رادیو اروپای آزاد طی گزارشی تحلیلی اعلام کرد: درحالی که مذاکرات پروژه انتقال گاز ایران به هند از طریق پاکستان بیش از ده سال است که آغاز شده است، به نظر میرسد ادامه این مذاکرات با چالشهای زیادی روبرو شده است.
این رادیو در ادامه افزود: براساس اطلاعات اخیر سازمان اطلاعات انرژی آمریکا، ایران با در اختیار داشتن بیش از 6/26 تریلیون ذخایر گازی، دومین کشور جهان از این لحاظ به شمار میرود.
روند عادی مذاکرات اجرای این پروژه عظیم گازی از اظهارات اخیر مانموهان سینگ نخستوزیر هند که در مصاحبه با روزنامه آمریکایی واشنگتن پست بیان شد، با ابهامات جدی روبرو شد.
هند در حال حاضر نیاز شدیدی به تامین انرژی موردنیاز خود دارد. میزان تقاضای گاز هند در سال 2002 میلادی، به بیش از 25 میلیارد مترمکعب رسید و پیشبینی میشود این رقم تا سال 2010 میلادی، به بیش از 34 میلیارد متر مکعب و تا سال 2015 میلادینیز به بیش از 3/45 میلیارد مترمکعب افزایش خواهد یافت.
هند برای تامین گاز موردنیاز خود تاکنون با کشورهای ایران، بنگلادش، برمه، و قطر وارد مذاکره شده است.
براساس توافقات اولیه سه کشور ایران هند و پاکستان، قرار است عملیات اجرایی این پروژه عظیم گازی از ابتدای سال آینده میلادی اجرا شود.
مانی شانکر آیار وزیر نفت هند روز 4 ژوئن در شهر لاهور پاکستان گفت: هند به هیچ وجه تسلیم فشارهای سیاسی آمریکا برای متوقف نمودن پروژه انتقال گاز از ایران نخواهد شد.
علاوه بر این، هند و ایران اواسط ماه ژوئن سال جاری در مورد قرارداد 22 میلیارد دلاری صادرات گاز طبیعی ایران به هند به توافق رسیدند. براساس این قرارداد یک کنسرسیوم هندی از سال 2009 یا 2010میلادی، به مدت 25 سال سالیانه بیش از 5 میلیون تن گاز طبیعی مایع از ایران خریداری خواهد کرد.
اجرای پروژه انتقال گاز ایران به هند از طریق مرزهای پاکستان، از سوی دیگر موجب تقویت روابط سیاسی دهلی نو و اسلامآباد و کاهش تنشهای سیاسی دو کشور خواهد شد. آمریکا نیز بهبود روابط سیاسی هند و پاکستان حمایت میکند ولی با نهایی شدن این پروژه به شدت مخالف است.
احمد وقار معاون وزیر نفت پاکستان، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: دولت پاکستان براساس منافع ملی خود در مورد این پروژه تصمیمگیری خواهد کرد و به هیچوجه تسلیم فشارهای سیاسی کاخ سفید نخواهد شد.
روند مذاکرات به خوبی در حال پیشرفت بود تا اینکه مانموهان سینگ نخستوزیر هند طی سفری به آمریکا و مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست، گفت: اجرای پروژه انتقال گاز ایران به هند از طریق مرزهای پاکستان نگرانیهای فراوان امنیتی به دنبال خواهد داشت و من نسبت به سرمایهگذاری کنسرسیومهای بینالمللی در این پروژه شک و تردید دارم.
این در حالی بود که بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران طی سفری به پاکستان که اوایل ماه جولای انجام شد، بالاخره پس از ده سال نخستین سند همکاری در مورد اجرای این پروژه گازی را با مقامهای پاکستانی به امضا رساند.
پاکستان نیز که قصد دارد در آینده نزدیک گاز طبیعی را جایگزین نفت نماید، نیاز شدیدی به گاز ایران دارد. براساس آمارهای سازمان بینالمللی انرژی میزان تقاضای گاز طبیعی در این کشور طی سال 2006 میلادی بیش از 50 درصد افزایش خواهد یافت.
پاکستان که از محل ترانزیت گاز طبیعی ایران به هند سالیانه بیش از 50 میلیون دلار درآمد کسب خواهد کرد، اکنون در پی برطرف نمودن نگرانیهای امنیتی مقامهای هندی است.
پس از اظهارات اخیر سینگ نخستوزیر هند، محمد نعیم خان سخنگوی وزارت خارجه پاکستان به خبرگزاری فرانسه گفت: حتی اگر هند نیز با توجه به فشارهای آمریکا، از ادامهع مذاکرات منصرف شود، پاکستان به تنهایی خواستار خرید گاز از ایران است.
امانالله جادون وزیر نفت پاکستان نیز گفت: پاکستان کلیه مسائل امنیتی این پروژه را تامین خواهد کرد. ما نیز مانند هند به گاز طبیعی ایران نیاز داریم چرا که بحران انرژی امنیت اقتصادی پاکستان را تهدید میکند.
در عین حال دولت پاکستان قرار است تا پایان سال جاری میلادی نظر نهایی خود را در خصوص این پروژه اعلام نماید.
نشریه اقتصادی بیزینس رکوردر نیز روز 28 ماه جولای از آغاز تلاشهای پاکستان برای تامین مالی این پروژه و مذاکرات این کشور با چندین موسسه مالی و شرکت بزرگ نفتی خبر داد.
این در حالی است که کارشناسان بینالمللی انرژی مخالفت آمریکا را با اجرای این پروژه تعیینکننده میدانند و معتقدند هنوز باید شاهد تحولات دیگری در خصوص این پروژه بود.
در صورتی که مقامهای هندی از ادامه مذاکرات صرفنظر نمایند پیشبینی میشود ایران از راههای گوناگون برای جلب نظر دولت هند تلاش نماید.
راهحل این مشکل، بحث قیمت گاز صادراتی ایران به هند است. ایران در این صورت با پیشنهاد قیمت پایینتر به دنبال جلب نظر مساعد هند خواهد بود. بحث عدم توافق بر سر قیمت گاز صادراتی ایران به هند از جمله مهمترین موضوعات مطرح در این پروژه بوده است.