پنج کشور از کشورهایی که روز شنبه گذشته در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به قطعنامه غرب علیه ایران رأی موافق دادند، از شورای حکام کنار رفتند.
به گزارش منابع خبری از وین روز پنجشنبه گذشته 10 کشور از 35 کشور عضو شورای حکام تغییر کردند. به موجب این تغییرات کشورهای کلمبیا، کوبا، یونان، نروژ، بلاروس، اسلوونی، مصر، لیبی، سوریه و اندونزی، جایگزین مجارستان، ایتالیا، مکزیک، هلند، نیجریه، پاکستان، پرو، لهستان، تونس و ویتنام شدند. در میان 10 کشوری که روز پنجشنبه از شورای حکام خارج شدند مجارستان، ایتالیا، پرو، لهستان و هلند روز 24 سپتامبر به قطعنامه ظالمانه و غیر قانونی اروپا و آمریکا علیه ایران رأی موافق داده بودند.
با انجام این تغییرات که به گفته AFP (خبرگزاری فرانسه) حاصل اجماع 136 کشور در مجمع عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بوده است، تعداد کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در شورای حکام از 14 به 16 کشور افزایش مییابد. غیر متعهدها حامیان سنتی ایران در وین هستند. با وجود 4 کشور غنا، سنگاپور، اکوادور و پرو که جزو کشورهای غیر متعهد محسوب میشوند، شنبه گذشته تصمیم اجماعی این گروه در شورای حکام را زیرپا نهادند و با قطعنامه ضد ایرانی غرب موافقت کردند.
از میان این 4 کشور پرو از روز 11 مهرماه (2 اکتبر 2005) ـ روزی که شورای حکام جدید کار خود را آغاز میکند ـ دیگر عضو شورای حکام نخواهد بود. در میان کشورهایی که از شورای حکام خارج شدهاند 5 کشور مکزیک، نیجریه، پاکستان، تونس و ویتنام به قطعنامه اخیر شورای حکام رأی ممتنع داده و تلویحاً از ایران حمایت کرده بودند.
در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی 2 دسته کشور حضور دارند. کشورهای با عضویت دائم و کشورهای با عضویت غیر دائم (موقت) که هر دو سال یکبار جای خود را به اعضای جدید میدهند. اعضای دائمی شورای حکام عبارتند از: آلمان، آفریقای جنوبی، آرژانتین، استرالیا، بلژیک، برزیل، کانادا، کره جنوبی، چین، آمریکا، فرانسه، انگلیس، هند، ژاپن و روسیه. در میان اعضای غیر دائم به جز آنها که روز پنجشنبه جای خود را به اعضای جدید دادند، از زمان حضور کشورهای یمن، سریلانکا، اکوادور، سنگاپور، غنا، سوئد، پرتغال، اسلواکی، آرژانتین و کره جنوبی، یکسال میگذرد و آنها سال بعد با اعضای جدید جایگزین خواهند شد.
تحلیلگران سیاسی تغییرات اخیر در شورای حکام را در مجموع به نفع ایران ارزیابی میکنند. با وجود اینکه کشورهای غربی و حامیان آنها در شورای حکام هنوز از اکثریت برخوردارند ـ یا لااقل چنین ادعا میکنند ـ آشکار است که با قوت گرفتن غیر متعهدها در شورای حکام، اکثریت مورد ادعای غربیها شکنندهتر از گذشته خواهد شد و دورنمای ایجاد هرگونه اجماع در شورای حکام برای اعمال فشار به ایران نسبت به هر زمان دیگری در گذشته تاریک تر شده است. غربیها با قطعنامهای که روز شنبه گذشته برای اولین بار بدون اجماع از تصویب شورای حکام گذراندند، شورای امنیت را نهاد صاحب صلاحیت برای رسیدگی به پرونده ایران اعلام نمودند و تلویحاً زمان را برای ارجاع پرونده ایران از وین به نیویورک باز گذاشتند.
با در نظر داشتن اتفاقی که روز پنجشنبه رخ داد، میتوان گفت بخت چندان یار غربیها نیست. غرب اکنون یکی از معدود اهرمهای تولید فشار علیه ایران را از دست داده است و ایران یک برگه به برگههای بسیاری که در دست دارد، افزوده است. تحلیلگران احتمال میدهند با موضعی که چین و روسیه در مخالفت با ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت اتخاذ کردهاند ـ و دلیلی هم برای ادامه نیافتن آن تا ماه نوامبر وجود ندارد ـ و همچنین با توجه به تقویت موضع ایران در شورای حکام، غرب در اجلاس نوامبر و پس از آن دشواریهای بسیاری در پیش خواهد داشت.
خبرگزاری مهر در تحلیلی به قلم پرویز اسماعیلی شواهدی در تقویت این «دشواری» به دست داده است. مطابق تحلیل مهر تحولات اخیر علاوه بر کشورهای غیر متعهد، موضع کشورهای اسلامی را نیز در شورای حکام تقویت کرده است. به نوشته این خبرگزاری جایگزین شدن مصر، لیبی، اندونزی و سوریه به عوض پاکستان، نیجریه و ویتنام، «ترکیب رأی پایدارتری» به وجود آورده است.
مطابق تحلیل مهر حضور کلمبیا و به ویژه کوبا از آمریکای لاتین در شورای حکام موضع ونزوئلا در حمایت قاطع از ایران را به طور جدی تقویت خواهد کرد. مهر نوشته است در میان کشورهای اروپای غربی نروژ و یونان موضع معتدلتری خواهند داشت. اسلوانی و به ویژه روسیه سفید با ایران راحتتر کار خواهند کرد. سوریه که جایگزین پاکستان شده موضع با ثبات و فوقالعاده مستحکمی در حمایت از ایران خواهد داشت. اندونزی هم که جایگزین کره جنوبی گشته، به عنوان یک کشور اسلامی به ایران نزدیکتر خواهد شد. در پایان تحلیل مهر آمده است اصرار برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت احتمالاً اجماع را در خود اروپا هم خواهد شکست چرا که قطعنامه اخیر سقف همراهی آنها با یکدیگر بوده است.
نشست پایانی مجمع عمومی آژانس
نشست پایانی مجمع عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی ـ که از روز دوشنبه کار خود را در وین آغاز کرده است ـ دیروز شروع به کار کرد. در نشست دیروز موضوع برنامه هستهای رژیم صهیونیستی مطرح شد و طی آن جمهوری اسلامی ایران به همراه کشورهای عضو اتحادیه عرب، نسبت به اعتبارنامه نمایندگان رژیم غاصب صهیونیستی اعتراض کردند. ایران حین انجام این اعتراض بر موضع اصولی خود مبنی بر به رسمیت نشناختن رژیم اسرائیل تاکید کرد. عمان به نمایندگی از کشورهای عضو اتحادیه عرب خواستار بررسی تهدیدات ناشی از فعالیتهای هستهای اسرائیل شد.