جان وولف استال/ ترجمه: سلیمان فرهادیان
سلاح هاى هسته اى، پس از گذشت سال ها از اختراعشان همچنان به عنوان قوى ترین نیروى موجود باقى ماندند. این سلا ح ها را مى توان با استفاده از پلوتونیوم یا اورانیوم غنى شده (بالاى ۲۰ درصد از U238) تهیه کرد. اغلب سلاح هاى هسته اى با تلفیق شکافت و همجوشى عمل مى کنند، یعنى واکنش هسته اى اولیه که در هسته اى از جنس اورانیوم یا پلوتونیوم انجام مى شود واکنش همجوشى عنصرهاى سبک تر را آغاز مى کند. اولین سلاح هاى هسته اى به وسیله ایالات متحده آمریکا ساخته شد که قدرت تخریبى آن معادل ۱۰ تا ۲۰ کیلوتن TNT بود، در حالى که اغلب سلاح هاى هسته اى پیشرفته امروزى قدرت تخریبى بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلو تن دارند. طبق برآوردها در مجموع ۲۷۶۰۰ سلاح هسته اى در سراسر جهان وجود دارد.
آمریکا: این کشور حداقل ده هزار سلاح هسته اى دارد اما تصمیم دارد تا سال ۲۰۱۲ این تعداد را به نصف کاهش دهد. آمریکا آخرین مورد از ۱۰۳۰ آزمایش هسته اى خود را در ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۲ انجام داد. دولت آمریکا در نظر دارد در مورد طرح هاى سلاح هاى هسته اى پیشرفته تر پژوهش هایى انجام دهد، هر چند که چنین سلاح هایى هم اکنون تولید نمى شود. آمریکا پیمان جامع منع آزمایش سلاح هاى هسته اى (CTBT) را امضا کرده است، اما به مرحله اجرا درنیاورده است. عمده سلاح هاى هسته اى این کشور در زیردریایى هاى Trdent نصب شده است، باقى سلاح ها نیز روى موشک هاى بالستیک قاره پیما یا بمب افکن هاى B-52 و B-2 نصب شده است.
روسیه: این کشور بیش از ۱۶ هزار سلاح هسته اى کامل دارد. اتحاد شوروى سابق بین ۱۹۴۹ و ۱۹۹۰ ، ۷۱۵ بار سلاح هاى هسته اى را آزمایش کرد. روسیه مجتمع هاى هسته اى عظیمى دارد که از جمله آنها مى توان به ده شهرک سرى هسته اى سابق اشاره کرد که داراى صدها تن از مواد هسته اى است که در شرایط امنیتى ناکافى نگهدارى مى شود. روسیه از مقدار تجهیزات و سلاح هاى هسته اى خود به شدت کاسته است و بسیارى از سیستم هاى قدیمى این کشور به پایان دوره خدمت رسانى خود نزدیک مى شوند. این کشور CTBT را امضا کرده و به مرحله اجرا گذاشته است. روسیه به تلاش هاى خود براى گسترش تجهیزات هسته اى «ورود مجدد» - این گونه سلاح ها از برترین نوع موشک هاى دوربرد هستند که سلاح هسته اى را به اهداف خود مى رسانند _ ادامه مى دهد. این تجهیزات ورود مجدد به گونه اى طراحى مى شوند که در آخرین مرحله پرواز مانورهایى انجام دهند و مانع تلاش ایالات متحده براى گسترش دفاع موثر در مقابل موشک هاى بالستیک شود.
چین: این کشور ۴۰۰ سلاح هسته اى و انواع مختلفى از سکوهاى پرتاب دارد (به طور عمده موشک هاى کوتاه برد و میان برد) و به طور آهسته اما استوارى تلاش هایى را براى نوسازى این سلاح ها انجام مى دهد. این کشور بین سال هاى ۱۹۶۴ و ۱۹۹۶ ، ۴۵ بار آزمایش سلاح هسته اى انجام داد. چین CTBT را امضا کرد، اما هنوز اجرا نکرده است. این کشور به تلاش هاى خود براى توسعه موشک هاى دوربرد قابل اطمینان ادامه مى دهد و گمان مى رود در جست وجوى سیستم هایى است که آسیب پذیرى کمترى نسبت به حمله پیشگامانه سایر قدرت هاى هسته اى داشته باشد. شواهد قاطعى مبنى بر آنکه چین درصدد دستیابى به انواع جدید سلاح است وجود ندارد، اما این کشور هیچ محدودیتى را هم براى دانشمندان خود براى توقف فعالیت هایشان قائل نشده است.
