند که کودکان اسرائیلی برای والدینشان. عباس با محکوم کردن این اقدام اسرائیل و غیرقابل توجیه خواندن آن از اسرائیل خواست تا اقدامات جدی را به منظور نشان دادن تعهدش به آتشبس به انجام رساند. وی افزود: اگر دولت اسرائیل واقعاً خواهان حفظ آرامش و آتشبس است باید این خواسته را در عمل ثابت کند. روزنامه اورشلیم پست نیز به نقل از رادیو اسرائیل نوشت شائول موفاز، وزیر جنگ اسرائیل با ناصر یوسف وزیر داخلی فلسطین درباره این ناآرامی گفتوگو کرد موفاز از تشکیلات خودگردان خواست تا اقدامات جامعی را در جلوگیری از وخیم شدن اوضاع به انجام رساند. وی همچنین از عباس خواست تا اقدامات لازم را برای جلوگیری از وخیم شدن اوضاع و بازگرداندن آرامش به انجام رساند. موفاز همچنین به ارتش دستور داد تا تحقیقی را در خصوص این واقعه انجام دهد. یک مقام امنیتی به این روزنامه گفت: موفاز درباره اقدامات این نظامیان پرسوجو نکرد؛ اما در نظر دارد تمام حقایق این واقعه را در اختیار داشته باشد. به دنبال این واقعه جنبشهای حماس و جهاد آن را محکوم کرده و نقض آتشبس توصیف کردند. سعید سیام، یکی از رهبران عالیرتبه حماس در غزه به خبرنگاران گفت: این اقدام جنایی و این جنایت نشان میدهد که نیروهای اشغالگر اسرائیلی به آتشبس دوجانبه که همه ما آن را قبول کردیم احترام نمیگذارند. مادامی که اسرائیل به تجاوزاتش ادامه دهد، باید مسئولیت و پیامدهای آن را نیز متحمل شود. وی افزود: مردم فلسطین در مواجهه با این جنایت نمیتوانند ساکت باشند و از این واقعه بدون مجازات نمیگذرند. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز به نقل از محمد الهندی، رهبر جهاد اعلام کرد جنبش وی به آتشبس احترام میگذارد؛ اما حق تلافی این اقدام را نیز محفوظ میداند. از ماه فوریه گذشته تاکنون این شدیدترین و جدیترین برخورد بین گروههای فلسطینی و اسرائیل است. این حوادث در حالی اتفاق میافتد که آریل شارون برای بررسی موضوع عقبنشینی از غزه راهی واشینگتن شده است.
شارون در آمریکا
آریل شارون صبح روز گذشته اسرائیل را به مقصد آمریکا به منظور دیدار با جورج بوش در مزرعهاش در تگزاس ترک کرد. به گزارش روزنامه هاآرتص جورج بوش رئیسجمهور آمریکا، میزبان آریل شارون، است که انتظار میرود توجه موج گستردهای از رسانهها را به خود جلب کرده و این نشست به عنوان یک نمایش عمومی در حمایت از طرح جداسازی شارون مطرح شود. اما به رغم نیات مثبت طرفین، نتیجه این گفتوگوها به دلیل مشاجره آمریکا و اسرائیل بر سر ساخت و ساز در شهرکهای یهودینشین در ابهام قرار دارد. انتظار میرود بوش از شارون بخواهد از گسترش شهرکهای یهودینشین جلوگیری کرده و با حذف ایستهای بازرسی و کاهش محدودیت حرکتی فلسطینیان، به محمودعباس رئیس تشکیلات خودگردان کمک کند. اما مقامات اسرائیلی در جریان مذاکرات مقدماتی، به این مطلب واقف شدهاند که بوش در نظر ندارد با انتقاد علنی از شهرکهای یهودینشین به طور علنی شارون را با مشکل مواجه کند. انتظار میرود دو طرف درباره اجرای سریع طرح نقشه راه پس از طرح عقبنشینی مذاکره کنند و شارون نیز از فلسطینیان میخواهد تا زیرساختهای تروریستی را به عنوان یک شرط برای انجام مذاکرات صلح برچینند. بوش همچنین مذاکرات در سطح فنی را در خصوص کمک آمریکا به طرح جداسازی آغاز میکند. این کمک در ابتدا به اسکان مجدد پایگاههای ارتش اسرائیل و توسعه قلقیلیه و نقب و ساخت تاسیسات مرزی عبوری مجهز میان سرزمینهای اشغالی و اراضی فلسطینیان اختصاص مییابد. شارون با کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا به منظور نهایی کردن مسائل مورد بحث در نشست با بوش و اطلاعیه نهایی پس از این نشست، دیدار میکند. بوش و شارون امروز در نشستی 90 دقیقهای شرکت و سپس کنفرانس مطبوعاتی مختصری را نیز برگزار میکنند و پس از آن در ضیافت ناهاری گردهم میآیند.