* شما ریاست نشست امسال شورای همکاری خلیجفارس را بر عهده دارید. نقش فعلی شورا را در معادلات منطقهای چطور ارزیابی میکنید؟ فکر نمیکنید شورا به همکاریهای اقتصادی در مقایسه با مسائل سیاسی و امنیتی بسیار کم میپردازد؟
** شورا مظهر روابط تاریخی و اجتماعی میان اعضا است و به نظر من از نقش اولیهاش که چارچوبی برای همکاریهای سیاسی و اقتصادی بود پیش افتاده است. شاید همین ابعاد اجتماعی و تاریخی روابط کشورهای عضو باعث شده شورای همکاری خلیجفارس در طول این سالها همچنان قدرتمند پابرجا بماند. صرفنظر از آهنگ کند رشد همکاریهای دوطرفه میان اعضا، دورنمای نزدیکی کشورهای عضو به هم بسیار امیدوار کننده است. به نظرم به دو دلیل روابط اعضای شورا گرمتر میشود و آنها منافع یکسان پیدا میکنند: اول بهبود عظیم در روند تجارت و سرمایهگذاری میان این کشورها، و دوم قانون جدید که اجازه میدهد خارجیها – یعنی شهروندی از کشورهای عضو – در این کشورها زمین بخرند و به بازیگرانی فعال تبدیل شوند.
اولویتهای سیاسی و امنیتی که بحث اصلی شورا در دهههای 80 و 90 میلادی بود – به خاطر شرایط آن دوره – نباید باعث شود که بگوییم همکاری اقتصادی و اجتماعی میان اعضا وجود نداشته است. احتمالا رسانهها به آن کمتر پرداختهاند. به نظر من اولویتها هرچه باشد ما در همکاری موفق بودهایم: روابطمان گرمتر شده و منافعمان به هم نزدیکتر.
* کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس نگرانی خود را از برنامه اتمی ایران اعلام و بر اهمیت رسیدن به راهحلی دیپلماتیک تاکید کردهاند. اوضاع فعلی را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا میتوانید با وجود نشستهایتان با مقامات ایرانی و سران دیگر کشورها این اطمینان را بدهید که منطقه به سمت یک رویاروئی نظامی دیگر پیش نمیرود؟
** ماقویا معتقدیم در خلیجفارس و خاورمیانه نباید مسابقه تسلیحاتی – آن هم سلاحهای کشتار جمعی – آغاز شود. در مورد ایران هم همینگونه فکر میکنیم. کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس هم به صورت تکتک و هم از طرف شورا این موضع اصولی را به اطلاع مقامات ایرانی رساندهاند و در عوض ما تضمین گرفتهایم که هدف برنامه اتمی ایران صلحآمیز است. به اعتقاد ما این تضمینها باید با استانداردهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی همخوانی داشته باشد تا البرادعی هم صلحآمیز بودن برنامه ایران را تائید کند. ما میخواهیم از صلحآمیز بودن برنامه ایران مطمئن شویم و هم از این نکته که تهران به دانش فنی تولید انرژی اتمی به طور کامل دست یافته است، دستگاهها بدکار نمیکنند و منطقه در خطر قرار نخواهد گرفت؛ در صورت بروز هر مشکلی در نیروگاه بوشهر کشورهای حوزه خلیجفارس در معرض بیشترین خطر قرار دارند.
* آیا امارات عربی متحده از موقعیت فعلی و فشار غرب به ایران بر سر برنامه اتمیاش برای در اختیار گرفتن سه جزیره تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی استفاده خواهد کرد؟
** رویکرد ما در مورد این سه جزیره تابع هیچ شرایط منطقهای و جهانی نیست. امیدواریم با انجام گفتوگوهای سازنده با تهران یا از طریق دادگاه لاهه اوضاع مشخص شود.
* سیاست خارجی امارات عربی متحده رویکری بشردوستانه دارد. ما این را در کمکهای انساندوستانه شما به مردم فلسطین در غزه، به قربانیان حمله اخیر اسرائیل به لبنان، قربانیان حادثه سونامی در آسیا، زلزلهزدگان پاکستانی و مردم فقیر آسیا و آفریقا شاهد بودهایم. آیا این سیاست را رسما دنبال میکنید؟
** من راه پدرم را میروم. او میگفت: «قادر متعال این ثروت را به ما ارزانی داشته است. پس ما باید هم خود به توسعه برسیم و هم به دیگران برای رسیدن به شکوفایی کمک کنیم.» ما سازمانهای بشردوستانه زیادی تاسیس کردهایم، مانند هلالاحمر امارات عربی متحده، بنیاد خیریه زیاد، و سازمان خیریه محمدبن رشید. این باعث شده روابط ما با کشورهای برادر و دوست گرمتر شود.
