قدرت به چه معناست؟ و بر چند نوع است و چگونه تقسیم بندی میشود؟ هر کدام از این انواع قدرت ناظر بر کدام یک از حوزهها میباشند؟...
در ابتدا باید بدانیم مفهوم «قدرت» به چه معناست؟
قدرت توان تحمیل اراده خود بر طبیعت، دیگران و خود است. همه افراد از قدرت استفاده میکنند.در خانواده، محل کار، اجتماع و...قدرت به کار گرفته میشود.تنها شؤون، ابزار، و نوع شکل آن تفاوت دارد.
قدرت را میتوان از حیث کارکردی و ابزاری تقسیم بندی کرد.بر اساس تقسیمبندی «ژوزف نای»، یکی از نظریه پردازان مطرح دکترین قدرت نرم، قدرت بر دو نوع قدرت سخت و قدرت نرم تقسیم میشود. اما در ایران تقریباً از یک دهه پیش تا به حال، قدرت را بر سه دسته تقسیم بندی میکنند. و در حد فاصل بین قدرت سخت و قدرت نرم، از قدرت دیگری به نام «قدرت نیمه سخت» نام میبرند. این تقسیمبندی سه گانه از قدرت مخصوص ایران است و در هیچ عرف آکادمیکی وجود ندارد. حال باید ببینیم که این سه نوع قدرت چه تعریف و چه اجزا و ابزاری دارند و هر یک از آنها ناظر بر کدام یک از حوزهها است:
1. قدرت سخت:
همانگونه که از اسم آن دانسته میشود، ناظر بر قدرت نظامی و توان نظامی است.بنابراین موضوعی به نام «خشونت» عنصر اساسی آن است.از طریق اعمال قدرت سخت است که شخص یا کشور خاصی را «مجبور» به انجام دادن کاری میکنند.بنابراین قدرت سخت، «قهری» و «اجبارآمیز» است.این نوع قدرت معمولاً زمانی استفاده میشود که کشوری بخواهد کشور و سرزمینی دیگر را به تصرف خود در آورد.
2. قدرت نیمه سخت:
ساز و کار قدرت نیمه سخت از طریق «تشویق» و «تنبیه» است. حوزه کاری این نوع قدرت متنوع است و مشتمل بر حوزههای مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... میشود. از طریق به کارگیری قدرت نیمه سخت میتوان با استفاده از اعضای یک کشور، «دولت»ی دست نشانده در آن کشور به وجود آورد و بر دولت و بازار و ارکان مهم آن جامعه تسلط یافت.
3. قدرت نرم:
بیشتر ناظر به ابعاد فرهنگی، روانی و اطلاعاتی است.تعبیری که رهبر انقلاب از این نوع قدرت داشتهاند، اصطلاح «استعمار نو» بوده است. در این نوع قدرت، به جای تصرف و تسلط سرزمینها و یا دولتها، تصرف «ذهن»ها و «قلب»ها مد نظر قرار میگیرد و با تسلط بر ذهن و قلب افراد یک جامعه میتوان آنان را به «اقناع» رساند. به سادگی روشن است که ابزارهای رسیدن به چنین هدفی در اولویت اول رسانههای فرهنگی و اطلاعاتی قرار دارد.
نکته مهم این است که در مقابل قدرت سخت و نیمه سخت میتوان صلابت به خرج داد و مقابله به مثل کرد اما در فرآیند قدرت نرم از آنجا که فعالیتها و عملکردهای آن به صورت غیر مستقیم و ناملموس است، انسان بدون آن که بداند، تحت تأثیر قرار میگیرد و به عنصری در اختیار بیگانه تبدیل میشود.
جامعه آماری برای به کارگیری چنین قدرتی با توجه به ویژگیهای خاصی که اعضای جوان یک کشور دارند، در درجه اول معطوف به این قشر است و به همین علت، رهبر انقلاب چندی پیش جوانان و دانشجویان را «افسران جنگ نرم» نامیدند.