سعدالله زارعی
«آمریکا به فکر عقبنشینی است.» این جمله محور بسیاری از مباحث مربوط به بحران آمریکا در عراق است. جرج بوش که با تصور «پیروزی کامل» وارد عراق شده است اینک از «شکست کامل» وحشتزده شده و به «شکست نسبی» که او آن را پیروزی نسبی نام نهاده رضایت داده است.
خبرگزاری فرانسه اخیراً نوشت، قرار بود جرج بوش در آکادمی نیروی دریایی آمریکا در آناپولیس دستور تدوین یک جدول زمانی برای خروج نیروهای نظامی آمریکا و انگلیس از عراق را صادر کند ولی پس از آنکه نمایندگان حزب دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا بر خروج نظامیان این کشور از عراق تاکید کردند، وی از اعلام آن منصرف شد.
واقعیت این است که بوش علیرغم آنکه خروج از عراق در شرایط کنونی را «اشتباه بزرگ» و «اشتباه وحشتناک» خوانده، درصدد است با فراهم کردن زمینهها، نظامیان خود را تا قبل از پایان سال آینده میلادی از عراق خارج کند و برای آن - به احتمال خیلی زیاد - تا قبل از آغاز سال آینده - یعنی کمتر از یک ماه - جدول زمانی خروج از عراق را مشخص میکند.
به دلیل آنکه آمریکا در عراق به حداق نتایج هم دست نیافته است و جان حداقل 150 هزار آمریکایی در عراق در معرض خطر «روزانه» و «رو به تزاید» قرار دارد، عقبنشینی یک برگ برنده سیاسی است و حزب بوش - جمهوریخواه - نمیخواهد آن را در اختیار رقیب بگذارد. در همان حال حزب رقیب بوش - دموکرات - نمیخواهد حزب جمهوریخواه یک بار از برگ ورود به عراق و بار دیگر از برگ عقبنشینی در انتخابات استفاده کند. حزب دموکرات میخواهد مردم آمریکا دریابند اگر سربازانشان از مهلکه بیرون آمدهاند، تحت فشار دموکرات بوده است.
نگرانی دیگر بوش این است که عقبنشینی نظامیان به «تسلیم عراق» به مخالفان آمریکا تعبیر شود. اگر وضعیت کنونی - که اکثریت مجلس و دولت در اختیار شیعیان اصولگرا است - استمرار یابد بدون شک آمریکا عراق را تسلیم مخالفان خود کرده است. اما اگر شرایط داخلی عراق دگرگون شود و انتخابات پارلمانی (24) آذر سبب به قدرت رساندن دوستان آمریکا شود، آمریکا میتواند راحتتر عراق را ترک کند. آمریکا برای رسیدن به این نتیجه درصدد است نوعی همگرایی منطقهای و داخلی ایجاد کند. عربستان، مصر و اردن محور این همگرایی منطقهاند که در اجلاس دو هفته پیش در قاهره دور هم جمع شدند و درباره به قدرت رساندن یک «نیروی موازنهگرا» که حد متوسطی از روابط با ایران و با کشورهای عربی همسایه را شکل دهد، گفتوگو کردند و برای آنکه پیشرو و معرفی شوند خواهان ارائه یک جدول زمانی توسط آمریکا برای خارج کردن نظامیانش از عراق شدند. آمریکا با سکوت کامل در برابر این درخواست نشان داد از جلو افتادن «دوستان عرب» آمریکا در این باره خشنود است. در عین حال آمریکاییها با طرح «گفتوگوی مستقیم با ایران» فکر میکردند در شرایطی که ایران تحت فشار شدید ناشی از مقاومت در برابر مخالفان هستهایاش قرار دارد، از این موضوع استقبال میکند و حاضر است شیعیان عراق را برای پذیرش «دولت غیرمذهبی» متقاعد سازد ولی پاسخ منفی ایران به این درخواست نشان داد، آمریکا بار دیگر دچار «خطای محاسبه» شده است. از سوی دیگر، دولت بوش درصدد است، خروج از عراق را به درخواست نظامیان مستقر در عراق و خانوادههای آنها مربوط کند لذا در سخنرانی اخیر خود گفت: من براساس پیشنهادات ژنرالهایم در عرصه جنگ تصمیم میگیرم. این برخورد عاطفی حداقل چیزی است که برای آرام کردن نظامیان میتوان ارائه داد. در یک جمعبندی باید گفت آمریکاییها پس از سه سال تحمل سختی در عراق بدون هیچ دستاوردی از عراق خارج خواهند شد آنان حتی موفق نمیشوند از طریق بازگرداندن سکولارهایی از طیف شیعیان - نظر ایاد علاوی - موقعیت خود را اندکی بهبود ببخشند. در عین حال بیداری شیعه و حرکت رهبریت مراجع معظم شیعه در عراق شرط اصلی به شکست کشانده شدن آخرین ترفند آمریکا است.