چندی پیش رهبر معظم انقلاب در دیدار روسای دانشگاهها، موسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی سراسر کشور بر لزوم تبدیل علمگرایی و علممحوری به عنوان گفتمان مسلط جامعه در همه بخشها تأکید کردند و ترسیم نقشه جامع علمی کشور را به عنوان یک ضرورت ملی به منظور تحقق هدف چشمانداز 20 ساله کشور برای رسیدن به رتبه اول علمی منطقه را مورد اشاره قرار دادند. با توجه به اهمیت موضوع حال مساله اساسی این است که برای ترسیم نقشه جامع علمی کشور باید چه ملاحظاتی را مدنظر قرار داد. صفحه دانشگاه تلاش کرده است با طرح دیدگاههای صاحبنظران ملاحظات عملی این موضوع را مورد بررسی قرار دهد.
به گزارش سایت خبرنگار دکتر رضا منصوری عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف و معاون سابق پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درباره خصوصیات یک نقشه جامع علمی با تاکید بر لزوم درک صحیح از مفهوم علم نوین میگوید: ما باید تصویر ذهنی قبلی از علم را پاک کنیم چرا که معنی دانش در 30 سال اخیر تغییر کرده است. ما با درک صحیح از علم مدرن میتوانیم آگاهانه به سمت برنامهریزی و ترسیم یک نقشه جامع گام برداریم. وی با اشاره به اینکه ما دانش را فقط درس خواندن و کسب علم میدانیم میافزاید: علم چیزی نیست که بتوان در لابهلای متون به دنبال آن گشت علم جدید با خلاقیت و نوآوری همراه است یعنی زایش دارد، خودجوش است و دانش تولید میکند. وی که از بنیانگذاران پژوهشگاه دانشهای بنیادی است، میگوید: در منشور توسعه علمی ایران، برنامههای پنجساله توسعه و مهمتر از همه سند چشمانداز 20 ساله به ترسیم این که ما چه هستیم و چه میخواهیم بشویم، پرداخته شده است. این موارد میتواند بخشهایی از همان نقشه باشد که متاسفانه خیلی از مفاد آن با وجود تصویب در مجلس، اجرا نشده است. اگر دولتها برای اجرایی و عملیاتی کردن برنامههای مذکور، عزم جدی داشته باشند، ارکان اصلی نقشه جامع را پیاده کردهاند. کاهش بودجه تحقیقاتی به منزله زیرپا گذاشتن قانونی است که در مجلس به تصویب رسیده است. اگر میخواهیم در دنیا حرفی برای گفتن داشته باشیم باید با یک نقشه دقیق به سمت بهرهگیری هوشمندانه از علم گام برداریم.
در یک نقشه جامع علمی تحقیقات باید گسترش یابد.
دکتر عباسپور در ارتباط با ترسیم نقشه جامع علمی میگوید: اگر بدانیم با چه هدفی و به چه سمتی در حال حرکت هستیم و تلاشمان برای رسیدن به پیشرفت و توسعه همهجانبه باشد، براساس یک نقشه جامع علمی جلو رفتهایم، کاری که کشورهای پیشرفته انجام دادهاند. نقشهای جامع و علمی است که اولویتها را براساس اهداف عالیه و نیاز کشور مشخص و برمبنای آن نیروی متخصص تربیت کند. وی ادامه میدهد: در یک نقشه جامع علمی تحقیقات باید گسترش یابد و علاوه بر در نظر گرفتن اعتبارات کافی برای تحقیقات، آن را به سمت رفع نیازها هدایت کند. چنین برنامهای ما را به اهدافمان میرساند. دکتر عباسپور میافزاید: در این نقشه باید برنامهای برای انسجام ارتباط دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی با مقولههای صنعت و کشاورزی گنجانده شود، زیرا نبود پیوند منسجم و مستحکم بین مراکز یاد شده، مانعی برای ایجاد تحول علمی در جامعه محسوب میشود و وجود ارتباط گسترده بین دانشگاهها و مراکز اجرایی در کشورهای پیشرفته موید این مساله است. دکتر عباسپور با اشاره به اینکه تحقیق و پژوهش یکی از ارکان مهم پیشرفت علمی کشور است میگوید: ما باید برای مراکز علمی امکانات و ابزار تحقیقاتی لازم را مهیا سازیم و از سوی دیگر ارتباط خود را با مراکز علمی و تحقیقاتی دنیا برای تبادل داده و اطلاعات تقویت کنیم. وی با اشاره به لزوم کاربردی کردن نتایج پژوهشهایی که در دانشگاهها صورت میگیرد باید در راستای رشد و ارتقای علمی جامعه مورد بهرهبرداری قرار گیرد. رئیس کمیسیون آموزش مجلس میافزاید: باید از ابتکار و خلاقیت پژ.هشگران و محققان استقبال کرد و اعتبارات لازم برای تحقیقات را در اختیار آنها قرار داد.
