اسلام و مسلمانان در آمریکا

علی نورایی یگانه
گروه دیپلماتیک- امروز در آمریکا ، مسئله اعتقاد به اسلام ، یک پدیده چشمگیر و یک حرکت اعتقادی - مذهبی رو به رشد است. در دوران گذشته ، اسلام در آمریکا ، به عنوان یک فرهنگ خارجی - به ویژه عربی - تلقی می شد ؛ در حالی که امروز به عنوان یک اعتقاد مذهبی بسیار مهم و قابل احترام ، مطرح است.
تاریخ دقیق ورود نخستین فرد یا گروه مسلمانان به آمریکا ، کاملا روشن نیست ؛ اگر چه بعضی ها تاریخ ورودشان را به دوره کلمبوس که در تلاش برای کشف قاره جدید بود ، نسبت می دهند. به نظر این دسته از محققان ، کلمبوس برای تحقق بخشیدن به تلاش های اکتشافی خویش ، به تخصص دریانوردی اعراب متکی بود ؛ زیرا اعراب مسلمان ، در مقایسه با اروپاییان ، تنها کسانی بودند که از دانش های علمی به ویژه علم دریانوردی برخوردار بودند. به نظر گروهی از مورخان نخستین مسلمانی که وارد آمریکا شد « استوانیکو» نام داشت که «مارکوس نیزا» را در تلاش اکتشافی برای یافتن منطقه «آریزونا» در سال 1539 راهنمایی می کرد.
از سویی دیگر ، بسیاری از تاریخ نویسان آمریکایی مطالب فراوانی را دربار ه ارتباط مسلمانان با این دنیای جدید نقل کرده اند. مثلا گفته اند : در سال 1717 میلادی گروهی از بردگان معتقد به خدا و رسولش با لهجه عربی وارد این سرزمین تازه شدند.
شمار مسلمانانی که برای نخستین بار در آمریکا سکونت گزیدند ، زیاد نبوده است و در واقع در دهه1860 بود که مهاجرت تعداد مشخصی از مسلمانان ، به ویژه از کشورهای مسلمان خاورمیانه ، به آمریکا شروع شد و پس از آن ، گروه های متعددی از مسلمانان خاورمیانه به صورت پی در پی در خلال دهه های 1880 ،1900 و 1910 میلادی به آمریکا مهاجرت کردند.
در دهه پنجاه موجی از مهاجرت به آمریکا آغاز شد. این مهاجران بیشتر از کشور های : فلسطین ، مصر ، سوریه و عراق بودند. آنان به طور کامل ، انگلیسی صحبت می کردند . آنان برای آن آمده بودند تا تحصیلات عالیه ، مهارت و تکنولوژی جدید را فرا گیرند ( دقیقا بر عکس مهاجران قبلی که بی سواد بودند ) و از موقعیت کاری ، با تخصص کامل برخوردار شوند؛ ولی سرانجام بیشتر شان با زنان آمریکایی ازدواج کرده و عضو جامعه آمریکا شدند.
مسلمانان مهاجر پس از ورود به آمریکا عمدتا در ایالات نیویورک ، ماساچوست و پنسیلوانیا اسکان گزیده و تدریجا در سال های بعد به تعداد بیشتری در مراکز صنعتی از جمله : میشیگان ، اوهایو ، ایندیانا و ایلی نویز ، مستقر شدند و گروهی نیز برای فعالیت های کشاورزی ایالت آیوا را برگزیدند.
تاریخ دقیق ورود مسلمانان به آمریکا مشخص نیست و پژوهشگران در این باره اتفاق نظر ندارند. تنها سند معتبر در این زمینه ، تاریخ برده داری در آمریکا ، وارد کردن برده از آفریقا ، که در بین آنان تعداد قابل توجهی مسلمان نیز وجود داشت، می باشد ؛ از این رو ، ورود بردگان آفریقا به آمریکای شمالی ، تنها واقعه تاریخی مستندی است که بر اساس آن ، تاریخ ورود مسلمانان به آمریکا هر چند به صورت ورود اجباری ، معلوم می شود.
