گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه روز گذشته در حالی پشت تریبون آخرین روزهای سخنگوییاش قرار گرفته که سه کشور اروپایی آلمان، فرانسه و انگلیس طی روزهای اخیر مواضع جدیدی را در مورد ایران اتخاذ کردهاند. احضار سفیر ایران در لندن در اعتراض به سخنان دبیر شورای نگهبان و وزیر اطلاعات در خصوص انفجارهای لندن، پاسخ تند و انتقادآمیز سخنگوی وزارت کشور آلمان به آصفی در مورد اصول دموکراسی در ایران از جمله مواردی بود که سخنگوی وزارت خارجه دیروز به آنها پاسخ داد. اما در کنار این مسائل جلسه کمیته راهبردی ایران و اروپا که روز چهارشنبه در لندن برگزار شد از دیگر موضوعاتی بود که آصفی دیروز در مورد آن توضیحاتی ارائه کرد.
ماجرای درگیری لفظی آصفی و سخنگوی وزارت کشور آلمان از آنجا آغاز شد که «اتوشیلی» وزیر کشور آلمان در مصاحبهای با یک هفتهنامه آلمانی از قطعی نبودن ارتباط محمود احمدینژاد رئیسجمهور منتخب با تروریسم سخن گفت و به دنبال آن حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه چنین اظهاراتی را «توهین به رای ملت ایران» خواند و تصریع کرد که وزیر کشور آلمان باید به اصول دموکراسی احترام بگذارد. پس از آن سخنگوی وزارت کشور آلمان به آصفی پاسخ داد و اظهار داشت که حقوق زنان و حقوق بشر به صورت مکرر در ایران نقض میشود و به سخنگوی وزارت خارجه توصیه کرد که درخصوص احترام به اصول دموکراسی ابتدا به ایران توجه کند.
بر همین اساس حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه روز گذشته به این سخنان پاسخ داد. پاسخی که مبتنی بر دو توصیه به سخنگوی وزارت کشور آلمان بود. «وزارت کشور آلمان و سخنگوی آن باید به قواعد دموکراسی احترام بگذارند. به آنها توصیه میکنم متانت خود را حفظ کنند. برای یک سیاستمدار بد است که عصبانی شود و آنها باید در به کار بدون الفاظ، متمدنانه برخورد کنند و توجه کنند از عرف متعارف ادبیات دیپلماتیک در دنیا پیروی کنند.
شائبه در اظهارات مقامات ایران
وزارت خارجه انگلیس نیز روز سهشنبه گذشته محمدرضا عادلی سفیر ایران در لندن را در اعتراض به اظهارات دبیر شورای نگهبان و وزیر اطلاعات احضار کرده بود و تحلیل این دو مقام را از انفجارهای لندن غیرمسئولانه ذکر کرده بود. سخنگوی وزارت خارجه روز گذشته در نشست خبری خود با خبرنگاران در این زمینه گفت: به نظرم انگلیسیها مطالبی را که مسئولان ما طرح کردهاند، خیلی متوجه نشدهاند و اگر در این اظهارات با دقت بنگرند، هدف آیتالله جنتی و وزیر اطلاعات روشن خواهد شد. وی افزود: اگر قرار است شائبهای نباشد، این امر دو طرفه است و ما به آنها تذکر دادهایم که مقامات رسمی انگلیس هم نباید درباره ایران سخنانی بگویند که ایجاد شائبه کند.
توصیه به اروپا
پس از آلمان و انگلیس، فرانسه نیز مواضع جدیدی را در مورد ایران اتخاذ کرده است. این موضوع جدید به اظهارات اخیر ژاک شیراک رئیسجمهور فرانسه در مصاحبه با یک روزنامه اسرائیلی مربوط میشود که در آن اظهار داشته است که چنانچه مذاکرات ایران و اروپا به شکست بینجامد، پرونده ایران به شورای امنیت میرود. هر چند که حمیدرضا آصفی بر این اعتقاد است که از اظهارات شیراک در این خصوص یک روزنامه اسرائیلی خبر داده و صحت و سقم آن هنوز مشخص نیست، اما در عین حال توصیهای به اروپا کرد: «توصیه ما به مسئولان اروپایی این است که از زبان تهدید استفاده نکنند و بهترین و اثربخشترین راه، رویکرد همکاری است و زبان تهدید هیچ اثر و نتیجهای نخواهد داشت.»