* اخیرا تنش میان شما و عربستان سعودی بر سر مسائل مرزی شدت یافته است. آیا این مساله را تهدیدی برای روابط دو کشور ارزیابی میکنید؟ آیا رسیدن به راهحل امکانپذیر است؟
** ارتباط گرم ما با برادرانمان در عربستان – بیتوجه به هر موضوع مورد بحثی – ادامه دارد. تمامی نشستها میان دو طرف با آرامش پیش رفته است.
* شمار زیادی از سیاستمداران در واشنگتن میگویند در صورت تقسیم عراق به چند بخش، خروج سربازان آمریکایی از این کشور ممکن میشود. نظر شما چیست؟
** ما به همراه دیگر کشورهای جهان عرب سرسختانه معتقدیم ثبات و صلح و ثبات منطقه به وجود عراق متحد وابسته است. ما بارها این را اعلام کردهایم که هرگونه تجزیه و تقسیم عراق به ضرر مردم این کشور است. دولت و ملت عراق نیز همین را میخواهند.
* اوضاع مردم فلسطین با اقدامات غیرعادلانه اسرائیل وارد مرحلهای بحرانی شده است. فکر میکنید در این شرایط احیای روند صلح امکانپذیر است؟
** اوضاع در مناطق اشغالی بسیار غمانگیز شده است. نه فقط به خاطر اقدامات اشغالگران و حملات روزانه به غیرنظامیان که به دلیل بنبست تلاشهای سیاسی که باعث ناامیدی همه شده است. ما امیدواریم حمایت کامل خود را از برادران فلسطینیمان از سر بگیریم و در همین حال از آنها میخواهیم که وحدت ملی خود را قدرتمندتر کنند.
* کشورهای عرب ماجرای فلسطین را به شورای امنیت سازمان ملل کشاندند، اما راه به جایی نبردند و بنبست همچنان ادامه دارد. آیا فکر میکنید فرصتهای صلح در منطقه از بین رفته است؟ یا واکنشهای بینالمللی به حمله اخیر اسرائیل به لبنان باعث شده جهان به دنبال راهحل نهایی باشد؟
** با وجود ناامیدی اخیر ما از نقش سازمان ملل در مساله فلسطین، هنوز به تلاشهای بینالمللی برای رسیدن به صلحی پایدار و فراگیر در منطقه خوشبینیم.
* از آغاز جنگ 34 روزه اسرائیل علیه لبنان شما از ثبات در این کشور حمایت کردهاید. پدرتان نیز همینگونه بود. اوضاع لبنان را چگونه میبینید؟
** حمایت ما از لبنان یا هر کشور عرفی یک وظیفه و بخش ضروری سیاست خارجی امارات به شمار میآید. ما اعتقاد داریم این کشور با هر مشکل و خطری روبرو شود، مردمش توانایی مقابله با آن را دارند، همه مردم از شیعه و سنی گرفته تا مسیحیان. مردم لبنان خود باید آیندهشان را بسازند. ما برای بازسازی کشور پس از حمله اسرائیل به آنها کمک مالی خواهیم کرد.
* تروریسم حالا در سراسر جهان پخش شده و شماری از کشورهای خاورمیانه هم درگیر آن شدهاند. فکر میکنید مرحله بعدی جنگ علیه تروریسم چه باشد؟
** ما همچنان به جنگ علیه تروریسم معتقدیم، چون اعتقاد داریم تروریسم خطرناک و واگیردار است. من فکر میکنم تنشهای بینالمللی، فقر و گرسنگی مردم را به سمت ناامیدی میکشاند و این باعث ظهور بنیادگرایی و تروریسم میشود. تلاش بعضی کشورها در جنگ علیه تروریسم را منکر نمیشوم اما میگویم همزمان با آن باید اقدامات سیاسی هم انجام شود.
* شماری از تحلیلگران از برخورد تمدنها صحبت میکنند و عدهای هم سعی میکنند اسلام را با تروریسم مرتبط کنند. نظر شما چیست؟
** ابتدا باید بپذیریم روابط مسلمانان و غرب اخیرا به مشکل برخورده است. این دو دلیل دارد: اول به خاطر مسائل داخلی کشورهای عرب و مهمتر از آن رویکرد دولتهای غربی در مواجه با مشکلات و مسائل جهان اسلام، مانند مساله فلسطین، تعریق تروریسم و حمله به ارزشهای ما. دو طرف هم از لحاظ سیاسی و هم از دید فرهنگی دچار سوءتفاهم شدهاند. من از سازمان ملل میخواهم کنفرانسی بینالمللی برپا کند که هدفش گسترش درک متقابل میان تمدنها و تساهل باشد. درک متقابل مهمترین چیزی است که حالا جهان به آن نیاز دارد.