شرایط لازم برای جذب نخبگان علمی در محیطهای آموزشی کشور فراهم شود
به گزارش کرسی نیوز دکتر جعفر توفیقی، وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناوری، بیانات مقام معظم رهبری در دیدار روسای دانشگاهها، موسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی سراسر کشور و رهنمودهای ایشان در زمینه رشد علمی – تحقیقاتی کشور و لزوم تبدیل علمگرایی و علممحوری به گفتمان مسلط جامعه در همه بخشها را تاکید مجدد رهبر معظم انقلاب بر رهنمودهای کلیدی و راهگشای گذشته ایشان در کنار طرح ایدهها و راهکارهای گرانقدر جدید در این زمینه عنوان و تاکید کرد: رهبر معظم انقلاب در سالهای گذشته و پیش از همه بر اهمیت توجه به علم و فناوری تاکید کرده بودند؛ علاوه بر این که بارها و بارها شاهد رهنمودهای ایشان مبنی بر این که استقلال کشور در گرو پیشبرد فناوری است، بودهایم.
وی با اشاره به بیانات اخیر مقام معظم رهبری درخصوص کاربردی کردن علوم و در نظر گرفتن نیازها و لزوم جهتگیری علمی مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی به سوی رویاندن علم و تولید آن در کشور این فرمایشات را در این برهه زمانی بسیار راهگشا ارزیابی کرد و اظهار داشت: فاصله میان تولید علم و تجاریسازی و کاربردی کردن دانش تولیدی در جوامع امروزی به شدت در حال کاهش است و در کشور ما نیز براساس اهداف قانون برنامه چهارم توسعه با مطرح شدن اصطلاح «توسعه مبتنی بر دانایی»، بحث علم و فناوری در کنار هم به صورتی ویژه در سند چشمانداز مورد توجه قرار گرفته است.
وزیر سابق علوم همچنین گسترش روزافزون پژوهش در آموزش عالی را نیازمند توسعه دورههای تحصیلات تکمیلی خواند و گفت: در حال حاضر سرانه دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کارشناسی 15 درصد است که باید با فراهم کردن امکانات آزمایشگاهی مناسب به مرز 30 درصد نیز دست یابیم و همچنین شرایط لازم برای جذب نخبگان علمی در محیطهای آموزشی کشور فراهم شود.
تقسیم کار ملی برای دستیابی به هدفهای علمی باید مدنظر قرار گیرد
به گزارش کرسینیوز دکتر حسین غریبی، رئیس پژوهشگاه اسناد و مدارک علمی ایران با اشاره به اهمیت نگاه علمی به «ترسیم نقشه جامع علمی کشور» گفت: مقام معظم رهبری در بیانات خود پیرامون اهمیت ترسیم این نقشه به سه موضوع نقشه جامع علمی به عنوان مهمترین نیاز کشور، تبدیل علمگرایی به علممحوری به گفتمان مسلط جامعه و فرایندی بودن رشد علمی کشور تاکید داشتهاند. عضو هیات علمی دانشگاه تربیتمدرس افزود: برای نگریستن با رویکرد علمی و فرایندی به نقشه جامع علمی کشور لازم است تا به مواردی نظیر تعریف نقشه جامع علمی کشور و دستیابی به اتفاقنظر در تعریف میان اصحاب نظر و عمل، تعیین کارکردهای نقشه جامع علمی کشور، تعیین روابط میان نقشه جامع علمی کشور و دیگر اسناد توسعه، تعیین دقیق ابعاد نقشه جامع علمی کشور، تعیین روابط میان ابعاد نقشه جامع علمی کشور به عنوان یک کل، تعیین روشهای شناخت هریک از ابعاد نقشه جامع علمی کشور، تعیین روشهای روزدآمدسازی هریک از ابعاد نقشه جامع علمی کشور، تقسیم کار ملی برای ترسیم و روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور، کنترل فرآیند ترسیم و روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور، تعیین اقدامات لازم برای دستیابی به هدف های علمی براساس نقشه جامع علمی کشور، تقسیم کار ملی برای دستیابی به هدفهای علمی براساس نقشه جامع علمی کشور و کنترل دستیابی به هدفهای علمی براساس نقشه جامع علمی کشور توجه شود و این حداقل فعالیتهایی است که باید برای تحقق این امر مدنظر قرار گیرد.