پیام حسن روحانی به سران اروپا
مذاکرات کمیته راهبری ایران و اروپا که روز چهارشنبه در لندن برگزار شد با ابلاغ پیام حسن روحانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به سران اروپا همراه بود. حمیدرضا آصفی نیز دیروز در این زمینه توضیحاتی را ارائه کرد: «در هفته گذشته یک دور مذاکرات غیررسمی بین ما و مسئولان اروپایی لندن برگزار شد که مذاکراتی شفاف، صریح و سازنده بود. طی این مذاکرات پیام دکتر حسن روحانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به سه وزیر اروپایی داده شده که به روسای کشورهای اروپایی منتقل شود. براساس اطلاعات ما در پیام مذکور ضمن آنکه مروری بر روند یک سال و نه ماه گذشته مذاکرات شده، این مسئله روشن شده که ادامه مذاکرات چه نتایج مثبتی و وقفه آن چه تبعات منفیای رای برای طرفین مذکور در بر خواهد داشت.»
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه توضیحات خود به حداقلهایی که در پیام حسن روحانی به سران اتحادیه اروپا وجود دارد نیز اشاره کرد: در این پیام همچنین آمده که چه حداقلهایی مورد نیاز جمهوری اسلامی ایران است که مذاکرات به چالش و بنبست منجر نشود. در این پیام همچنین راههایی که میتواند ما را از معضل بنبست بیرون کند، آورده شده، ضمن آنکه تاکید شده که با تغییر دولت و پس از انتخابات رویکرد ایران به جریان مذاکرات هستهای و اهداف استراتژیک کشورمان تغییر نخواهد کرد و دولت آینده هم مسیر کنونی را در قبال برنامه هستهای دنبال خواهد کرد. وی با تاکید بر این نکته که ما در این جلسه متن پیشنهادی اروپا را دریافت نکردیم و همچنان قرار است پیشنهاد آنها در مهلت مقرر ارائه شود، افزود: ضمن آنکه در پیام دکتر روحانی خاطرنشان شده که اگر پیشنهاد اروپاییها حاوی حقوق مسلم کشورمان نباشد، مورد پذیرش ما نخواهد بود و ایران تصمیم دیگری اتخاذ خواهد کرد. سپس آصفی به بیان اعلام مواضع اروپا در جلسه راهبری پرداخت: «اروپا هم در این مذاکرات اعلام کرد که حاضر به تداوم مذاکرات با دولت آینده ایران است. ما نیز از برخوردهای ناپسند، مواضع نامطلوب و برخی گزارشات درخصوص انتخابات ریاست جمهوری کشورمان گلایه کردیم که گفته شد گزارشات اولیه احساسی بوده و مواضع ما اینگونه نبوده است.
حداقلهای مورد پذیرش ایران
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسش دیگری در مورد حداقلهایی که در پیام حسن روحانی به اروپاییها مطرح شده است. نیز چنین گفت: همین مقدار میتوانم بگویم که تاکید بر حق مسلم ایران در استفاده از فناوریهای صلحآمیز هستهای و ملحوظ داشتن این حق در پیشنهاد اروپا از جمله این حداقلها است. وی در ارتباط با زمان آغاز به کار تاسیسات UCF اصفهان در صورت احتمال شکست مذاکرات میان ایران و اروپا اظهار داشت: شما همه چیز را فرض شده در نظر گرفتهاید؛ باید صبر کنیم و اجازه دهید تا طرح اروپاییها مشخص شود، ولی فعلاً زمانی برای این امر مشخص نشده است.
طرح غیرقابل آمریکا
طرح لایحهای در کنگره آمریکا در مورد پرداخت خسارت به 52 کارمند سابق سفارت آمریکا در تهران از موضوعات دیگری بود که حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه دیروز در مورد آن توضیح داد. بر اساس این لایحه که از سوی یکی از نمایندگان جمهوریخواه ارائه شده است به هریک از گروگانها مبلغ هزار دلار بابت هریک از روهایی که گروگان بودهاند، پرداخت خواهد شد و همسر و یا فرزند این گروگانها نیز بابت هر روز 500 دلار دریافت خواهند کرد. همچنین قرار است این مبلغ از محل داراییهای مسدود شده ایران به این افراد پرداخت شود. در هر حال آصفی دیروز در همین زمینه با بیان اینکه این طرح در مراحل مقدماتی است و تعداد محدودی از نمایندگان کنگره آن را طرح کردهاند، چنین طرحی را غیرقابل قبول دانست و گفت که آمریکا حق انجام چنین اعمالی را ندارد.