سومین دوره مهاجرت بین سال های 1930- 1938 میلادی ، اتفاق افتاد. آن گاه پس از جنگ جهانی دوم و بروز نابسامانی ها و مشکلات ناشی از آن ، موج چهارم مهاجرت مسلمانان به امریکا آغاز شد. البته در این دوره نه تنها مسلمانان از کشور های خاورمیانه ، بلکه هندوستان پاکستان ، اتحاد جماهیر شوروی سابق ، ممالک اروپای شرقی و دیگر ممالک مسلمان نشین نیز به آمریکا مهاجرت کردند.
ترکیب پراکندگی جمعیت مسلمان مقیم آمریکا
اسلام در بین سایر ادیان ، سریع ترین رشد را در امریکا داشته است. رشد سریع اسلام در زمان و شرایطی در جریان است که بسیاری از مذاهب دیگر ، شاهد کاهش تعداد پیروان خود در آمریکا هستند. رشد سریع اسلام در آمریکا ، که از اوایل سال 1980 شروع شد ، به دلیل افزایش مهاجرت از ممالک اسلامی به این کشور و نیز گرایش فزایند ه مردم بومی آمریکا مخصوصا سیاه پوستان ، به دین اسلام بوده است. به گزارش «شورای مسلمانان آمریکا» طی این مدت بیش از هشتصد هزار مهاجر مسلمان ، تنها از ایران وارد آمریکا شده اند. تعداد مسلمانان این کشور از تعداد مسیحیان فرقه «اپیسکوپالیان» بیشتر است و در اوایل قرن آینده نیز ، تعداد مسلمانان بر یهودیان آمریکایی فزونی خواهند گرفت.
تا کنون مسلمانان تقریبا شصت کشور جهان ، وارد آمریکا شده اند. گفته می شود : جامعه مسلمانان عرب در این کشور ، که یک جمعیت دو میلیون نفری را تشکیل می دهند به این کشور وارد شده اند ، بیشتر افراد مسلمانی که به آمریکا مهاجرت کرده اند معتقد به دین خود هستند ، و حال آن که مهاجران ترکیه ای ، که تعدادشان یک صد هزار نفر برآورد می شود عمدتا سکولار هستند ؛ هر چند در میانشان کم نیستند که اسما و توارثا مسلمانند. هجرت مسلمانان به آمریکا ، در مقایسه با هجرت غیر مسلمانان ، بیش از دو برابر بوده است و از آن جایی که کشور های آسیایی ، خاورمیانه و شمال آفریقا بیش ترین جمعیت مسلمان جهان را در خود دارند ، تقریبا تمامی مسلمانان مهاجر در آمریکا از همین ممالک هستند. اسلام در آمریکا بر پایه مهاجران کشور های عرب استوار شده است. آنان همانند پدران و اجدادشان تکلم می کنند و سخن می گویند. در بین مهاجران هنوز کسانی یافت می شوند که به جز لباس عربی ، لباس دیگری نمی پوشند و بر تعطیلی کار به هنگام اقامه نماز های پنج گانه اصرار می ورزند و از همه مهم تر این که کودکان مسلمان در امریکا ، دست در دست پدرانشان به سوی مسجد روانه می شوند. بیشتر مهاجران می کوشند تا با ساختن مراکز مهم عبادی در کشور مقصد، ارتباط صادقانه خود را با سرزمین مادریشان و نیز با یک دیگر حفظ کنند.
درباره پراکندگی جمعیت مسلمان مقیم آمریکا نیز باید گفت : آنان در سراسر مملکت ، پراکنده اند ؛ ولی بیش تر تمرکزشان در شهر های بزرگ است. بیشتر مهاجران مسلمان پس از ورود به این کشور در ایالت هایی چون : کالیفرنیا ، نیویورک و ایلی نویز اسکان گزیدند.