شورای عالی انقلاب فرهنگی به طور جدی وارد عمل خواهد شد
به گزارش سایت خبرنگار دکتر مخبر دزفولی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به نقش این شورا گفت: از آنجا که شورای عالی انقلاب فرهنگی عالیترین مرجع سیاستگذاری در حوزه علم و فرهنگ کشور میباشد، بنابراین ترسیم چنین نقشه جامعی از موضوعات بسیار حساس و کلانی است که این شورا باید با در نظر گرفتن سند چشمانداز 20 ساله به آن بپردازد. شورای عالی انقلاب فرهنگی باید با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و تخصصی و علمی وارد تعامل جدی شود و با استفاده از کارکردها و بحثهای کارشناسی این مراکز و نیز دستگاههای اجرایی به این هدف جامه عمل بپوشاند. در صورت لزوم باید پژوهشها و برنامههای جدیدی تعریف کنیم و نتیجه تمام مباحث فوق را در قالب تدوین سیاستها، راهبردها و برنامههای ترسیم نقشه جامع علمی کشور، در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب برسانیم.
سهم پژوهش از تولید سرانه ناخالص تا مرز سه درصد افزایش یابد
دکتر علیرضا رهایی در گفتوگو با خبرگزاری دانشجویان ایران با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری مبنی بر تدوین نقشه جامع علمی کشور گفت: دانشگاه صنعتی امیرکبیر بر مبنای رسالت خود به تدوین چنین نقشهای کمک خواهد کرد که به دنبال تدوین نقشه جامع علمی کشور نیز در راستای تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری هستیم. وی گفت: طبق گفتهها و سفارشات رهبری به وزرا و مسئولان ذیربط آموزش عالی باید سهم پژوهش از تولید سرانه ناخالص تا مرز سه درصد افزایش یابد و حال آن که این رقم در حال حاضر حدود 47 صدم درصد است. رهایی با بیان این که گسترش تحقیقات، زمینهساز استقلال علمی کشور است، اضافه کرد: دستاوردهای توجه بیشتر به دورههای تحصیلات تکمیلی زمینهسازی برای استقلال علمی کشور است و این در حالی است که مقام معظم رهبری تاکید بر رساندن سهم دانشجویان تحصیلات تکمیلی در دانشگاهها تا 30 درصد را داشتند که خوشبختانه در دانشگاه صنعتی امیرکبیر این میزان به حدود 50 درصد میرسد. توسعه رشتههای تحصیلات تکمیلی متناسب با نیاز صنعت و تربیت نیروی انسانی کارآمد با توجه به صنعتی بودن دانشگاه از جمله سرفصلهای برنامه منظور است.
ترسیم نقشه جامع علمی کشور مستلزم سیاستگذاری کلان است
رئیس دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با اشاره به فرمایشات اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم ترسیم نقشه جامع علمی کشور بر ضرورت تلاش تمامی مراکز علمی و پژوهشی کشور در راستای تهیه این نقشه اظهار داشت: تدوین چنین نقشهای از توان دانشگاه و مرکزی خاص خارج و مستلزم سیاستگذاری کلان در سطح عمومی کشور و وزارتخانههای مرتبط است. دکتر علی خاکیصدیق در گفتوگو با خبرگزاری دانشجویان ایران تاکید کرد: در راستای تحقق گفتههای مقام معظم رهبری برنامه پنجسالهای با هدف تطبیق دانشگاه با وظایف محوله درخصوص تدوین نقشه جامع علمی کشور تهیه شده که قطعا در راستای مسیر مشخصشده توسط آموزش عالی کشور حرکت خواهیم کرد. وی با تاکید بر ضرورت توجه ویژه به پارکهای علم و فناوری گفت: پارکهای علم و فناوری باید از طریق تولید دانش فنی مولد ثروت برای دانشگاههای کشور باشند. دکتر خاکیصدیق خاطرنشان کرد: ایده تاسیس پارکهای علم و فناوری به خودی خود تجربه موفقی در سایر کشورهای صاحب صنایع بوده و در ایران نیز با توجه به ضعف ارتباط صنعت با دانشگاه، میتواند نقشی زیربنایی در یافتن حلقه مفقوده ارتباط صنعت با دانشگاه ایفا کند. وی ادامه داد: فعالیت پارکهای علم و فناوری عامل اتصال فارغالتحصیلان دانشگاهی یا صنایع مختلف بوده که باعث مشتریمداری پژوهش دانشگاهها و موسسات آموزش عالی میشود.