اینکه گروهی یا حزبی، مشی سیاسی خود را فارغ از اعتقادات و برنامههای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خود طراحی کند، پدیدهای است که اگر چه در هیچ کجای جهان رسم نیست در ایران به رسمی مألوف تبدیل شده است.
بر اساس همین عادت ایرانی است، که عدهای با تکیه بر شعارهای آزادسازی اقتصاد، تعدیل، اقتصاد بازار، تکثر در بنگاهها و رقابت در عرصه تولید، تجارت و ... نسبت خود در اقتصاد را با آزاری معنا میکنند. اما در عمل سیاسی، همین معتقدان به آزادسازیهای اقتصادی و تکیه بر رقابت و تکثر اقتصادی سهمی معادل صفر را برای رقبای سیاسی قائل شده و رقابت در عرصه سیاسی را چندان مورد پسند نمیدانند، در این تفکر دوگانه است که حتی نامه انتقادی 90 نفر از فعالان سیاسی تاب آورده نمیشود و آنها به مجازات زندان محکوم میشوند.
این سکه روی دیگری هم دارد، گروه جدید محافظهکاران که سکه خود را با اصولگرایان نقش زدهاند گفتمان عدالت را مهمترین کلید واژه و محور تبلیغاتی خود معرفی کردهاند. تا آنجا که حتی احمد توکلی گفتمان عدالت را به تنهایی مصادره کرده و میگوید: «حرفی را که در طول سالیان متمادی میگفتم اکنون به گفتمان غالب صحنه سیاست تبدیل شده است و همه نامزدها از گفتمان عدالت سخن میگویند.»
اما باور عدالتخواهی و عدالتطلبی از کسانی که در حوزه سیاست برنده مسابقهای بدون رقیب و ناعادلانه شدهاند همان قدر خندهدار است که مسخره کنندگان دموکراسی و تکثر سیاسی از آزادی اقتصاد و تکثر در حوزه اقتصاد سخن بگویند.
توکلی در گفتوگوی دیروز خود با خبرنگاران از حوزه شعارهای تکراری خود پا را فراتر نگذاشت و بر همان واژههای بدون برنامه خود پای فشرد. او هنوز به این پرسش پاسخ نداده است که چگونه در حالیکه توزیع برابر در حوزه قدرت سیاسی آنقدر هم برای او و همفکرانش مورد احترام نیست، شعار توزیع برابر درآمدها در حوزه اقتصاد را میتواند به مرحله اجرا درآورد.
او تنها به این جمله که در درستی آن شکی نیست بسنده کرده که «رشد بدون عدالت ناپایدار است» اگر جمله توکلی را با جایگزینی «توسعه» به جای «رشد» تصحیح کنیم که احتمالاً درستتر به نظر میرسد، نقش دموکراسی، آزادی بیان، آزادیهای مدنی و حقوق مدنی و بشر اهمیتی کم نظیر مییابد که در سخنان و گفتههای اکثر نظریهپردازان توسعه مورد تأکید است. اگر چه ایشان می توانند تمام این نظریهپردازان را غربیانی بنامند که به دنبال نهادینه کردن استعمار و استثمار ایرانیها و کشورهای در حال توسعه هستند.
البته توکلی در گفتوگوها و سخنرانیهای خود تاکنون برنامهای روشن و مدون برای دستیابی به رشد مورد نظر خود نیز ارائه نکرده است، با این حساب میبایست طرحهای ارائه شده در مجلس از قبیل طرح تثبیت قیمتها و طرح کاهش نرخ سود بانکی را حاصل تفکر او دانست. تفکری که از مرکز پژوهشهای مجلس کلید خورده است که توکلی ریاست بر آن را عهدهدار است.
احمد توکلی نیز در گفتوگوی دیروز خود، یک بار دیگر به طرح تثبیت قیمتها اشاره کرده و بر درستی آن تأکید کرده است. او گفت: برخی با اقدامات خود نگذاشتند ملت طعم شیرینی تثبیت قیمتها را بچشد.
وی در ادامه درباره نحوه برخورد با طرح تثبیت قیمتها و دلایل عدم تأثیر کامل این طرح با اشاره به طرح مجلس ششم و دولت برای 5 برابر کردن قیمت بنزین گفت: در صورتی که چنین میشد اتفاقات ناگواری در کشور پیش میآمد و جهتگیری مجلس هفتم برای تثبیت قیمت 9 قلم کالا و خدمات در مسیر مقابله با حوادث وحشتناکی که ممکن بود پیش آید اتخاذ شد.