فرانسه: این کشور حدود ۳۵۰ سلاح هسته اى را روى ۸۴ هواپیماى حامل سلاح هسته اى و چهار زیردریایى نصب کرده است. از این چهار زیردریایى، سه تا مى توانند هر کدام ۱۶ موشک را حمل کنند.
این کشور حدود ۶۰ سلاح هسته اى دارد که روى هواپیما نصب مى شود. فرانسه بین سال هاى ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۶ ، ۲۱۰ بار سلاح هسته اى را آزمایش کرده است. این کشور بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۲ حدود ۱۱۱۰ سلاح هسته اى تولید کرد. این کشور CTBT را امضا کرده و به اجرا گذاشته است. فرانسه در نظر دارد سیستم هاى موشکى حامل سلاح هسته اى را که پیشرفته ترند جانشین موشک هاى بالستیک نصب شده در زیر دریایى ها کند، که لازمه این کار آن است موشک هاى جدید را به سلاح هاى هسته اى موجود مجهز کند. هیچ تلاشى براى توسعه سلاح هاى هسته اى جدید در این کشور مشاهده نشده است.
انگلستان: هم اکنون این کشور چهار زیردریایى حامل موشک بالستیک مجهز به سلاح هسته اى دارد. هر کدام از این زیردریایى ها را مى توان با ۱۶ موشک TridentII و در مجموع به ۴۸ سلاح هسته اى مجهز کرد. این کشور بین سال هاى ۱۹۵۲ و ۱۹۹۲ حدود ۸۳۴ سلاح هسته اى تولید کرد. انگلستان تاکنون ۴۴ بار سلاح هاى هسته اى را امتحان کرده است که اولین آنها در ۳۰ اکتبر ۱۹۵۲ و آخرى آنها در ۲۶ نوامبر ۱۹۹۱ بوده است. این کشور CTBT را امضا و اجرا کرده است. انگلستان به تجهیزات آزمایش هسته اى آمریکا وابسته است و قادر به آزمایش یا تایید تجهیزات هیچ گونه سلاحى نیست، مگر آنکه آمریکا آزمایش سلاح هاى خود را از سر بگیرد.
اسرائیل: گمان مى رود این کشور مقدار کافى مواد هسته اى براى تولید ۱۰۰ تا ۱۷۰ سلاح هسته اى را در اختیار داشته باشد. اسرائیل تاکنون به داشتن سلاح هسته اى اقرار نکرده است اما هیچ شک و شبهه اى وجود ندارد که این کشور داراى سلاح هسته اى است. تعداد دقیق سلاح هاى هسته اى اسرائیل مشخص نیست، اما به احتمال زیاد تعداد آن به آنچه که تخمین مى زنند بسیار نزدیک است. احتمالاً اسرائیل در مجموع ۵۳۰ تا ۶۸۴ کیلوگرم پلوتونیوم قابل استفاده در سلاح هسته اى را از زمان آغاز به کار رآکتور تحقیقاتى دیمونا در سال ۱۹۶۴ تولید کرده است.
اسرائیل توانست با جداسازى پلوتونیوم میله سوخت رآکتور در پایان سال ۱۹۶۶ یا ۱۹۶۷ اولین سلاح هسته اى خود را بسازد و به این ترتیب ششمین کشورى بود که موفق به انجام چنین کارى شد. این کشور مى تواند سلاح هاى هسته اى را به وسیله هواپیما، موشک هاى بالستیک، کشتى و موشک هاى کروزى که از زیردریایى پرتاب مى شود، حمل کند. اسرائیل به احتمال بسیار در جست وجوى طرح هاى پیشرفته تر سلاح هاى هسته اى است اما جزئیات فعالیت آنان آشکار نشده است.
