عوامل پیروزی از دیدگاه قرآن کریم

فرهنگ قرآن
جلد هفتم « فرهنگ قرآن » را بوستان کتاب قم منتشر کرده است . فرهنگ قرآن کلید راهیابی به موضوعات قرآن کریم است و آیت الله هاشمی رفسنجانی و جمعی از محققان مرکز فرهنگ و معارف قرآن آن را تالیف کرده اند. مدخل های اصلی جلد هفتم فرهنگ قران به شرح زیر است : بیابان بیت المعمور بیت المقدس بیعت بیوه پا پاداش پدر پرندگان پلیدی پناهگاه پناهندگی پول پهلو پیروزی پیروزی و عناوین متعدد دیگر.
در این جا برای نمونه بخشی از مدخل پیروزی را که دربرگیرنده عوامل و موانع پیروزی است از نظر می گذرانیم :
 عوامل پیروزی
1. آرامش
83. آرامش قلبی از عوامل رسیدن به پیروزی :
ایذیعشیکم النعاس امنه منه و ینزل علیکم من السما ما لیطهرکم به ویذهب عنکم رجزالشیطن ولیربط علی قلوبکم ویثبت به الاقدام .
انفال (8 )11
لقد نصرکم الله فی مواطن کثیره ویوم حنین ... ة انزل الله سکینته علی رسوله و علی المومنین وانزل جنودالم تروها وعذب الذین کفروالله
توبه (9 ) 25 و 26
... فانزل الله سکینته علیه وایده بجنود لم تروهالله
توبه (9 ) 40
لقد رضی الله عن المومنین ... فانزل السکینه علیهم واثبهم فتحاقریبا.
فتح (48 )(18 )
84. اطاعت از خدا و پیامبر(ص ) (در جایگاه فرمانده ) عامل پیروزی در جنگ :
ولقد صدقکم الله وعد اذ تحسونهم باذنه حتی اذ فشلتم وتنزعتم فی المر وعصیتم من بعد ما ارنکم ما تحبون منکم من یریدالدنیا ومنکم من یریدالاخره ثم صرفکم عنهم لیبتلیکم ولقد عفا عنکم والله ذوفضل علی المومنین
آل عمران (3 ) 152
واطیعواالله ورسوله ولاتنزعوا فتفشلوا وتذهب ریحکم واصبروا ان الله مع الصبرین .
انفال (8 )46
85. اطاعت از حکم الهی و موسی (ع ) عامل پیروزی بر ستمگران :
واذ قال موسی ... ة... ان فیها قوما جبارین ة قال رجلان من الذین یخافون انعم الله علیهما ادخلوا علیهم الباب فاذا دخلتموه فانمکم غلبون وعلی الله فتوکلوا ان کنتم مومنین .
مائده (5 ) 21 و 22 و 23
3. القای رعب
86. القای رعب و وحشت در صف لشکریان دشمن از عوامل پیروزی :
سنلقی فی قلوب الذین کفرواالرعب بما اشرکوا بالله ما لمن ینزل به سلطنالله
آل عمران (3 ) 151
... سالقی فی قلوب الذین کفرواالرعب فاضربوا فوق العناق واضربوا منهم کل بنان .
انفال (8 ) 12
وانزل الذین ظهروهم من اهل الکتب من صیاصیهم وقذف فی قلوبهم الرعب فریقا تقتلون وتاسرون فریقا.
احزاب (33 )26
هوالذی اخرج الذین کفروا من اهل الکتب من دیرهم لاول الحشر ما ظنتم ان یخرجوا ونوا انهم مانعتهم حصونهم من الله فاتهم الله من حیث لم یحتسوبا وقذف فی قلوبهم الرعب یخربون بیوتهم بایدیهم وایدی المومنین فاعتبروا یاولی الابصر.
حشر(59 ) 2
4. امداد خدا
87. نقش تعیین کننده امدادهای غیبی در پیروزی مجاهدان راه خدا :
قد کان لکم ایه فی فئتین التقتا فئه تقتل فی سبیل الله واخری کافره یرونهم مثلیهم رای العین والله یوید بنصره من یشا
آل عمران (3 ) 13
اذ تقول للمومنین الن یکفیکم ان یمدکم ربکم بثلثه الف من الملیکه منزلین ة بلی این تصبروا وتتقوا ویاتوکم من فورهم هذا یمددکم ربکم بخمسه الف من الملیکه مسومین ة و ما جعله الله الا بشری لکم ولتطمئن قلوبکم به و ماالنصر الا من عندالله العزیز الحکیم .