دادگاه صدام حسین
دادگاه صدام حسین نیز محور پرسش دیگری از حمیدرضا آصفی بود که وی به این سوال چنین پاسخ داده: باید سه نکته را در این رابطه بیان کنم، نخست آنکه دادگاه صدام دادگاهی عراقی است و نه بینالمللی دوم که این مراجع ذیصلاح در ایران نیز در آن دخیلاند و سوم آنکه دادخواست و اقدامات لازم انجام شده و در اختیار مراجع مذکور قرار داده شده است.
تاریخ سفر بشار اسد مشخص نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد سفر بشار اسد رئیسجمهور سوریه به ایران نیز گفت که هنوز تاریخ این سفر مشخص نشده است. این در حالی است که پیش از این اعلام شده بود که وی دیروز (شنبه) به ایران سفر خواهد کرد. آصفی در پاسخ به این پرسش که آیا سفر اسد به تهران به دلیل میانجیگری ایران برای حل مشکل مرزی سوریه و عراق است، گفت: با مقامات عراقی درخصوص موضوعات مختلفی صحبت کردهایم که از جمله آنها مباحث مربوط به مرزها است که درخصوص برخی از این مسائل در سفر آتی بشار اسد به تهران نیز مذاکراتی انجام خواهد شد.
ظرفیت دیپلماتیک ایران
در ادماه آصفی با اشاره به احتمال آزادی سمیر جمجع از فرماندهان سابق فالانژیستها که مسئول ربودن دیپلماتهای ایران در لبنان محسوب میشود و اقدامات وزارت امور خارجه برای پیگیری سرنوشت دیپلمات کشورمان اظهار داشت: این پرونده، پروندهای پیچیده است و علت این پیچیدگی هم وجود رژیم صهیونیستی است. روابط ما با این رژیم کاملا مشخص است، ضمن آنکه هیچ کس به اندازه وزارت خارجه دلش به حال این پرونده نمیسوزد و تمام اقداماتی که باید در این خصوص میشده، انجام دادهایم. وی افزود: کسانی که در این رابطه مسائلی را طرح میکنند، توجه داشته باشند که ظرفیت دیپلماتیک ما هم سقفی دارد که باید رعایت شود ما نباید وارد گفتوگو با رژیم صهیونیستی شویم و اصلاً اجازه چنین کاری را نداریم، به هر حال باید محدودیتهای کشور را هم در نظر داشت، چرا که همه راههای ما در این خصوص باز نیست. وی خاطرنشان کرد: به هر صورت ما اعتقاد داریم این افراد زندهاند و درد و رنج خانواده آنها را نیز درک میکنیم. حال اگر دیگران راهحل دیگری غیر از اقداماتی که ما کردهایم در نظر دارند ارائه کنند، ما نه تنها خواهیم پذیرفت که دست آنها را هم میبوسیم.
دریای خزر و 8 سال گذشته
اقدامات وزارت امور خارجه در خصوص دریای خزر طی 8 سال گذشته نیز از وزارت خارجه سوال شد. آصفی در این زمینه گفت: البته در این خصوص باید بخثی مفصل انجام داد، ولی اجمالاً بحثهای سرزمینی همیشه بحثهایی بلندمدت بودهاند و این مسئله هم مسئلهای نیست که در کوتاه مدت به آن پرداخته شود و به نتیجه برسد، چرا که علاوه بر طولانی بودن مباحث به نوعی اجماع هم نیاز دارد و هر کشوری دیدگاه خودش را دارد. وی ادامه داد: در خصوص دریای خزر مذاکرات بسیاری در سطوح مختلف انجام شد، آخرین پیشنهادی که به ایران شده در حدود 17 است که جمهوری اسلامی ایران آن را قبول ندارد و معتقد است که حقوقش در 20 درصد باید پذیرفته شود.
سخنگوی وزات امور خارجه کشورمان خاطرنشان کرد: با تلاشهای بسیاری که انجام شده به مرز 20 درصد بسیار نزدیک شدهایم که خود این مسئله توفیق بزرگی است، البته مذاکرات در این رابطه باید ادامه یابد چرا که بحث رژیم حقوقی دریای خزر هنوز جای کار بسیاری دارد. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر بهرهبرداری سایر کشورهای ساحلی دریای خزر از منابع طبیعی این دریا در محدوده 20 درصدی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: پیش از این نیز گفتهایم، باز هم میگوییم که اجازه بهرهبرداری از منابع طبیعی موجود در این محدوده را به کسی نمیدهیم.