مهندس غلامحسین امیری
اسلام دینی است اجتماعی که برای اتحاد و اجتماع اهمیت فراوان قایل است. همانطور که مردم را به شرکت جمعی در مسایل عبادی دعوت میکند در مسایل اجتماعی و سیاسی و امنیتی نیز خواستار حرکتهای جمعی است و مسلمانان را به تحکیم روابط توصیه میکند و برکت و ثواب را در انجام اعمال و کارهای دستهجمعی میداند.
سیره پیامبر اسلام بیانگر اهمیت دادن به رسول خدا به کارهای جمعی است. از نصب سنگ حجرالاسود گرفته تا حفر خندق در جنگ احزاب و اتمام رسالت با پیام غدیر در محل غدیر خم. به علاوه ائمه معصومین(ع) نیز پیروان خود را به داشتن رابطه و همکاری در کارهای نیکو و پرهیزگاری وصیت مینمودند. در حقیقت با این مبانی بود که در طول تاریخ، شیعه توانست بارها توطئههای دشمنان را خنثی و خود را از خطرهای متعدد نجات دهد.
از طرفی از مقتضیات قرون اخیر پیدایش احزاب سیاسی میباشد که با داعیه ایجاد مشارکت سیاسی، انسانها را جهت تعیین سرنوشت سیاسی خویش به صحنه میکشانند. جوامع توسعه یافته امروز، وجود دموکراسی بدون وجود احزاب سیاسی را امری نامفهوم و غیر ممکن میدانند. به نظر میرسد احزاب سیاسی مهمترین ابزار دموکراسی و عامل حضور فعال تودهها در عرصههای اجتماعی برای مشارکت و تصمیمگیری در سرنوشتشان تلقی میگردد.
میتوان گفت احزاب سیاسی کارآمدترین عناصری هستند که تحقق عینی توسعه سیاسی را در قالب مشارکت تودهها در امر سیاست و رقابت نیروها در امور مدیریتی و سیاسی اجتماع، فراهم میسازند. تا جایی که برخی از پژوهشگران شکلگیری روند مشارکت سیاسی و دموکراسی را بدون وجود احزاب ناممکن دانستهاند. "احزاب سیاسی یکی از راهکارها و شیوههایی است که زمینههای شکلگیری توسعه سیاسی را درجوامع فراهم میسازد."(1)
به دلیل اینکه اسلام دین کامل خداست، میتواند به شکل احسن جوابگوی مشارکت سیاسی توده مردم در تعیین سرنوشت خویش باشد و طبعا با تحزب سازگاری دارد.
شهید دکتر بهشتی که به بنیانگذار تشکیلات در ایران اسلامی معروف است اعتقاد عمیقی به کا حزبی داشتند و لازمه تقویت جمهوری اسلامی را منوط به وجود حزبی قوی میدانستند. ایشان در این خصوص میگویند: "چون اداره کشور احتیاج به یک محل هماهنگ دارد آن تشکیلات سیاسی و اجتماعی اسلامی که بتواند طرح و برنامه هماهنگ و نقطهنظرها و موضعگیریهای هماهنگ و کادر هماهنگ را به وجود آورد به آن میگوییم حزب. به این معنی یعنی یک گروه دارای نقطهنظرهای اسلامی و سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی هماهنگ و دارای هماهنگی عملی و برخوردار از ... از ضرورتها میباشد.(2)
امروزه بحث تحزب و حزبگرایی در محافل سیاسی مطرح است گروهی مخالف تحزب و گروهی موافق آن میباشند. گروهی با معیارهای غربی احزاب را قبول دارند. حزب را فقط برای رسیدن به قدرت میخواهند. این گونه احزاب مورد تایید اسلام نیست. جامعه به حزبی نیاز دارد که اعضای آن در راستای خط مستقیم اسلام میاندیشند و عمل میکنند و به استقلال کامل این مملکت از منظر سیاسی و اقتصادی علاقه دارند و معتقد هستند که این جامعه میتواند روی پای خودش بایستد و به سمت جلو حرکت کند و به پیروزی در مراحل بعدی انقلاب برسد.
بنابراین اسلام که دین کامل و جوابگوی نیازهای بشری در تمام زمینهها میباشد کاملترین شکل دموکراسی را نیز میتواند با آموزش ایدئولوژی مشترک، استراتژی مشترک، خط مشی مشترک، نقطهنظرهای مشترک و اهداف مشترک، جهت اداره جامعه محقق سازد.
کارکرد چنین تشکیلاتی و حزبی را میتوان به ترتیب ذیل متذکر شد:
1ـ جهت دادن به تمایلات الهی انسانها برای رسیدن به فلاح و رستگاری در دنیا و آخرت
2ـ شناسایی نیروها و استعدادهای کارآمد برای سپردن مسئولیتهای کلیدی نظام به آنها
3ـ بالفعل کردن نیروهای بالقوه و کشف استعدادهای درخشان
4ـ جلوگیری از هدر رفتن نیروهای توانمند و سازماندهی آنها
5ـ احقاق حقوق عامه مردم و جلوگیری از جهتگیری طبقاتی یا منافع عدهای خاص (اجرای عدالت اجتماعی)
6ـ تقویت نظام سیاسی اسلام و کوشش در جهت پیشبرد جامعه به سوی ترقی و تعالی
7ـ شتاب دادن به حرکت نیروهای راکد و کمکار و وارد کردن آنها به گردونه مشارکت سیاسی و اجتماعی و مدیریتی.
8ـ تبدیل کردن نیروهای پراکنده و ایستا به نیروهای مجتمع و پویا و پر تحرک
9ـ اعمال نظارت بر عملکرد مسئولان و انتقاد سالم و پیشنهاد مناسب به دولت در جهت اصلاح برنامهها
10ـ ایجاد وحدت و همدلی در بین مردم به منظور تقویت وحدت ملی
11ـ فراهم آوردن زمینه ایجاد فضای تضارب آرا و افکار
12ـ ترویج معروفها و نهی و جلوگیری از منکرهای سیاسی، اخلاقی و فرهنگی
13ـ ایجاد زمینه رقابت سالم با سایر احزاب و گروهها
14ـ و تعمیق بینش سیاسی جامعه
امروزه ایجاد حزب فراگیر با کادرهای بالا از ضرورتها است و اندیشمندان و خبرگان سیاسی نظام بایستی تلاش نمایند تا با ایجاد رقابت سالم سیاسی موجبات ثبات سیاسی و وحدت ملی را در جهت حفظ منافع ملی فراهم نموده و امنیت ملی و ضریب امنیت ملی را در جامعه بالا ببرند.