آل عمران (3 ) 124 ـ126
بل الله مولیکم وهو خیرالنصرین ة سنلقی فی قلوب الذین کفروا الرعب بما اشرکوا بالله مالم ینزل به سلطنا وماوئهم النار وبئس مثوی الظلمین .
آل عمران (3 ) 150 و 151
ان ینصرکم الله فلاغالب لکم ... آل عمران (3 ) 160
... وماالنصر الا من عندالله ان الله عزیز حکیم . انفال (8 )10
اذ یغشیکم النعاس امنه منه وینزل علیکم من السما ما لیطهرکم به ویذهب عنکم رجز الشیطن ولیربط علی قلوبکم ویثبت به الاقدام ة اذ یوحی ربک الی الملئکه انی معکم فثبتواالذین امنوا سالفی فی قلوب الذین کفروا الرعب فاضربو فوق الاعناق واضربوا منهم کل بنان
انفال (8 ) 11 و 12
اذ یریکهم الله فی منامک قلیلا ولو اریکهم کثیرا لفشلتم ولتنزعتم فی الامر ولکن الله سلم انه علیم ذات الصدور ة واذ یریکموهم اذالتقیتم فی اعینکمقلیلا ویقللکم فی اعینهم لیقضی الله امراکان مفعولا والی الله ترجع الامور . انفال (8 ) 43 و 44
ثم انزل الله سکینته علی رسوله وعلی المومنین وانزل جنود الم تروها وعذب الذین کفروا وذلک جزاالکفرین . توبه (9 )26
... فانزل الله سکینته علیه وایده بجنود لم تروها و جعل کلمه الذین کفروا السفلی وکلمه الله هلی العلیاللهتوبه (9 )40
ونصرنهم فکانو هم الغلبین . صافات (37 )116
... قال الحواریون نحن انصارالله ... فایدنا الذین امنوا علی عدوهم فاصبحوا ظهرین . صف (61 )14
5. ایمان
88. ایمان و اعتقاد استوار از جمله امور زمینه ساز برای دستیابی به پیروزی :
... قال الذین ظنون انهم ملقواالله کم من فئه قلیله غلبت فئه کثیره باذن الله ...
بقره (2 ) 249
ازن تستفتحوا فقد جاکم الفتح وان تنتهوا فهو خیرلکم وان تعودوانعد ولن تغنی عنکم فئتکم شیئا ولو کثرت وان الله مع المومنین
انفال (8 ) 19
یایهاالنبی حرض المومنین علی القتال ان یکم منکم عشرون صبرون یغلبوا مائتین وان یکن منکم مائه یغلبوا الفا من الذین کفروا بانهم قوم لایفقهون
انفال (8 ) 65
89. ایمان مانع فرار از میدان نبرد و زمینه ساز نیل به پیروزی .
... ول امن اهل الکتب لکان خیرالهم ... ة ... وان قتلوکم یولوکم الادبار ثم لاینصرون . آل عمران (3 ) 110 و 111
  6. پرهیز از اسیرگیری
90. پرهیز از گرفتن اسیر قبل از تحقق کامل پیروزی زمینه ساز دستیابی به پیروزی :
ما کان لنبی ان یکون له اسری حتی یثخن فی الارض تریدون عرض الدنیا والله یرید الاخره والله عزیز حکیم انفال (8 )67
7. تقوا
91. تقوا و پرهیزکاری زمینه ساز نیل به پیروزی :
بلی ان تصبروا وتتقوا ویاتوکم من فورهم هذا یمددکم ربکم بخمسه الف من الملیکه مسومین ... ة لیقطع طرفا من الذین کفروا اویکبتهم فینقلبوا خائبین . آل عمران (3 ) 125 و 127
قال موسی لقومه استعینوا بالله واصبروا ان الارض لله یورثها من یشا من عباده والعقبه للمتقین اعراف (7 ) 128
... فاصبرو ازن العقبه للمتقین . هود (11 ) 49
8. تقویت روحیه
92. تقویت روحیه مسلمانان با اندک دیدن تعداد مشرکان زمینه دستیابی آنان به پیروزی :
قد کان لکم ایه فی فئتین التقتا فئه تقتل فی سبیل الله واخری کافره یرونهم مثلیهم رای العین والله یوید بنصره من یشا ان فی ذلک لعبره الاولی البصر.