در برخی از اجتماعات بزرگ مسلمانان ، تعداد پیروان فرقه خاصی از اسلام بیشتر دیده می شود ، هر چند که این امر در همه شهر های مسلمان نشین این کشور مصداق ندارد. برای مثال ، شهر «دیربورن» میشیگان ، که مرکز اصلی شیعیان لبنانی به شمار می رود ، تعداد شیعیان لبنانی این شهر ، به دلیل تجاوز اسرائیل به جنوب لبنان در سال 1982 و مهاجرت گروه زیادی از شیعیان لبنانی به آمریکا ، بزرگ ترین رقم اتباع مسلمان در این شهر را داراست. همچنین لازم به ذکر است که یک سوم دانش آموران پسر و دختر در این شهر ، مسلمان هستند و در رستوران های این مدارس ، گوشت خوک که نزد مسلمانان حرام است ، صرف نمی شود.
مسلمانان لبنانی که جمعیت آنها بین شصت تا صد هزار نفر است و نسبت به سایر اعراب ساکن آن جا از رفاه و وضع مالی بهتری برخوردار هستند ، بیشتر شیعه هستند و در حدود 80 تا 90 درصد آنان به انقلاب اسلامی ایران علاقه مند و یا گرایشاتی دارند.
تعداد شیعیان مقیم شهر های واشنگتن و حومه آن که عمدتا ایرانی هستند ، نیز قابل توجه است. بر اساس برخی ارزیابی ها در حدود 40 تا 70 هزار ایرانی همراه با ده ها هزار مسلمان مهاجر از ممالک دیگر در این منطقه زندگی می کنند که در این میان ، مهاجران ایرانی عمدتا شیعه هستند.
ترکیب متنوعی از مسلمانان مهاجر و بومی ، شیعه و سنی در شهر های بزرگ و کوچک آمریکا وجود دارد. نکته قابل توجه اینکه ، پراکندگی مساجد مسلمانان در شهر های بزرگ و کوچک متناسب با تمرکز جمعیت مسلمانان در این شهر ها نیست. بدین معنا که از 1100 مسجدی که - طبق برآورد « انستیتوی منابع اسلامی » - در سراسر ایالت متحده وجود دارد ، فقط یک سوم آنها در شهر های بزرگ واقع شده اند ، حال آن که یک چهارم از این مساجد در شهر هایی واقع شده که بین صد تا پانصد هزار نفر جمعیت دارند. با این حال ، در تمام مساجد آمریکا تنوع خاصی از مسلمانان مختلف به چشم می خورد که حاکی از پراکندگی و استقرار مسلمانان مهاجر و بومی در سراسر این کشور است.
سازمان ها و تشکل های اسلامی در آمریکا
1- تشکل های اسلامی مسلمانان مهاجر
دربار ه تاریخ فعالیت های مذهبی سازمان یافته مسلمانان مهاجر آمریکا نیز ، همانند دیگر جنبه های زندگی آنان در کشور ، آرا و اقوال گوناگونی وجود دارد. به نظر برخی از پژوهشگران ، تشکیلات فرهنگی و مذهبی مسلمانان آمریکا عمدتا پس از جنگ جهانی اول شکل گرفت. یکی از اجتماعات عمده مسلمانان این کشور در ایالت آیووا در «سدار ریپدز» به وسیله مهاجران لبنانی و سوری به وجود آمد. مهاجران مذکور در اوایل دهه1920 ساختمانی را در این منطقه برای برگزاری مراسم مذهبی اجاره کردند و در خلال دوره رکود بزرگ آمریکا ، نخستین مسجد را در آیووا بنا کردند. در سال 1972 ، مسلمانان «سدار ریپدز» یک مرکز اسلامی و مسجد جدیدی را بنا نهادند که هنوز به عنوان تنها مرکز بزرگ اسلامی ایالت آیووا پابرجاست. در آمریکا فعال ترین ارگان مسلمانان ، انجمن های دانشجویان مسلمان است. درآمد روزافزون حاصله از فروش نفت ، سبب شده است که مسلمانان از طریق آموختن علوم و تکنولوژی مدرن جامعه خود را پیشرفت دهند. افزایش جمعیت مسلمانان در آمریکا یک امر تحیر انگیز بوده است. انجمن دانشجویان مسلمان یک ارگان خیلی مهم است.