هند: این کشور امکان انتقال و توزیع تعداد کمى از سلاح هاى هسته اى را در چند روز یا چند هفته دارد و به نظر مى رسد هواپیماهاى جنگنده بمب افکن آن محتمل ترین وسیله حمل این سلاح ها باشند. هند احتمالاً آن قدر پلوتونیوم قابل استفاده در سلاح هسته اى دارد که بتواند با آنها ۷۵ تا ۱۱۰ سلاح تهیه کند، با این همه از تعداد واقعى سلاح هاى تولید شده در این کشور اطلاعاتى در دست نیست. این کشور در سال ۱۹۷۴ یک سلاح هسته اى را آزمایش کرد و پنج آزمایش دیگر را در مه ۱۹۹۸ انجام داد. از آن زمان تاکنون روند برنامه هاى تسلیحاتى هند متعادل تر شده است. این کشور به تولید مواد هسته اى براى استفاده در سلاح ادامه مى دهد، اما تاکنون رسماً اعلام نکرده است که چند سلاح تولید کرده یا تصمیم به تولید چه تعداد سلاح دارد. هند عضو پیمان عدم گسترش سلاح هسته اى (NPT) نیست و CTBT را نیز امضا نکرده است. به احتمال بسیار دانشمندان هندى در جست وجوى طرح هاى پیشرفته ترى براى سلاح هاى هسته اى اند و به محض آنکه مجوز را دریافت کنند، مى توانند این سلاح ها را امتحان کنند.
پاکستان: این کشور از امکانات لازم براى حمل و توزیع تعداد کمى سلاح هسته اى در چند روز یا چند هفته برخوردار است. پاکستان مى تواند تا پایان سال ۲۰۰۵ مقدار کافى اورانیوم قابل استفاده در سلاح هسته اى را تولید کند که مى تواند از آنها ۵۰ تا ۱۱۰ سلاح هسته اى بسازد. طبق گزارش هاى رسیده، سلاح هاى هسته اى این کشور در بخش هاى مختلف نگهدارى مى شود و بخش مرکزى شکافت پذیر این بمب ها جدا از سایر مواد منفجره غیرهسته اى نگهدارى مى شود. هر چند که مکان دقیق نگهدارى این تجهیزات عموماً ناشناخته است. پاکستان هم مثل هند، از امضاى NPT خوددارى کرده است. با این همه این کشور CTBT را امضا کرده است، اما از اجراى آن خوددارى مى کند. به احتمال بسیار دانشمندان پاکستانى سرگرم یافتن طرح هاى پیشرفته ترى هستند و به محض آنکه مجوز آزمایش این سلاح ها را به دست آورند، سریعاً به امتحان این سلاح ها مى پردازند.
کره شمالى: این کشور برنامه پیشرفته اى براى تولید سلاح هاى هسته اى دارد و به احتمال زیاد پیش از این توانسته است مقدار کافى پلوتونیوم را براى ساخت ۹ سلاح هسته اى تولید کند. معلوم نیست که این کشور چه تعداد از این سلاح ها را ساخته است. سازمان هاى جاسوسى آمریکا مى گویند: «کره شمالى در اواسط دهه ۱۹۹۰ یک یا احتمالاً دو سلاح هسته اى تولید کرده است.»
اما شاید این حدس و گمان بر اظهارات این کشور در مورد قصد یا امکانات آنها باشد و این احتمال هم وجود دارد که هیچ شاهد مستقیمى در این باره وجود نداشته باشد. اطلاعات بسیار کمى از فعالیت هاى هسته اى کره شمالى وجود دارد، اما به احتمال زیاد این سلاح ها ساده و از نسل اول طرح سلاح هسته اى اند. از توانایى کره شمالى براى دستیابى به طرح هاى پیشرفته تر اطلاعى در دست نیست، با این همه بسیار محتمل است که این کشور در این مورد سرگرم پژوهش است.