آل عمران (3 ) 13
واز یریکموهم اذالتقیتم فی اعینکم قلیلا ویقللکم فی اعینهم لیقضی الله امراکان مفعولا و الی الله ترجع الامور . انفال (8 ) 44
9. توکل
 93. توکل بر خدا از عوامل برتری و پیروزی بر دشمنان :
ان ینصرکم الله فلا غالب لکم و ان یخذلکم فمن ذالذی ینصرکم من بعده و علی الله فلیتوکل المومنون آل عمران (3 ) 160
قال رجلان من الذین یخافون انعم الله علیهما ادخلوا علیهم الباب فاذا دخلتموه فانکم غلبون وعلی الله فتوکلوا ان کنتم مومنین.
مائده (5 ) 23
والذین هاجروا فی الله من بعد ما ظلموا لنبوئنهم فی الدنیا حسنه ولاجر الخره اکبر لوکانوا یعلمون ة الذین صبروا و علی ربهم یتوکلون .
نحل (16 ) 41 و 42
10 جهاد
94. پیروزی حق بر باطل در گرو کوشش و جهاد صاحبان حق :
فلیقتل فی سبیل الله الذین یشرون الحیوه الدنیا بالاخره و من یقتل فی سبیل الله فیقتل او یغلب فسوف نوتیه اجرا عظیما . نسا (4 )74
قال رجلان من الذین یخافون انهم الله علیهما ادخلوا علیهم الباب فاذا دخلتموه فانکم غلبون وعلی الله فتوکلوا ان کنتم مومنین.
مائده (5 ) 23
قتلوهم یعذبهم الله بایدکم ویخزهم وینصرکم علیهم ... توبه (9 )14
.11 دعا
95. دعا و درخواست صبر و استقامت و پیروزی بر دشمنان از عوامل دستیابی به پیروزی و نصرت الهی :
ولما برزوالجالوت وجنوده قالو ربنا افرغ علینا صبرا وثبت اقدامنا وانصرنا علی القوم الکفرین ة فهزموهم باذن الله وقتل داود جالوت...
بقره (2 ) 250 و 251
و ما کان قولهم الا ان قالوا ربنا اغفرلنا ذنوبنا واسرافنا فی امرنا وثبت اقدامنا وانصرنا علی القوم الکفرین ة فاتنهم الله ثواب الدنیالله
آل عمران (3 ) 147 و 148
و قال الذین کفروا لرسلهم لنخرجنکم من ارضنا اولتعودن فی ملتنا فاوحی الیهم ربهم لنهلکن الظلمین ةولنسکننکم الارض من بعدهم ذلک لمن خاف مقامی و خاف وعیدة واستفتحوا و خاب کل جبار عنید.
ابراهیم (14 ) 13 ـ15
96. استغاثه به درگاه خدا و دعا برای پیروزی از علتهای پیروزی مسلمانان بر مشرکان در جنگ بدر :
یرید الله ان الحق بکلمه ... اذ تستغیثون ربکم فاستجاب لکم انی ممدکم بالف من الملیکه مردفین . انفال (8 ) 7 و 9
.12 ذکر خدا
97. پایداری اهل ایمان در صحنه های پیکار همراه با ذکر مداوم خدا از عوامل پیروزی آنان بر دشمنان دین :
یایهاالذین امنوا اذا القیتم فئه فاثبتوا واذکروا الله کثیرالعلکم تفلحون 2. انفال (8 ) 45
.13 صبر
90. صبر و بردباری از عوامل دستیابی به پیروزی :
... فلما جاوزه هووالذین امنوا معه قالوا لاطاقه لنا الیوم بجالوت و جنوده قال الذین یظنون انهم ملقوا الله من فته قلیله غلبت فئه کثیره باذن الله مع الصبرین ولما برزوا الجالوت و جنوده قالوا ربنا افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا و انصرنا علی القوم الکفرین فهزموهم باذن الله ...