مسلمانان مهاجر مقیم آمریکا برای حفظ معتقدات دینی و همبستگی مذهبی خود نه تنها در ساختن مساجد و مراکز مذهبی می کوشند ، بلکه به تشکیل مجموعه ها و انجمن های سازمان یافته متعددی که منعکس کننده علایق قومی و نژادی در کنار باور های مذهبی آنان باشد روی می آورند.
الف - فدراسیون انجمن های اسلامی
این فدراسیون ابتدا در شهر سدار رپیدرلوا به وجود آمد. اهداف اساسی آن ، حفظ فرهنگ اسلامی ، تشریح اصول تربیت اسلامی و تبلیغ اعتقادات آن است. این فدراسیون در واقع یک سازمان اجتماعی است که سالانه یک مجمع عمومی برگزار می کند ، در این مجمع سالانه مسلمانان از فرهنگ مشترک یکدیگر بهره گرفته و تجربه فعالیت های اسلامی را برای یکدیگر بازگو می کنند.
تعداد قابل توجهی مسجد و سازمان مذهبی در آمریکا با فدراسیون انجمن های اسلامی ارتباط دارند. بر اساس اساس نامه این فدراسیون تمام مسلمانان مقیم آمریکا و عضو این مجموعه ، ملزم به آموزش و گسترش ایده آل های اسلام ، از قبیل : احترام به مقام و منزلت انسان ، برادری و دوست داشتن در بین انسان ها و برابری مطلق همه انسان ها در برابر خداوند می باشند.
ب- انجمن اسلامی دانشجویان
در اوایل دهه1990 میلادی سازمان جدیدی به نام «فدراسیون انجمن اسلامی» ، که ماهیت قومی نژادی داشت ، دارای یک ماهیت فراگیر جهانی بوده و به انترناسیونالیسم اسلامی اعتقاد داشت پا به عرصه وجود گذاشت.
پ - جامعه اسلامی آمریکای شمالی «ایسنا» ) ISNA(
در واقع «ایسنا» از تشکل و ارتباط ارگانیک چند سازمان تخصصی شامل : «انجمن جامعه اسلامی» ) MCA( ، «انجمن دانشجویان مسلمان» ) MSA( ، «جامعه دانشمندان و مهندسان مسلمان» )AMSE( ، «دانشمندان مسلمان علوم اجتماعی آمریکا» ) AMSS( ، «انجمن پزشکان مسلمان» ) IMA( ، «تراست اسلامی آمریکای شمالی» ) ITC( ، «بنیاد توسعه بین المللی» ) FID( و «تراست اسلامی کانادا» )CIT( به وجود آمده و از طریق یک شورای اجرایی به نام مجلس شورا همه سازمان ها و انجمن های مربوط به خود را تحت پوشش قرار می دهد. مجلس شورا در واقع یک ارگان قانونگذاری است که سیاست های جاری و برنامه های آینده ایسنا و نیز بودجه سالیانه ، انتخاب رئیس جدید و تشکیل شورای اجرایی را تعییت می نماید.
2- تشکل های مسلمانان بومی آمریکا
الف- ملت اسلام ) NATION OF ISLAM(
گروه «ملت اسلام» ، که در سال 1931 میلادی به دست «والس فرد محمد» طرح ریزی شد ، سنت های دو گروه «موریش سانیس تمپل» که به وسیله «نوبل درو علی» در سال 1913 میلادی به وجود آمد و «جنبش بین المللی بهبود وضعیت سیاهان» به رهبری «مارکوس گاروی» را در یکدیگر ادغام نمود. «دروعلی» بنیانگذار «موریش تمپل» به هویت سیاهان آمریکا تاکید می ورزید و آنان را آسیایی و موریش نامیده و نوع ایمان اسلامی به آنان می داد.