وی افزود: البته برخی دستگاههای عمومی از جمله وزارت راه، بیمه مرکزی، شورای شهر و شهرداری تهران و برخی شهرها به این طرح پیوستند و انتظار میرود دستگاههای دولتی دیگر با اتخاذ سیاست کاهش هزینه، نمایندگان و مردم را همراهی کنند.
توکلی خاطرنشان کرد: متأسفانه حرفهای سیاسی کارانه در مسیر بررسی و تصویب این قانون صورت گرفت و ما هم با استدلالهایی پاسخ دادیم تا جلوی جو غوغا سالاری علیه این طرح گرفته شود.
این کاندیدای اصولگرای انتخابات با ابراز تأسف از افزایش ناگهانی قیمت میوه در سال نو که تلخ کامی را در مردم ایجاد کرد، گفت: برخیها با اقداماتی نگذاشتند ملت طعم شیرینی این مصوبه را بچشد. توکلی تأکید کرد: این قبیل اقدامات یا معلول اراده منحط سیاسی یا معلول ضعف در اداره کشور بود و اگر هر کدام از این دو مورد باشد، نتیجهاش یکی است و البته مجلس وظیفه نظارتی خود را در این مورد انجام خواهد داد.
اظهار نظر توکلی نشان از آن دارد که او به رغم تمام انتقادها و اظهارات کارشناسان اقتصادی که پیشاپیش این طرح را که با سازوکارهایی غیر اقتصادی سعی در کنترل قیمتها داشت، شکست خورده ارزیابی میکردند، سعی در توجیه طرح خود دارند.
توکلی همچنان با توجه به اعتقادات بگیروببندی خود در حوزه اقتصاد که آبادگران در حوزههای دیگر نیز بر آن باور دارند سعی در نشان دادن و پیدا کردن متهمی دارد که خواسته است طرح تثبیت قیمتهای او و همفکرانش را با شکست مواجه سازد.
اگر چه پیش از این به نظر میرسید که توکلی با توجه به اقتصاد خوانده بودن خود برنامهای روشنتر در حوزه اقتصاد داشته باشد اما تاکنون خلاف این باور و پیشبینی ثابت شده است چرا که توکلی نتوانسته به برنامهای روشن دست یابد او روز گذشته نیز با ادامه رویکردی مشابه آنچه تا به حال داشته، گفت: دولت اصولگرا به درستی میداند که بدون تقویت و اصلاح شیوه تولید ملی و مبارزه با غول رنجآور بیکاری امکان پذیر نیست.
وی با تأکید بر فراهم کردن زمینه برای رشد سرمایهگذاری مولد و واقعی در کشور تصریح کرد: برای تحقق این مهم، اول باید ظرفیتهای موجود در کشور به درستی به افکار افتد و تولید و کار خدمات واقعی مقرون به صرفه شود، تا سرمایهگذاران داخلی و خارجی با اشتیاق به عرصه تولید در داخل بپردازند. هر چند که او در همین حوزه نیز با چالش فکری روبروست، در حالی که از جذب و اشتیاق سرمایهگذاری در اقتصاد ایران سخن میگوید و آن را عاملی برای افزایش تولید و رشد اقتصاد تلقی میکند، رفتاری خلاف آن را نشان میدهد.
توکلی در همین گفتوگو با اشاره به تصمیم مجلس در مورد قرارداد ترک سل و ال 90 و لغو قرارداد تاو که هرکدام به تنهایی میتواند عاملی برای فراری دادن تمام سرمایهها از مرزهای اقتصاد ایران شود،گفت: علت این تصمیم مجلس،درک شرایط حساس و مقابله با واگذاری امور کشور به خارجیها بود. این نگاه که در میان محافظهکاران اعم از اصولگراها و بنیادگراها تسری دارد، نگاهی است که ریسک سرمایهگذاری در کشور را افزایش داده و با امنیتی کردن بحث سرمایه گذاری، منشاء اثر آن را از بین میبرد.
در مجموع به نظر میرسد که توکلی به عنوان نماینده اقتصادی اصولگرایان به ویژه آبادگران ایران اسلامی ضمن وجود چالشها و تضادهای فکری درونی در حوزه برنامهریزی برای تحقق شعارهای خود نیز ناتوان مانده است، تا آنجا که شعار عدالتخواهی و عدالتطلبی و نیز با درنظر گرفتن این موارد به برنامههای تخیلی بدل شده که تنها سیل احساسات رأی دهندگان را نشانه رفته است.
البته در ایران مردم عادتی دیرینه دارند، آنها میدانند که در ایران میتوان به انحصار در قدرت سیاسی فکر کرد اما شعار توزیع عادلانه ثروت سرداد.