بقره (2 ) 249 ـ 251
ولقد نصرکم الله ببدر... بلی ان تصبروا و تتقوا و یاتوکم من فورهم هذا یمددکم ربکم بخمسه الف من الملیکه مسومین . آل عمران (3 ) 123 و 125
وکاین من نبی قتل معه ربیون کثیرفما و هنوا لما اصابهم فی سبیل الله و ماضعفوا و ما استکانوا والله یحب الصبرین ف اتئهم الله ثواب الدنیا و حسن ثواب الاخره والله یحب المحسنین . آل عمران (3 ) 146 و 148
ولقد کذبت رسل من قبلک فصبروا علی ماکذبوا و اوذوا حتی اتئهم نصرنا و لامبدل لکلمنت الله ... انعام (6 ) 34
وان کان طائفه منکم امنوا بالذی ارسلت به وطائفه لم یومنوا فاصبرا و حتی یحکم الله بیننا و هو خیرالحکمین . اعراف (7 ) 87
... و تممت کلمت ربک الحسنی علی بنی اسریل بما صبروا و دمرنا ماکان یصنع فرعون و قومه و ماکانوا یعرشون .
اعراف (7 ) 137
یا ایهاالنبی حرص المومنین علی القتال ان یکن منکم عشرون صبرون یغلبوا مائتین و ان یکن منکم ماته یغلبوا القا من الذین کفروا بانهم قوم لایفهون . انفال (8 ) 65
الشن خفف الله عنکم و علم ان فیکم ضعفا فان یکن منکم مائه صابره یغلبوا مائتین وان یکن منکم الف یغلبوا الفین باذن الله و الله مع الصبرین .
انفال (8 ) 66
... فاصبر ان العقبه للمتقین . هود(11 ) 49
والذین هاجروا فی الله من بعد ماظلموا بنبوئنهم فی الدنیا حسنه ... الذین صبروا و علی ربهم یتوکلون . نحل (16 ) 41 و 42
14. فهم
99. فهم مومنان از حقایق دینی و فقدان آن درکافران عاملی اساسی در پیروزی رزمندگان مومن :
یایهاالنبی حرص المومنین علی القتال ان یکن منکم عشرون صبرون یغلبوا مائتین وان یکن منکم مائه یغلبوا الفا من الذین کفروا بانهم قوم لایفقهون . انفال (8 ) 65
15. قدرت خدا
100. توانایی و قدرتمندی خداوند عامل پیروزی او و پیرامبرانش در تمامی اعصار :
کتب الله لاغلبن انا و رسلی ان الله قوی عزیز.
مجادله (58 ) 21
16. مقاومت
101. مقاومت در برابر دشمن و صبر و تحمل سختیهای مبارزه عامل رسیدن به پیروزی :
ولما برزوا الجالوت و جنوده قالوا ربنا افرغ علینا صبرا و ثثبت اقدامنا و انصرنا علی القوم الکفرین . بقره (2 ) 250
وماکان قولهم ان قالوا ربنا اغفرلنا ذنوبنا و اسرافنا فی امرنا و ثبت اقدامنا و انصرنا علی القوم الکفرین . آل عمران (3 ) 147
اذ یغشیکم النعاس امنه و ینزل علیکم من السما ما لیطهرکم به ویذهب عنکم رجز الشیطن ولیربط علی قلوبکم و یثبت به الاقدام . انفال (8 ) 11
اذ یوحی ربک الی الملیکه انی معکم فثبتوا الذین امنوا سالقی فی قلوب الذین کفروا الرعب فاضربوا فوق الاعناق واضربوا منهم کل بنان . انفال (8 ) 12
یایهاالذین امنوا اذا لقیتم فته فاثبتوا و اذکروا الله کثیرالعلکم تفلحون انفال (8 ) 45
یایهاالذین امنوا ان تنصروالله ینصرکم و یثبت اقدامکم . محمد(47 ) .17 ملائکه
102. نقش تعیین کننده فرشتگان در پیروزی مجاهدان :7
اذ تقوال للمومنین الن یکفیکم ان یمدکم ربکم بثلثهه الف من الملیکه منزلین و ما جعله الله الابشری لم ولتطمئن قلوبکم به و ماالنصر الا من عندالله العزیز الحکیم .