رهبر بعدی گروه « ملت اسلام ؛ » یعنی « الیجاه محمد » به میزان زیادی تحت تاثیر آموزش های دو گروه فوق الذکر قرار گرفت. این جنبش که یکی از موفق ترین جنبش های اصلاح طلبانه در قرن بیستم بود ، به یک امت اسلامی جهانی مبدل شد که با قرآن و سنت محمدی (ص) هدایت می شد. الیجاه محمد ، پیش از مرگش اعتقادات خویش را از نژاد پرستی سیاهان به پیروی از سنت پیامبر (ص) تغییر داد.
ب- دارالاسلام
برخی از پژوهشگران ، از جمله «ایوان حداد» دارالاسلام را بزرگ ترین و مهم ترین سازمان مسلمانان سنی و بومی آمریکا می دانند. این سازمان در دهه1960 توانست تعداد زیادی را به خود جلب کند و با رشد سریع و چشمگیر به عنوان یکی از مهم ترین سازمان های اسلامی آمریکا مطرح شد. رهبر این سازمان ، شخصی بنام «امام یحیی عبدالکریم» بود که لقب امیر المومنین را نیز به او داده بودند.
پ - انصارالله
دهه1960 دهه ای پر حادثه بود. نه تنها در بسیاری از ممالک اسلامی ، بلکه در آمریکا نیز حوادثی به وجود آمد. در خلال این دهه ، حرکت های گوناگون مبارزاتی از سوی گروه های مختلف ، نظام اجتماعی این کشور را به چالش کشیده بودند.
یکی از انواع مبارزات سیاه پوستان آمریکا برای احقاق حقوق خود در زیر چتر یک مجموعه جدید که آمیزه ای از ناسیونالیسم سیاهان یا نژاد پرستی ، رادیکالیسم و اسلام بود ، تجلی یافت. این گروه جدید که عمدتا یک مجموعه اسلامی بود و نام انصارالله را به خود گرفت ، تاکید زیادی بر مسئله برتری نژادی سیاهان داشت.
ت - شورای مسلمانان آمریکا
شورای مسلمانان امریکا ) AMC( در چهارم ژوئن 1990 با هدف توسعه سیاسی در حرکت های مسلمانان منطقه و معرفی اسلام به توده جامعه آمریکا و طبق مرام نامه خود بدون مصالحه در هویت و ارزش های اسلامی پا به عرصه فعالیت گذاشت. که ، پرچمدار اولیه این حرکت ، مرکز اسلامی جنوب کالیفرنیا بود.
شورای مسلمانان آمریکا در واشنگتن دی . سی ، عمده ترین مرکز و منبعی است که می توان جهت کسب هرگونه اطلاعی درباره مسلمانان این کشور به آن رجوع کرد. این شورا دارای کارکنانی اندک و یک بودجه چهارصد هزار دلاری است که در مقایسه با گروه های کاتولیک یا یهودی بسیار ناچیز است.
ث - سازمان شورای روابط آمریکایی - اسلامی
شورای روابط آمریکایی - اسلامی یک سازمان وابسته به توده مردم است. دفتر مرکزی این سازمان در واشنگتن دی . سی و شعب آن در شهر های بزرگ آمریکا دایر می باشد. از اهداف این سازمان نوپا که تقریبا یک سال از عمرش می گذرد ، به نمایش گذاردن تصویری مثبت از اسلام در آمریکا و همچنین ارائه نقطه نظرات و موضوعاتی است که دانستن آن برای مردم آمریکا مهم است. این سازمان برای دستیابی به اهدافش از طریق رسانه های ارتباط جمعی در اطراف آمریکا اقدام نموده و با زیر نظر داشتن رسانه های ارتباط جمعی در سطح آمریکا و همچنین در سطح بین المللی قصد دارند که نه تنها پاسخگوی افراد باشند ، بلکه سدی باشند بر ضد سازمان هایی که علیه مسلمانان حرکت می کنند.          ادامه دارد...