آل عمران (3 ) 124 و 126
اذتستغیثون ربکم فاستجاب لکم انی ممدکم بالف من الملیکه مردفین و ماجعله الله بالا بشری و لتطمئن به قلوبکم و ما النصر الامن عندالله ان الله عزیزحکیم . انفال (8 ) 9 و 10
اذا یوحی ربک الی الملیکه انی معکم فثبتوا الذین امنوا سالقی فی قلوب الذین کفروا الرعب فاضربوا فوق الاعناق و اضربوا منهم کل بنان. انفال (8 ) 12
واذ زین بلهم الشیطن اعملهم و قال لاغالب لکم الیوم من الناس و انی جارلکم فلما ترات الفدتان نکص علی عقبیه و قال انی بری منکم انی اری مالاترون انی اخاف الله و الله شدید العاقب ولوتری اذ یتوفی الذین کفروا الملیکه بضربون وجوهم و ادبرهم و ذوقوا عذاب الحریق . انفال (8 ) 48 و 50
ثم انزل الله سکینته علی رسوله و علی المومنین و انزل جنود الم تروها و عذب الذین کفروا و ذلک جزاالکفرین . توبه (9 ) 46
الاتنصروه فقد نصره الله اذ اخرجه الذین کفروا ثانی اثنین اذ هما فی الغاراذ یقول الصحبه لاتحزن ان الله معنا فانزل الله سکینته علیه و ایده بجنود لم تروها و جعل کلمه الذین کفرواالسفلی و کلمه الله هی العلیا و الله عزیز حکیم . توبه (9 ) 40
18. نیروی نفوذی
103. توجه به توصیه های نفوذی در صف دشمنان یکی از ابزار فراهم کننده پیروزی :
قال رجلان من الذین یخافون انعم الله علیهما ادخلوا علیهم الباب فاذا خلتموه فانکم غلبون و علی الله فتوکلوا ان کنتم مومنی . مائده (5 ) 23
19. نیکوکاری
104. نیکوکاری زمینه ساز اعطای پیروزی از ناحیه خداوند به مومنان :
ولقد مننا علی موسی و هرون و نجبنهما و قومهما من الکرب العظیم و نصرنهم فکانوا هم الغلبین انا کذلک نجزی المحسنین .
صافات (37 ) 114 ـ116 و 121
20. ولایت پذیری
105. پذیرش ولایت خدا و رسول (ص ) عامل دستیابی به پیروزی :
ومن یتول الله و رسوله و الذین امنوا فان حزب الله هم الغلبون .
مائده (5 ) 56
106. سرپرستی و ولایت خداوند بر مومنان و بی سرپرستی کافران علت پیروزی مومنان بر کافران :
بل الله مولکم وهو خیرالنصرین . آل عمران (3 ) 150
یایهاالذین امنوا ان تنصرواالله ینصرکم و یثبت اقدامکم ذلک بان الله مولی الذین امنوا و ان الکفرین لامولی لهم . محمد(47 ) 7 و 11
21. هجرت
107. هجرت از جوامع ستم پشه زمینه ساز تقویت قوا و رسیدن به پیروزی درآینده :
والذین هاجروا فی الله من بعد ماظلموا لنبوثنهم فی الدنیا حسنه ... نحل (16 ) 41
22. یاری دین خدا
108. یاری کردن دین خدا زمینه جلب نصرت الهی و نیل به پیروزی :
ان ینصرکم الله فلاغالب لکم وان یخذلکم
فمن ذاالذی ینصرکم من بعده و علی الله فلیتوکل المومنون .
آل عمران (3 ) 160
اذن للذین یقتلون بانهم ظلموا و ان الله علی نصرهم لقدیر ة الذین اخرجوا من دیرهم بغیر حق الا ان یقولوا ربنا الله ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صومع و بیع و صلوت و مسجد یذکر فیها اسم الله کثیرا و لینصرن الله من ینصره ان الله لقوی عزیز . حج (22 ) 39 و 40
یایهالذین امنوا ان تنصروالله ینصرکم و یثبت اقدامکم .
محمد(47 ) 7
یایها الذین امنوا کونوا انصارالله کما قال عیسی ابن مریم للحواریین من انصاری الی الله قال الحواریون نحن انصارالله فامنت طایفه من بنی اسریل و کفرت طایفه فایدنا الذین امنوا علی عدوهم فاصبحواظهرین .
صف (61 ) 14